Qidiruv

ot 1. Aql-zakovat, donolik va uning ifodasi boʻlgan, uni aks ettiruvchi narsa — gap-soʻz, fikr va shu kabilar; donolik belgisi.

Oz yemoq — tani sogʻliq, Oz demak — hikmatga bogʻliq. — Maqol

Nodonning kulfati koʻp, Dononing —

hikmati. — Maqol

Bobolarning hikmati Hayotga yorugʻ yoʻldir: Otang bolasi boʻlma, Odam bolasi boʻl, der. — E. Vohidov

Podshoh bilan sherga yaqin boʻlmoq hikmatdan emasdir. — Ertaklar

Kurashmoq — oʻrnak boʻlib yashamoq demakdir! — degan edi mualliming, faylasuflarning hikmatini bayon qilib. — I. Rahim, Chin muhabbat

Harakatda barakat —

koʻp qadim hikmat — M. Shayxzoda

2. Tagini anglash qiyin boʻlgan, yashirin bir maʼno, yashirin bir sabab; sir.

Bu oynada qanday hikmatni koʻrding? Jonim bolam, sening holing na boʻldi? — Bahrom va Gulandom

Oldingga kelgan yigit ketolmaydi, sizlarda biror hikmat bor ekan-da. — Oq olma, qizil olma

Bektemir generallarni urushning butun hikmatini biladigan bagʻoyat hurmatli aziz odamlar deb tushunardi. — Oybek, Quyosh qoraymas

Bulbul sayraydi, xoʻroz qichqiradi, eshak hangraydi, ot kishnaydi. Bularning tirikchiligi shu-da. Bunda nima hikmat bor deysiz? — P. Tursun, Oʻqituvchi

3. kam qoʻll. Foydali tomon; naf, foyda (ish, harakat haqida).

Rahmat Otabekka kulimsirab qaradi-da, togʻasiga javob berdi. — Xotin koʻpaytirib, ular orasida azoblanishning nima hikmati boʻlsin? — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Toʻgʻri, sholikorlikda hikmat koʻp boʻladi. — Sh. Gʻulomov, Tashabbus

4. Hikmati bor narsa, hikmat bildiruvchi fikr, gap.

Qurib ketmang! Qoʻchqor yogʻi yeb, endi bir hikmat koʻrsatmoqchimidilar! — M. Boboyev, Goʻzallik istab

Qori, xuddi favqulodda bir hikmat eshitganday, ogʻzini va koʻzlarini katta ochib, Toʻpanisoga qaradi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

Yosh xotin qari erkakni yashartiradi, degan gaplar bor; qariganda uylanadigan erkaklar ana shu hikmatga amal qilar emish — Choʻlpon, Kecha va kunduz

5. esk. ayn. Fizika.

— Ha, hikmat kesakdan alanga chiqargandek, siz ham kitobdan olgan bilimlaringizni turmush maktabida sinov-dan oʻtkazing, — dedi qiz. — Sh. Gʻulomov, Yorqin ufqlar

6. Hikmat (erkaklar va xotin-qizlar ismi).

sft. Hikmati bor, hikmat ifodali; chuqur mazmunli; sirli.

Hikmatli gaplarga quloq solmoq darkor, Quloq solmoq darkor xalqning soʻziga. — A. Oripov, Yillar armoni

Xalqona oʻtkir iboralar, chuqur hikmatli maqollar uning nutqining jonli, yorqin bezaklari edi. — Oybek, Nur qidirib.

Millatni faqat ilm-maʼrifatgina jaholat botqogʻidan olib chiqadi, degan fikrni hurmatlayman. Bunda katta hikmat bor koʻp tabarruk zotlar bu xususda hikmatli gaplar aytib qoldirganlar. — K. Yashin, Hamza

Oshpaz yer ostiga hikmatli oʻchoq yasab, quyonni pishirishga kirishdi. — Oybek, Quyosh qoraymas

sft. Hikmatga ega boʻlmagan.

У мира премудрость есть., Аналогия: Премудрость в народе живет.

Obbo, nuqul vaʼzxonlarning oʻrtasida qoldim shekilli, deb hazillashdi Habiba.— «Koʻpchilikda hikmat bor» deb qoʻya qolinglarda. Ого, я, кажется, среди знатоков пословиц,— пошутила Хабиба.— Уж сказали бы лучше: «Где сборище, там и мудрость». — Е. Шукуров, Рўза гуллаганда.

погов. знания и мудрость — дороже золота.

sft. 1. Teran maʼnoga ega boʻlmagan; hikmatsiz.

Oʻjarni urmay-soʻkmay yoʻlga sol degan gaplar darhaqiqat behikmat emas ekan. — V. Roʻzimatov, Suv

2. Ijobiy yoki sirli xususiyatlarga ega boʻlmagan.

Arzon beillat emas, qimmat behikmat emas. — Maqol

Gʻamga chulgʻanmasin hech kimning boshi, Behikmat emasdir togʻlarning toshi. — Erali va Sherali