Қидирув

фл. 1. эск. кт. Қилмоқ.

Кимга кўп яхшилик айлай, ўзинг айт. — А. Орипов

2. ёрд. фл. Қўшма феъл ясайди.

Шод айламоқ. Сайр айламоқ. Сабр айламоқ.

фл. 1. Ўз ўқи ёки бирор нарса теварагида ҳаракат қилмоқ, айлана бўйлаб давра олиб юрмоқ.

Ер ўз ўқи атрофида айланади.

Жувон даврани уч айлангандан кейин ўзи сингари кийинган бир йигитни тортди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари

2. Сайр-томоша ёки бошқа мақсадда кезмоқ.

Ғуломжон шаҳар айлангани кетди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

Тирикчилик ўтказиш учун Юсуфжон қизиқ Туркистонни, Қозоғистонни айланиб чиқди. — Т. Обидов, Юсуфжон қизиқ

Эрталаб қурилишга келганда, энг аввал ҳамма участкаларни айланиб чиқди. — А. Мухтор, Опа-сингилла

3. Бирор ерда ёки доирада ўралашиб юрмоқ; айланишмоқ.

Абдишукур Татар савдогарлари орасида айланаркан, уни-буни таниди. — Ойбек. Танланган асарлар

4. иқт. Муомалада бўлмоқ, юрмоқ.

Капиталнинг айланиши.

5. Бошқа нарсага, бошқа ҳолатга ўтмоқ.

Сув музга айланди. Ёмғир аста-секин қорга айланди. Олқишларга айланган давомли қарсаклар.

Мирзаев шу куни жуда зерикди. Бу зерикиш кечқурунга бориб диққатликка айланди. — А. Қаҳҳор, Кўк конверт

6. (айрим сўзлар билан) Тусини касб этмоқ, шундай бўлмоқ.

Ҳар йили бувимни эслаш, худди шу куни амма-амакилар йиғилиши одатга айланган. — Газетадан

Келажакда эса бу макон ислом аҳли учун муқаддас қадамжо ва ғоят гўзал зиёратгоҳлардан бирига айланишига ишонч билдирди. — Газетадан

фл. 1. Айланмоқ феълининг биргалик нисбати.

Даврани тўрт айланишди ҳамки, жувон ёнбош бермади. — С. Аҳмад, Жимжитлик

2. Бирор ерда ёки бирор иш билан овора бўлиб, тутилиб қолмоқ, бирор ерда айланиб, ўралишиб юрмоқ.

Ҳакимбойвачча: — Эрталаб келган эдим. Банкда айланишиб қолдим, — деди-да, сўзлаб кетди. — Ойбек, Танланган асарлар

3. Асосий, одатдаги бўлмаган бирор иш, нарса билан шуғулланмоқ.

Қиморга айланишмоқ. Бозорга (савдога) айланишмоқ.

4. Бирор нарса илинжида ораламоқ, пайдо бўлмоқ; ораламоқ.

Бегона кишилар айланишиб қолди.

5. манф. Бирор кимсанинг илинжида бўлмоқ; илакишмоқ.

Унинг [Шарофатнинг] назарида, бу тахминлардан ҳақиқатга яқинроғи Сидиқжоннинг шу жувон ўлгур Канизакка айланишиб қолганлиги эди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари

Обектни айлантириш деформациясини чақирувчи, обект ёки обектлар тизимига ташқи таъсир кўрсатувчи механик катталик