Hayot Foundation лойиҳаси
Ўз

Қидирув

«қирил» бўйича 121 та натижа: Луғатлар

Филтр

Луғат мақолалари

121 та
қирмоқ
Изоҳли луғат · яна 6 та луғатда

фл. 1. Нарсанинг бети(сирти)ни пичоқ, капгир ва шу кабилар нарса билан сидирмоқ, тарашламоқ.

Ўзинг ҳам қириб қўйган сабзидай бўлибсан. — Э. Раимов, Ажаб қишлоқ

капгир билан қозонни қирар экан, жеркиб: — Ҳадеб йиғи тўғрисида гапирманг, — деди. — А. Қаҳҳор, Асрор бобо

шундоққина кўринадиган жойига кимдир мих билан қириб, Эркин, деб ёзиб қўйибди. — С. Аҳмад, Сайланма

Сигирингизнинг қаншарига темиратки чиқибди, намакоб суркадим, нос суркадим — бўлмади, пичоқ билан қириб, керосин суркаш керакмиш. — А. Қаҳҳор, Янги ер

2. Мўй-тукларни ўткир асбоб билан тарашлаб, тагидан кесиб олмоқ; шу усулда тозаламоқ.

Соч(ни) қирмоқ.

Маҳкам ака Сарсенбойнинг сочини устарада қира бошлади. — Р. Файзий, Сен етим эмассан

3. Қирғич, қошиқ ва шу кабилар асбоблар билан сидириб майдаламоқ.

Турп қирмоқ.

Ёшлар кабоб чайнашяпти, мен бўлса, қовунни қирғичда қириб едим. — И. Раҳим, Ихлос

4. Кўплаб ёки ёппасига ўлдирмоқ, қирғин қилмоқ.

Душманни қирмоқ. Зараркунандаларни қириб ташламоқ.

Бу қон ком десанг, яна тўкаман. Ҳаммасини қираман. — Ойбек, Танланган асарлар

Балиқчи қушлар кемирувчиларни кўпроқ қиради. — Фан ва турмуш

5. Кўплаб, кўп миқдорда йиғмоқ, тўпламоқ, қўлга киритмоқ, ўлжа қилмоқ.

Болалар олчани роса қирибди.

Гапларига қараганда, у бир неча мактабда ҳисобдан дарс берар ва пулни кирар эди. — П. Турсун, Ўқитувчи

  • Томогини (ёки ҳалқумини) қирмоқ Ёʻталиб ёки томоқни хириллатиб, кескин овоз чиқармоқ. У томоғини қириб, гап бошлади.Саидғози ўтирганларнинг диққатини тортиш учун томоқ қириб ёʻталди. — С. Анорбоев, Оқсой
Тўлиқ мақола →
қир
Изоҳли луғат · яна 6 та луғатда

ҚИР И 'ясси тоғ', 'баланд текислик'. Тоғларда конлар, ҳирларда галла беҳад (Ҳабибий). Қадимги туркий тилда ҳам шундай маънони англатган бу от асли қïр тарзида талаффуз қилинган (Девон, И, 314; ДС, 445); кейинчалик ўзбек тилида ï унлисининг қаттиқлик белгиси ёʻқолган: қïр > қир. ҚИР ИИ 'чет\ 'зиҳ'. У эҳтиёткорлик билан кўз ҳ и р и н и ташлаб ҳўйди-ю, .. (Шароф Рашидов). Бу 41-35 сўз ҳозирги ўзбек тилида мустақил ишлатилмай, одатда иборалар таркибида қатнашади. Қадимги туркий тил акс эттирилган манбаларда ҳам бу сўз келтирилмаган. Ссттнда (ИИ, 42), КРСda (493) бу сўз ноҳақ равишда қïр ( 1 баланд текислик') сўзининг маъноларидан бири си — фатида келтирилган. Аслида қадимги туркий тилда 'чет', 'зиҳ' маъносини англатувчи алоҳида сўз бўлган, Ўтилда бу сўз қир ИИ тарзида келтирилган

П. Турсун, Ўқитувчи

Тоғларда турли конлар, қирларда ғалла беҳад — Ҳабибий

Тўлиқ мақола →
қирилмоқ
Изоҳли луғат · яна 1 та луғатда

фл. Қирмоқ феълининг ўзлик ва мажҳул нисбати.

Унинг қир-дала ерларида тобланган қорамағиз ва доимо қирилган тоза юзи кўз олдидан лип этиб ўтди. — Шуҳрат, Шинелли йиллар

Зиёдилла томоғи қирилиб, қуруқ ёʻталди, кўкрагини столга босиб, ўйга толди. — Ҳ. Ғулом, Машъал

— Илгари фақат селдан эмас, қурғоқчилик офатидан ҳам одамлар қириларди, экинлар нобуд бўларди — деди Бобоқул ота. — Ҳ. Назир, Сўнмас чақмоқлар

Тўлиқ мақола →

Ҳаммасини кўриш · 121 →