Поиск

м. Наименьшая частица химического элемента, являющаяся носителем его химических свойств.

tabiat hodisalari haqidagi materialistik taʼlimot boʻlib, birinchi marta eramizdan avvalgi qadimgi hind faylasuflari, qadimgi yunon faylasuflari Levkipp va Demokrit, keyinchalik esa Epikur (341—270), shuningdek rimlik faylasuf — materialist Lukretsiy Kar (99—55) tomonidan rivojlantirilgan. Bu taʼlimotga koʻra, materiya abadiy, oʻzgarmas hamda boʻlinmas, harakatlanuvchi zarrachalardan, yaʼni atomlardan iboratdir. Atomchilar bu taʼlimotni ruhiy hayot sohasiga ham tatbiq qilganlar. Jumladan, Demokrit (460—370) ning taʼbiricha, atomlar shakl jihatidan burchaksimon, ilmoqsimon gʻadir-budur boʻlib, harakatlanganda bir-biriga ilinadi, natijada harakat sekinlashadi, bunday atomlar qattiq jismlarni tashkil etadi. Atomlar yana dumaloq, choʻzinchoq shaklda ham boʻlib, tez harakatlanadi hamda gazsimon jismlarni tashkil qiladi; inson ham, tabiatdagi boshqa jismlar singari, ana shu atomlardan tashkil topadi; insonning tanasi sekin harakatlanadigan, ruhi esa tez harakatlanadigan atomlardan iboratdir. Demokritning fikricha, ruh atomlari bir-birlari bilan birikib, tananing sezuvchanlik qobiliyatini tashkil qiladi; ruh atomlari odamning butun vujudiga tarqalgan boʻlib, ayniqsa koʻz, quloq, barmoqlar, yurak va bosh miyada zich joylashgandir; sezgilar, his-tuygʻular va fikrlar shu atomlar harakatidan iboratdir — sezgilarimiz sezgi aʼzolari atomlarining, tafakkurimiz miya atomlarining, hislarimiz esa yurak atomlarining harakatidir. Demokritning fikricha, atomlar odam tanasida yashar ekan, u ongli hayot kechiradi; ularning bir qismi tanadan chiqib ketsa, odam uxlaydi, agar yuqoridagi atomlarning barchasi tanadan chiqib ketsa, odam oʻladi. A. ning psixologiyadagi ahamiyati shundan iboratki, u tana oʻlishi bilan ruh ham oʻladi deb, uning abadiyligini inkor qilgan. Demokritning xatosi shundaki, u psixikani, ruhni moddiy deb hisoblagan., atomizm

-ая, -ое atom . . .

atom ...

• атомный вес atom ogʻirligi
• атомная энергия atom energiyasi
• атомный ледокол atom muzyorari
• запрещение атомного оружия atom qurolini taqiqlash

atomarlik

1. см. относительная атомная МАССА.

2. см. относительная молярная МАССА.