Проект Hayot Foundation
Ру

Поиск

По запросу «EST» — результатов: 32: с: Русский

Фильтр

Словарные статьи

19
Эстетика русский

(гр. aistesis — ҳис, туйғу сўзидан)

Jamiyat va tabiatdagi goʻzallik va uning inson hayotidagi roli haqidagi fan. Estetika borliqdagi goʻzallikning qonuniyatlarini oʻrganadi. Estetika haqidagi qarashlar qariyb ikki ming yil ilgari yuzaga kelgan boʻlib, bu haqdagi dastlabki ilmiy fikrlar Sokrat (eramizdan avvalgi V asr) va Platon (eramizdan oldingi V—IV asrlar) lar tomonidan bayon qilingan edi. Estetikaning nazariy jihatdan mustaqil fan ekanligini isbotlashga urinish Aristotel (eramizdan oldingi IV asr) tomonidan boshlangan boʻlsa-da, biroq XVIII asrga qadar bu fan maxsus atama bilan yuritilmay keldi. Uni goh did haqidagi, goh poetika, goh goʻzallik haqidagi fan kabi atamalar bilan yuritib keldilar. Nihoyat, 1735 yilda nemis olimi Baumgarten goʻzallikni bilish hissiy bilishdan iborat ekanligini aniqlab, estetika terminini birinchi marta qoʻlladi. XVIII asr oxiridagi nemis klassik estetikasi (I. Kant, Gerder, Lessing) estetikani falsafa tarkibidagi mustaqil fan ekanligini toʻla asoslab berdi. XIX asrda Gegel va Chernishevskiylar estetika boʻyicha qimmatli tadqiqotlar qildilar. Ular estetikaning ham boshqa fanlar singari, oʻziga xos qonuniyatlari mavjudligini asoslab berdilar. Bu qarashlar esa marksizm-leninizm klassiklari tomonidan toʻldirildi. Hozir ham fanda estetika haqida turlicha qarashlar mavjud. «Voprosi filosofii» jurnalining 1956 yilda oʻtkazgan munozarasida estetika haqida ikki xil nuqtayi nazar mavjudligi aniqlandi. Birinchi qarash estetikani voqelikning qonuniyatlari va maʼlum sifatlarini oʻzida mujassamlashtiruvchi sanʼat haqidagi fan deb daʼvo qilsa, ikkinchisi estetika umuman sanʼat haqidagi emas, balki sanʼatdagi goʻzallikni inkor etmagan, estetika

Полная статья →

Показать все · 19 →

Сказки

7
Haq hukm
Устное народное творчество

Ushbu ertakda bir kambagʻalning boshiga tushgan turli qiyinchiliklar va undan qutilish yoʻllari hikoya qilinadi. Qarzini toʻlay olmagan kambagʻal bir qator kuti

Hotam
Устное народное творчество

Hotam ismli yigitning sarguzashtlari haqida hikoya qilinadi. U oʻzining jasorati va topqirligi bilan koʻplab qiyinchiliklarni yengib oʻtadi.

Muqbil toshotar
Устное народное творчество

Bu ertakda jasur choʻpon Muqbil toshotarning podshoh qizi Mehrinigorga boʻlgan muhabbati va uning yoʻlidagi qiyinchiliklar tasvirlanadi. Muqbil oʻz sevgisi uchu

Oʻtinchi chol
Устное народное творчество

Bu ertakda oʻtinchi cholning oʻgʻli Dodning sarguzashtlari, uning adolatni tiklash va sevgisini topish yoʻlidagi sinovlari hikoya qilinadi. Qahramon qiyinchilik

Savdogar va qaroqchilar
Устное народное творчество

Ushbu ertakda savdogar qaroqchilar qoʻliga tushib qolib, ularni aldash uchun ayyorona reja tuzadi. Uning xotini esa erining topqirligini tushunib, qaroqchilarga

Shoxli Iskandar
Устное народное творчество

Ushbu ertakda Iskandar ismli podshoning sirli shoxlari va bu sirning qanday fosh boʻlishi haqida hikoya qilinadi. Voqea shohning sirlarini oshkor etgan sartaros

Показать все · 7 →

Диалектные материалы

6
estincha
Samarqand viloyati · yanga

yanga

estäk
Jizzax viloyati · chopon etagi

q. eŋgur

kömäch
Xorazm viloyati · shesterna

tishli gʻildirakcha (shesterna); ulli kömäch - katta gʻildirak, kichchi kömäch - kichik gʻildirak

pächiz//pächiyz
Qoraqalpogʻiston Respublikasi · oʻyin turi

har biri 24 katakdan iborat, krest shaklida tikilgan, chit dasturxonda (8 ta oq va qora donali otlar bilan) oʻynaladigan oʻyin

shestironʻka
Fargʻona viloyati · shesteronka

Mashinaning dandanasi

shestrongka
Fargʻona viloyati · shesteryonka

tishli gʻildirak, shesteryonka