Hayot Foundation loyihasi
Oʻz

Qidiruv

«xonlik» boʻyicha 64 ta natija: Lugʻatlar

Filtr
Lugʻat turi

Lugʻat maqolalari

56 ta
xonlik
Izohli lugʻat · yana 4 ta lugʻatda

ot 1. 1 Xon lavozimi.

Xalq chin xonlik bilan uni [Xudoyorni] muborakbod qilishdilar. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Isfandiyorga xonlik libosi: zar chakmon, boshiga jigʻali sheroziy papax kiygizishib, beliga oltin qilich taqib, qoʻltiqlab, taxtga oʻtqazdilar. — J. Sharipov, Xorazm

2. Xon boshqaradigan davlat va shunday davlat tuzumi.

Qoʻqon xonligi. Xiva xonligi.

Toʻliq maqola →
xon
Izohli lugʻat · yana 5 ta lugʻatda

ot 1. Turkiy va moʻgʻul xalqlari hukmdorlari unvoni.

Qoʻqon xoni. Xon saroyi.

[Mulla Fazliddin:] Toshkent xoni Mahmudxon ham bizga qarshi qoʻshin tortib kelmoqda emish. — P. Qodirov, Yulduzli tunlar

2. Xonlik qilgan, xon lavozimidagi shaxs ismiga qoʻshilib, unvon ifodalaydi.

Bahodirxon — Xivada, Xudoyorxon — Qoʻqonda xonlik qilgan.

3. Erkak va ayollar ismiga qoʻshilib, hurmatni ifodalaydi.

Oqilxon, Karimaxon.

  • Xon koʻtarmoq Xon qilib belgilamoq. Musulmonqul oʻzini mingboshi eʼlon qilib, aqlsiz bir goʻdakni. [Xudoyorni] xon koʻtarib, el yelkasiga mindi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlarShu yerning oʻzida unga Said Jalolxoni sohibqiron deb nom berildi va xon koʻtarildi. — A. Qahhor, Bashorat
  • Oʻzi xon, koʻlankasi maydon yoki oʻziga xon, oʻziga bek Nima xohlasa, shuni qiladi, koʻngli istaganini qila oladi maʼnosidagi ibora. — Xotinlari ham kimsan — oqsoqolning xotinimiz, deb kekkayib, oʻzlariga xon, oʻzlariga bek boʻlib, rosa zugʻumini oʻtkazishadi-da, — dedi Yusvali togʻa. — P. Tursun, Oʻqituvchi
Toʻliq maqola →
xona
Izohli lugʻat · yana 6 ta lugʻatda

ot 1. Turarjoyning alohida ajratilgan har bir boʻlimi; boʻlma.

[Qizning] Koʻzlariga yana yosh quyilib keldi-yu, chopib borib, oʻz xonasiga kirdi. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol

Ovqatdan soʻng bir oz televizor koʻrib oʻtirishdi. Keyin ota-bolaga shu televizorli xonaga joy solib berishdi. — Oʻ. Usmonov, Sirli sohil

2. Korxona, tashkilot, muassasalarda muayyan maqsad uchun ajratilgan alohida joy; boʻlma.

U [Aziza] devoriga har xil diagrammalar, portretlar ilib tashlangan oʻqituvchilar xonasidan oʻtib eshikni taqillatdi. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol

Bosh vrachning xonasida oʻtirgan ikki kishi professorni koʻrishi bilan oʻrnidan turdi. — S. Yunusov, Kutilmagan xazina

3. Ayrim buyum yoki organizmlarning ichida biror narsa joylashadigan (yetishadigan yoki saqlanadigan) chuqurcha, oʻyiq.

Ari uya xonalari. Gʻoʻzapoʻchoq xonasi.

Uning tovushi yoʻgʻonlashdi, koʻzlari xonasidan chiqayozdi, yuzlari tirishib, xunuk alomatlar paydo boʻldi. — H. Tursunqulov, Hayotim qissasi

Buncha sochilgan harfni joy-joyiga qoʻyish, qaysi xonada qanday harf turishini bilmagan Saidiy uchun koʻp qiyin ish edi. — A. Qahhor, Sarob

4. Oʻnli sanoq sistemasida yozilgan natural sonda qatnashgan raqamlar oʻrni.

Toʻliq maqola →
xonim
Izohli lugʻat · yana 6 ta lugʻatda

ot 1. Ayollarga hurmat yuzasidan murojaat qilganda qoʻllanadigan soʻz.

Qudamiz Mirzakarim qutidorga va qudachamiz xonimga yetib maʼlum boʻlgaykim, bizlar bunda sogʻ-salomatdirmiz. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

2. Hurmat yuzasidan ayollar ismiga qoʻshib aytiladi, masalan,

Mukarrama xonim, Tamara xonim, Halima xonim.

Oy yuzli rafiqam, qunduz qoshli maʼshuqam Kumush xonimga! — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

3. Goʻzal, barno ayol; xushbichim juvon.

Hoy-hoy, xonim, yoʻl boʻlsin, Qayerga yoʻrgʻalaysiz! — Qoʻshiqlar

Toʻliq maqola →
xonaki
Izohli lugʻat · yana 4 ta lugʻatda

sft. 1. Qoʻlda tayyorlangan; qoʻlda qilingan.

Xonaki non. Xonaki tufli.

Dasturxonda xonaki pechenyelar, atirgul nusxa tort va turli xil mevalar bor edi. — S. Ahmad, Qadrdon dalalar

2. Maxsus tayyorlangan; qoʻlbola.

Xonaki choy damlamoq. Xonaki palov qilmoq.

3. Uyda, xonadonda boqiladigan; parvarish qilinadigan; qoʻlga oʻrgatilgan.

Xonaki it. Xonaki gul. Xonaki oʻrdaklar.

Bu shifobaxsh oʻsimlikni [aloeni] istagan har bir kishi xonaki qilib oʻstirishi mumkin. — Saodat

4. Xona yoki uy ichida boʻladigan, uyda bajariladigan.

Xonaki bazm. Xonaki ish. Xonaki hunar.

Sotiboldi tirikchilik uchun xonaki bir kasb qilishga majbur boʻldi — har xil savatchalar toʻqishni oʻrgandi. — A. Qahhor, Bemor

Toʻliq maqola →

Hammasini koʻrish · 56 →

Taʼriflar ichida

8 ta
vazifador

vazifador Temuriylar davrida muayyan mansabdagi shaxs; mansabdor, amaldor. U Abdusamad mirzo davrida mayda vazifadorlardan edi. Oybek, Navoiy Xonlik davrida oʻrdada ishla

oybolta

oybolta tar. Boltaning tigʻi yarim oy shaklida, ikki uchi gajak boʻlib qayrilib kelgan, dastasi uzun bir turi; tabar (Xonlik davrlarida harbiy qurol sifatida ishlatilgan)

amir

amir tar. Buxoroda va baʼzi musulmon mamlakatlarida: xonlik, podsholik unvoni hamda shu unvon egasi. Amirning oshidan faqirning mushti yaxshi. Maqol Zarbof choponlar, zar

xon

xon tar. Turkiy va moʻgʻul xalqlari hukmdorlari unvoni. Qoʻqon xoni. Xon saroyi. [Mulla Fazliddin:] Toshkent xoni Mahmudxon ham bizga qarshi qoʻshin tortib kelmoqda emish

dagʻdagʻa

dag‘dag‘a Vahima yoki shovqin solib qilingan doʻq, poʻpisa. Miltiq koʻtargan bilan ovchi boʻlmas, Dagʻdagʻa solgan bilan dovchi boʻlmas. Maqol Latofat Roʻziyevning ovozid

dabdaba

dabdaba Haddan tashqari tantana, larzaga keltiruvchi, vahimaga soladigan xatti-harakat, shov-shuv. Ilgarilashgan sari bazmning butun dabdabasi aniqroq sezilib, Yormatni b

Hammasini koʻrish · 8 →