Hayot Foundation loyihasi
Oʻz

Qidiruv

«holsiz» boʻyicha 103 ta natija: Lugʻatlar

Filtr

Lugʻat maqolalari

96 ta
holsiz
Izohli lugʻat · yana 5 ta lugʻatda

sft. Holdan ketgan, madori qurigan; darmonsiz, zaif.

Archa sandiq yonidagi namat ustida holsiz choʻzilib yotgan bu odamning yuz-koʻzi-yu ust-boshi qanday — bilib boʻlmas edi. — A. Muxtor, Qoraqalpoq kissasi

Yigitali holsiz oyoqlarini sudrab, emaklayotganday, yana oldinga intildi. — D. Nuriy, Osmon ustuni

Toʻliq maqola →
hol
Izohli lugʻat · yana 8 ta lugʻatda

ot 1. Hayotdagi muayyan bir holat, vaziyat; ahvol.

Umidli, izlanuvchan yoshlarimizning koʻpligi quvonchli holdir. — Gazetadan

Shunaqa, bu choʻlni osonlikcha yengmaganmiz, qurbonlar berib, jon fido qilib, shu holga keltirganmiz. — Oʻzbekiston qoʻriqlari

maktabda oʻqish-oʻqitish ishlari mustahkam izga tushib ketdi. Bu hol qishloqda sezilmay qolmadi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

Darvozalar yonida sarbozlar yurib turishi dushmanga qarshi tadbir-choralar koʻrilayotganini hisobga olmaganda, shahar oʻlik holda edi. Mirmuhsin, — Meʼmor

2. Kimsa yoki narsa jismida yuzaga kelgan muayyan holat.

Avtor yana oʻz savlatli holiga qaytdi. Qaddini gʻoz tutganicha, oyogʻini kerib, yirik-yirik qadam tashlab chiqib ketdi. — F. Musajonov, Himmat

Oʻzim-ku, gʻoʻzalarni shu holga yetkazguncha lablarimni(ng) uch marta poʻsti tushdi. — S. Nurov, Narvon

3. Kishining jismoniy va ruhiy jihatdan oʻzini sezishi; jismoniy va ruhiy holat; kayfiyat, avzo, koʻrinish.

Meʼmorning xayol surib, giyohvandlardek qotib qolganini koʻrgan Horunbek ustod baʼzan shunday holga tushib qolarmikan, bu, ehtimol, achchiq alamning oqibatidir deb oʻylardi. — Mirmuhsin,Meʼmor

Teshaboy, bir tomondan, kooperativchining holiga achindi, ikkinchi tomondan, gitlerchilarga xizmat qilayotganidan gʻazablandi. — T. Rustamov, Mangu jasorat

4. (shaklida — holda) Holat bildiruvchi (gʻamgin, maʼyus kabi) baʼzi soʻzlar, shuningdek, -gan affiksli feʼl bilan qoʻllanib, biror harakat-holatning shu soʻz bildirgan holatda yuz berishi, bajarilishini bildiradi.

Husaynning dadasi maʼyus holda, bilinar-bilinmas bosh chayqab qoʻydi. — M. Osim, Ibn Sino qissasi

Suyum ogʻa garang, dardli, och holda tepa ustiga chiqqach, yana boyagidek, orqa-oldiga qaradi. — N. Fozilov, Diydor

Husayn Boyqaro qiyiq, tez oʻynaydigan koʻzlarini shoirga tikib, gʻamgin holda dedi — Oybek,Navoiy

Imom yerga qaragan holda boshini qimirlatib qoʻydi. — A. Qodiriy, Mehrobdan chayon

5. Baʼzi soʻzlar bilan qoʻllanib, ruhiy yoki jismoniy imkoniyat, kuch-quvvat maʼnosini bildiradi.

Uning oh degani holi yoʻq. — S. Siyoyev, Avaz

Bolaning yigʻlashga ham holi qolmagan edi. — Gazetadan

Xosiyat xola bir hoʻplam choy ichgan boʻldi-yu, holi kelmay, yotib qoldi. — R. Fayziy, Choʻlga bahor keldi

6. Ish-harakatning qay tarzda bajarilishini, uning bajarilish sababi, maqsadi, oʻrni, payti va shu kabilar belgilarini bildiradigan ikkinchi darajali boʻlak. Qanday belgini bildirishiga koʻra holning

sabab holi, oʻrin holi, payt holi, tarz holi kabi turlari farqlanadi. Kecha koʻrdim (kecha — payt holi). Koʻchada uchrashdik (koʻchada — oʻrin holi) va boshqalar

  • Holiga voy Kishining ishi, ahvoli yomon boʻlishini, achinarli ahvolga tushishini bildiradi. Oʻz pirini beobroʻ qilgan, yuziga oyoq tirab ketgan bandaning holiga voy! — Mushtum
  • Aks holda
  • Arzi hol aylamoq (yoki qilmoq) Oʻz ahvolini va istagini izhor qilmoq, shikoyat qilmoq.
  • Ahli hol
  • Ilmi hol Madrasalarda ilmi hol oʻgay oʻgʻil holatiga tushib qoldi. — M. Osim, Ibn Sino qissasi
  • Tarjimayi hol Xayr, ketmagan ham boʻlsin. U holda, oʻzingiz aytgandek qilib, toʻppa-toʻgʻri ertaga Salim sharbatdorning oldiga boraman-da, oʻgʻlingni Mirzakarim akaning toshkentlik kuyovi oʻldirdi, men oʻz koʻzim bilan koʻrdim, deyman. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
  • Oʻz holiga Oʻz erki-ixtiyoriga. Shunday qilib, bechora Sodiqni oʻz holiga qoʻymay, koʻchadan anchagina nariga surgab ketdilar. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlarMeʼmorni oʻz holiga qoʻyib berish kerak. U shuni xohlardi. — Mirmuhsin, MeʼmorBoshini koʻtarib, yelkalarini oʻz holiga qoʻydi, oyoqlarini ham uzatdi. — S. Karomatov, Oltin qum
  • Oʻz holicha Birovning aralashuvisiz; oʻz bilgicha, oʻzicha. Uyda oʻz holicha ivirsib yurib, temir-tersaklar yigʻdi, asboblar topdi, ishlay boshladi. — R. Fayziy, Hazrati inson
  • Hol tili Bu ikki yosh orasida sevgi aloqasi haligacha tilga olinmagan va har ikkalalari ham bir-birovlariga oʻz ichki kechinmalarini yolgʻiz hol tili bilan izhor qilmoqda edilar. — S. Ayniy, DoxundaNarigi uvat bilan bunisi bir-biriga nisbatan farqini hol tili bilan soʻzlab turadi. — A. Qodiriy, Obid ketmon
Toʻliq maqola →
holsizlik
Izohli lugʻat · yana 2 ta lugʻatda

ot Kuch-madori yoʻq, holsiz holat.

Rangi oqargan, holsizlikdan koʻzlarini yumib yotgan bu ayol Nabijonning xayolida allaqachon oʻrnidan turgan u bilan boshlashib yurardi. — S. Zunnunova, Koʻk chiroqlar

Yigitalining butun vujudini ter bosgan, holsizlikdan gandiraklab, qalin butalar orasidan ketayotganini bilardi, xolos. — D. Nuriy, Osmon ustuni

Toʻliq maqola →
holsizlanmoq
Izohli lugʻat · yana 3 ta lugʻatda

fl. Madori qurimoq, holdan ketmoq; darmonsizlanmoq, zaiflashmoq.

Poshsha xola holsizlanganday, stulga oʻzini tashlab oʻtirib oldi. — D. Nuriy, Osmon ustuni

yigitcha qorlarni gʻarch-gʻurch bosib keldi-da, suvdagi kishi qoʻlidan holsizlanib, qolgan qizni oldi. — Mirmuhsin, Chiniqish

Qusib charchagan Kumush holsizlanib, boshini yostiqqa tashladi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Toʻliq maqola →

Hammasini koʻrish · 96 →

Taʼriflar ichida

7 ta
eson-omon

eson-omon Sogʻ-salomat, sogʻ-omon. Hamma eson-omon. Eson-omon borib keling. koʻchma Biror kor-holsiz, niyatdagidek. Rayhonbibi ishning eson-omon bitganidan yengil tortdi

xatarsiz

xatarsiz Bexatar, xavfsiz. Askar polvon bilan Ali tajang xatarsiz bir parcha joy topish umidida holsiz yugurdilar. Oybek, Quyosh qoraymas

bequvvat

bequvvat Quvvati, darmoni oz; holsiz, nimjon, zaif. Bequvvat chol. Oyoqlarim bequvvat. Qizlar bequvvat boʻlib, sap-sariq, zaʼfaronday boʻlib, pogʻonadan yiqilish beribdi.

shalvaymoq

shalvay Kuch-madorsiz, holsiz holatga tushmoq; boʻshashmoq, shalviramoq. Qudrat pochtadan negadir shalvayib kelayotgan edi. H. Nazir, Soʻnmas chaqmoqlar Shaftoliqoqidek b

behol

behol Holdan toygan, tinka-madori qurigan; bemajol, holsiz. Toʻpa xola sadaning gʻadir-budur poʻstlogʻini behol barmoqlari bilan silab, yuziga surtdi. I. Rahim, Ixlos Bos

Hammasini koʻrish · 7 →