Hayot Foundation лойиҳаси
Ўз

Қидирув

«отам» бўйича 547 та натижа: Луғатлар

Филтр

Луғат мақолалари

402 та
от
Изоҳли луғат · яна 9 та луғатда

ОТ И ъисмъ. Укангнинг о т и нима? Қадимги туркий тилда ҳам шундай маънони англатган бу сўз а:т тарзида талаффуз қилинган (ЭСТЯ, И, 198; Девон, И, 107), ўша даврлардаёқ а: унлисининг чўзиқлик белгиси ёʻқолган (ПДП, 361; DS, 64); ўзбек тилида а унлиси â унлисига алмашган: а:т > ат > âт. ОТ ИИ ъйирик иш-улов ҳайвониъ. Яхши о т г а бир қамчи, ёмон о т г а минг қамчи (Мақол). Қадимги туркий тилда ҳам шундай маънони англатган бу сўз ат тарзида талаффуз қилинган (ПДП, 361; DS, 65); Маҳмуд Қошғарий бу сўзни "қаттиқ талаффуз қилинадиган алиф билан" деб алоҳида таъкидлайди (Девон, И, 70); ўзбек тилида а унлиси â унлисига алмашган: ат > âт

1. Якка туёқлиларга мансуб ўтхўр, сутемизувчи йирик иш-улов ҳайвони. От заводи - от наслини яхшилаш ва наслдор, юқори сифатли отларни кўпайтириш билан шуғулланувчи махсус хўжалик, корхона. От кучи - 75 кг/м секундга ёки 0,736 квтга тенг қувват. От спорти - отда юриш, машқ қилиш мусобақаларининг умумий номи. От ўйин - 1) сирк. 2) карусел

Оқ

Қашқа

Ёʻрға

От абзали

Отга тақа қоқмоқ

Отга минмоқ

Яхши отга бир қамчи, ёмон отга минг қамчи — Мақол

Сидиқжон эгарга яхшироқ ўрнашиб, отнинг жиловини силкиди — Абдулла Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари

Узоқдан от елдириб келувчи отлиқни кўрган Содиқ кўчанинг ўртасида тўхтади — Абдулла Қодирий, Ўтган кунлар

80 от кучига эга бўлган трактор

Олимпиада ўйинлари дастурига от спортининг бир неча турлари киритилган

-Шу, театр дегани нима, от ўйиними? — Абдишукурдан сўради чойфуруш Садриддин бойвачча — Ойбек, Танланган асарлар

2. Отнинг бошига ўхшатиб ясалган шахмат донаси, асп

Отни юрмоқ. От бшган шоҳ бермоқ

3. Мучал йил ҳисобида еттинчи йил номи. От йили - мучал йил ҳисобида еттинчи йил ( мучал). От миндирмоқ - от совға қилмоқ, от билан мукофотламоқ. От солмоқ - от қўймоқ 2. От қўймоқ - 1) отнинг жиловини бўш қўйиб елдирмоқ; 2) минган отини бирор кимса томон ёʻналтириб ҳужум қилмоқ. Отдай бўлиб кетмоқ - соғаймоқ, касалликни унутиб юбормоқ. Отдан тушса ҳам, эгардан тушмайди - илгариги мавқеи ёки мартабасидан тушгандан кейин ҳам такаббурлигини ташламаган киши ҳақида. Отни қамчиламоқ - қамчиламоқ

Унинг йили

Эшитганлар шоирга раҳмат айтиб, бири тун кийдириб, бири от миндирибди — Шукрулло, Сайланма

Бугун биз канал қазиш муддатини тезлатишга ташаббускор бўлган икки донгдор қурувчига от миндирмоқчимиз — Саид Аҳмад, Уфқ

Кеча-кундуз тоғма-тоғ душманга қарши от қўйиб, йпюи очамиз — М. Муҳамедов, Машқ

Ота, ташвиш тортманг, сал ўтмай отдай бўлиб кетасиз — "Шарқ юлдузи"

Тўлиқ мақола →
ота
Изоҳли луғат · яна 8 та луғатда

от 1. Фарзандли, бола-чақали эр киши (ўз болаларига нисбатан).

Ота бўлмай, ота қадрини билмас. — Мақол

отамисиз, нимасиз ахир, ўғлингизни тийиб олиш сира эсингизга келадими? — А. Қодирий, Ўтган кунлар

Тожиддиннинг отаси ҳам кампирининг ўлимидан кейин кўп ўтмай вафот этган эди. — С. Зуннунова, Олов

2. Ёши катта кишиларга мурожаат қилишда ёки уларни ҳурматлаш учун ишлатилади.

Оталар сўзи — ақлнинг кўзи. — Мақол

Юнусали ота қаёққа боришни билмай, ҳардамхаёл бўлиб тургандан кейин идора тарафга ёʻл олди. — С. Аҳмад, Уфқ

Қоратой Ўрозни дарров Шокир отага юборди. — Ойбек, Танланган асарлар

3. Ўғил болани эркалатиш учун ишлатилади.

4. Бирор иш ёки ҳаракатни бошлаб берган, унга асос солган киши ҳақида.

Абдулла Қодирий ўзбек романчилигининг отасидир. Жуковский рус авиациясининг отасидир.

5. Меҳрибон бошлиқ, раҳнамо ҳақида.

У [Михаил Маркович] колхозчиларга ота бўлди, ғамхўрлик қилди, иш ўргатди. — Ойдин, Мардлик — мангулик

6. Эл-юртга бошчилик қилувчи, ёши ёки мансаби улуғ зот ҳақида

[Ёрмат:] Тайёрлан, қизим, Сенга юрт отаси, элликбошимиз гапирадилар. — Ойбек, Танланган асарлар

  • Ота касб Ота шуғулланган касб (фарзандга нисбатан). Бешиксозлик Раҳим акага ота касб. — СаодатКатта бўлгач, ҳаммоллик менга ҳам ота касб бўлиб қолади. — П. Турсун, Ўқитувчи
  • Ота юрт (ёки макон) Ота туғилган, ўсиб-улғайиб яшаган жой. Нусратбекнинг ота юртида илгари ҳам саратонда, икки-уч йилда шундай бир шамол эсиб, палакларни ағдариб кетарди. — С. Нуров, Майсаларни аёз урмайдиБир зумгина чайқалиб олди Ота макон — қирларим, чўллар. — С. Саййид.
  • Отаси Сал ўтмай, ҳовлига Салимжоннинг қайнотаси савлат тўкиб кириб келди. — Газетадан
  • Бор отангга, бор онангга Сансалорликни ифодалаш учун ишлатилади.
  • Ота гўри қозихонами?
  • Отангга раҳмат Кимсадан мамнун эканликни ифодаловчи олқиш ибораси.
  • Отанг яхши, онанг яхши қилиб Ялиниб-ёлвориб; олқаб-мақтаб.
Тўлиқ мақола →
ўтамоқ
Изоҳли луғат · яна 6 та луғатда

фл. Бегона ўтларни юлиб ташламоқ, ўтоқ қилмоқ.

[Бувим] Томорқада сабзи-пиёз ўтайди. — П. Қодиров, Қора кўзлар

Чўлқуварлар ёз бўйи ғўзанинг ичидан чиқишмади, чопиқ қилишди, ўташди. — Ўзбекистон қўриқлари

Тўлиқ мақола →
отамламоқ
Изоҳли луғат · яна 1 та луғатда

фл. Отани қўмсамоқ; отам деб додламоқ.

Олдинда бели боғлиқ, ҳасса тутган Ёʻлдош, Хайри ва яна тўрт-беш киши отамлаб боришди, орқада тобут, эркаклар марҳумни навбат билан елкаларида кўтариб, сўнгги ёʻлга кузатдилар. — Ёшлик

Тўлиқ мақола →
отамлашмоқ
Изоҳли луғат · яна 3 та луғатда

фл. 1. Ҳасратлашмоқ, юракдаги дард-аламларни ўртоқлашмоқ.

У [Умурзоқ ота ҳар гал Ғани самоварчининг ҳужрасига тушар, у билан отамлашиб, дардини ёзиб келарди. — Ҳ. Ғулом, Машъал

2. Ёзилиб, мириқиб, кўнгилли суҳбат қилмоқ, улфатлашмоқ.

Улар меҳмонлар кетгандан кейин ҳам алламаҳалгача отамлашиб ўтиришди. — Т. Ашуров, Оқ от

— Ҳа, қаёққа, —

деди Мадамин ҳам шовқин солиб, — отамлашиб ўтирайлик ахир бирпас! — П. Турсун, Ўқитувчи

Тўлиқ мақола →

Ҳаммасини кўриш · 402 →

Таърифлар ичида

145 та
абжадхонлик

абжадхонлик Абжад ўқиш, абжад ўрганиш. Буни менга отам абжадхонлик вақтимда ўргатган эди. С. Айний, Эсдаликлар

дасттеша

дасттеша Қўл теша. Отам онамга болта, дасттеша, дастарра каби асбобларни тайёрлашни буюрди. С. Айний, Эсдаликлар

серсут

серсут Кўп сут берадиган, сути кўп. Серсут сигир. Отам сигирнинг серсут ёки камсутлигини маърашидан билар эдилар А. Қаҳҳор, Асарлар

аҳволот

аҳволот кт. Кам қўлл. [Раҳмат Отабекка:] Отам сиз билан ўтиришиб, Тошкент аҳволоти тўғрисида сўзлашмаққа муштоқдирлар! А. Қодирий, Ўтган кунлар

дастарра

дастарра Бир қўл билан ушлаб ишлатиладиган (тортиладиган) арра; кичик қўларра. Отам онамга болта, дасттеша, дастарра тайёрлашни буюрди. С. Айний, Эсдаликлар

Ҳаммасини кўриш · 145 →