1. Истиҳола қилиб ўтирмай, юз-хотир қилмасдан, рўйирост, дангал.
Бор гапни шартта гапирадиган одам.
У [Асрора] хонаси келганда ҳеч кимни аямасди. Мажлисларда, кимнинг камчилиги бўлса, шартта юзига айтаверарди. — С. Аҳмад, Уфқ
У [Элмурод] энди бўйни қисиқ етим эмас. Энди унга бор гапни шартта айтиб, кўнгилни хижолатдан бўшатиш осонроқ! — П. Турсун, Ўқитувчи
2. айн. Шарт ИВ.
Қўшоқ шартта ўрнидан турди-да, зарда билан дўқиллаб, чиқиб кетди. — Ҳ. Шамс, Душман
Поччаев шартта бурилиб, жўнаб қолди. — А. Мухтор, Туғилиш
3. Ўйлаб, чўзиб ўтирмай.
Ирода шартта муддаога ўтиб қўя қолган эди, жавобни ҳам нақд қилиш керак. — Ф. Мусажонов, Ҳиммат
Туробовага шартта икки қўйиб бердим. — С. Сиёев, Ёруғлик