от 1. Бирор воқеа-ҳодиса, ҳаракат туфайли юзага келган офат, фалокат; таш-виш.
Тақдирнинг балоси кўп, сақланса панаси кўп. — Мақол
Ёмон тил бошга бало келтирар, Яхши тил давлат, дунё келтирар. — Мақол
Садақа балони ер, тавба — гуноҳни. — Мақол
От бошига бало бўлди. Ғайратий. — Илоё омин, — кампир ҳам фотиҳа ўқиди, — қадам етди, бало етмасин! — Х. Тўхтабоев, Ширин қовунлар мамлакати
2. кўчма с.т. Уддабурон, ишнинг кўзини билувчи, ўз ишига пишиқ.
Бало қиз экан бу. — С. Аҳмад, Уфқ
— Эшниёз ака бало! — деб давом этди Равшан Рўзи. — Ш. Холмирзаев, Ёшлик
Сайфиддин Умаров эсингдами, математикадан бало эди. — Ойбек, Олтин водийдан шабадалар
- Бало борми? Ўринсиз иш, ҳаракат, ёқимсиз нарса ёки кимсага дуч келганда, ёқтирмаслик, норозилик (нима бор? нима қилиб юрибди?) маъносини ифодалайди. Салтанатни қаерда кўрмай, сатанг бўп ясаниб олган бўлади. Икки чаккасидаги гажакка бало борми дейман! — ЁшликПахта терими кетаётган долзарб пайт карантинга бало борми? — ЁшликШу аёзда чарм кастумга бало борми? — А. Обиджон, Аканг қарағай Гулмат
- Балога қолмоқ Ёмонликка дучор бўлмоқ, даъвосига қолмоқ. Билмасдан гапирма! Балога қоласан, қизим! — Ҳамза
- Балойи азим Улкан офат, мислсиз кулфат. Монокултура деб аталмиш бу яккаҳокимлик бора-бора шундай бир балойи азимга айландики — Ўзме
- Балойи нафс ёки нафс балоси Очкўзлик, нафси бузуқлик орқасида бошга тушган кулфат.
- Бало урмаслик Ҳеч қандай шикаст емаслик, эсон-омон қутулиб кетиш.
- Бало ўқи Ўлим маъносини ифодалайди. Бало ўқига нишон бўлмасдан бурун бу ишларни охирига етказишга ҳаракат қилар эди. — М. Осим, Карвон ёʻлларида
- Бир бало Номаълум, сирли, билиб бўлмас сал-бий нарса ёки ҳодиса. Олдин, бу кампирга бир бало бўлган, деб ҳайрон бўлиб юрганлар бу аёл бир нарсани билар экан, деб тан беришди. — С. Нуров, Майсаларни аёз урмайдиБир бало борга ўхшайди ораларида. — С. Зуннунова, Олов
- Бошга бало бўлмоқ Ортиқча ташвиш, дардисар бўлмоқ.
- Нима (ёки не, қандай) бало Таажжуб, ҳайратланиш, ҳайрон қолишни, баъзан кинояомуз сўроқни билдиради. Нима бало, тўйни насия қилиб, келинни олиб кеволдингизми? дегувчилар ҳам бўлди. — С. Зуннунова, ОловНима бало, бола-чақангиз кўпайиб кетдими? — Гулдаста
- Сув балоси Тошқин, сел ва шу кабилардан келган офат.
- Туҳмат балоси Туҳмат орқасида бошга тушган кулфат. Содиқ қулингиз туҳмат балосига гирифтор бўлиб, зиндонда сарғайиб ётибди. — Ж. Шарипов, Хоразм
- Ўт балоси Ёнғин маъносини ифодалайди. Сув балоси, ўт балосини кўрганлар бор. — Ёшлик
- Ҳар бало 1) турли-туман нохушликлар; турли салбий ҳолатлар. Аёли Юнус олган ақл-у ҳушимни, Ҳар балога солган менинг бошимни. — Маликайи айёрУ ҳар балони билади.
- Ҳеч бало Ҳеч нарса, ҳеч нима.Бобо кўзларидан қочмас ҳеч бало, Бир зумда далани чиқар айланиб. Миртемир.
- Ҳеч балода ёʻқ ёки ҳеч балони билмайди Ҳеч нарсани билмайдиган, қўлидан ҳеч иш келмайдиган (одам). Бизда ҳам сергап, қуруқ маслаҳат берадиганлар жуда кўп-у, лекин [улар] амалда ҳеч балода ёʻқ. — Т. Обидов, Юсуфжон қизиқ