Yalmogʻiz kampir

Bor ekanda, yoʻq ekan, och ekanda, toʻq ekan. Burungi zamonda chol-u kampir bor ekan. Bularning bir oʻgʻli bor ekan. Oʻgʻlining bir oltin soqqasi bor ekan. Kunlardan bir kun tirama boʻlib sovuq tushib qolibdi. Bular yaylovdan qishloqqa koʻchibdi. Bolaning oltin soqqasi yaylovda esidan chiqib qolibdi. Keyinchalik esiga tushib:

— Ena, ena, oltin soqqam qayerda? — debdi. Enasi:

— Otangdan soʻra, — debdi. Bola otasi oldiga borib:

— Ota, ota, oltin soqqam qayerda? — debdi. Otasi:

— Ey, bolam, yaylovda qolibdi, ola toyingni minib, olib kela qol, — debdi.

Bola darrov ola toyni egarlab, ustiga minib, yaylovga qarab otini choptirib ketibdi. Kun ham botay deb qolibdi. Yaylovga borsa, bir yalmogʻiz kampir bolaning oltin soqqasini oʻynab oʻtirgan emish. Bola kampirni koʻrib qoʻrqib, orqasiga qaytay desa, oltin soqqasini koʻzi qiymabdi. Shu turgan joyida yalmogʻiz kampirdan:

— Oshigʻimni bering, — deb soʻrabdi. Yalmogʻiz kampir:

— Ey, bola, men oʻzim oʻlib borayotgan kampirman, oshigʻingni olib berguday holim yoʻq. Oʻzing toyingdan tushib ol, — debdi. Bola toyidan tushishga kampirdan qoʻrqib:

— Olib ber, deyman, — deb kampirning yaqinrogʻiga toyni hezlab boribdi. Kampir yana:

— Oʻzim oʻlib borayotibman, senga soqqani olib berishga holim kelmaydi, mana, oʻzing ola qol, — deb soqqani beriroqqa qoʻyibdi. Bola toyini hezlab kelib oltin soqqani olib qochibdi. Yalmogʻiz kampir dadil oʻrnidan turib bola orqasidan quvib ketibdi. Bola toyini choptirib qocha beribdi. Yalmogʻiz kampir quva beribdi. Ola toy charchab qolib, yalmogʻiz kampir bolaning orqasidan yetay deb qolibdi. Oqshom oʻtib tong otay deb qolibdi. Bolaning oldidan bir yaxshi toʻqimlangan eshak chiqib qolibdi. Bola toyni shu yerga tashlab, eshakka minib yana qocha beribdi. Eshak ham charchab, yalmogʻiz kampir yetay deb qolibdi. Bolaning oldidan egar-yuganlangan bir yaxshi ot kishnab chiqib qolibdi. Bola eshakdan tushib, otga minib yana qocha beribdi. Yalmogʻiz kampir quvlayveribdi. Shu kuni oqshomgacha chopib, ot ham charchab qolibdi. Yalmogʻiz kampir yana bolaga yetay deb qolibdi. Bola oldidan jihozlangan nor tuya chiqib qolibdi. Bola otni shu yerga tashlab, tuyani minib qochibdi. Kampir quva beribdi. Shu kuni tuni bilan yurib tuya ham charchab qolibdi, yalmogʻiz kampir ham yetay deb qolibdi. Bir joyga borsa, yoʻlda koʻp poda uchrabdi. Bola tuyani shu yerga tashlab, poda ichiga kirib minay desa, hech qaysisi mindirmabdi. Bolaning koʻziga bir buzoq koʻrinibdi. Bola borib darrov buzoqqa minib qochaveribdi. Kuni bilan qochib, kun kech boʻlib qorongʻi govgum boʻlib qolibdi. Kampir yana yetay deb qolibdi. Buzoq ogʻzini ochib nafasini yuborgan ekan, tuman tushib qolibdi. Yalmogʻiz kampir bolaning qorasini koʻrmay adashibdi. Buzoq bolani bir togʻning kamariga olib boribdi. Bola buzoqning ustidan tushib, belidagi kamari bilan buzoqni bogʻlamoqchi boʻlibdi. Buzoq bolaga:

— Meni bogʻlama, men hech qayerga ketmayman, sen bilan joʻra boʻlaman, — debdi. Bolaning qorni ochib, uyidan beliga oʻrab chiqqan nonidan yeb, qolganini yana beliga tugib qoʻyibdi. Shu yerda bola bilan buzoq uxlab, oqshom oʻtib tong otibdi. Buzoq oʻtlab kelaman deb togʻ ustiga chiqib ketibdi. Togʻga chiqib qarasa, togʻning narigi tomonida katta qoʻrgʻon, atrofi mevazor ekan. U yerga har yili yozda podshoh koʻchib kelib shikor qilar ekan. Buzoq oʻtlab-oʻtlab shu podshohning qoʻrgʻoniga borib qolibdi. Podshoh qizining qirqta choʻrisi bor edi, hammasi ham shoʻx-shoʻtanoq qizlar edi. Buzoqni koʻrib ushlab olishdi. Ustiga chopon solib minib, hovlining ichida u yoqdan-bu yoqqa oʻynay boshlashdi. Podshohning qizi koʻshkida oʻtirib bularni tomosha qilayotsa, choʻrilar kelib:

— Siz ham buzoqqa mining, — deyishdi. Podshohning qizi buzoqqa minishni nomus qilib:

— Oʻzlaring minib oʻynay beringlar, men shu yerda tomosha qilib qarab oʻtiraman, — dedi. Choʻri qizlar yana:

— Mining, juda mingich ekan, — deb qoʻymagandan keyin:

— Ha, bir minib koʻray-chi, — deb buzoq ustiga minibdi. Buzoq hozlining goh u boshiga, goh bu boshiga yoʻrgʻalab yuribdi. Podshohning qizi:

— Ha, bu juda yuvoshgina buzoq ekan-da, — deb kechgacha buzoq ustida yuraveribdi. Kun kech boʻlganda buzoq chopib darvoza oldiga borib, bir ogʻzini ochib, nafasini chiqaribdi. Tuman tushib, choʻrilarning koʻziga podshohning qizi koʻrinmay qolibdi. Buzoq podshoh qizini olib, togʻdan oshib, doʻstining oldiga qizni olib kelib:

— Mana, bu qizni senga olib keldim. Endi meni soʻy, ikki koʻzimni bir joyga, butun tanamni bir joyga koʻm, — debdi. Bola buzoqning gaplarini qulogʻiga olib buzoqni soʻyibdi. Butun tanasini bir joyga, ikki koʻzini bir joyga koʻmibdi. Bola bilan qiz ertasi uyqudan tursa, buzoqning ikki koʻzi ikkita tozi boʻlibdi, butun tanasi yaxshi bir hovli boʻlibdi. Ravotning ichiga har turli kashtali gilamlar toʻshalgan, har xil jihozlar bilan yasatilgan. Qiz bilan yigit shu ravotda yashay beribdi. Yigit ikkita tozi itini ovga olib chiqibdi. Ovlab borib bir daryo labiga kelib qolibdi. Qarasa, daryo labida yalmogʻiz kampir turibdi. Yalmogʻiz kampir bolani koʻrib, qochib suvga tushib ketibdi. Bola tozilariga:

— Ol, shu kampirni, qoʻyma! —debdi. Tozilari bolaga qarab:

— Biz suvga tushamiz, suvning betiga qon chiqsa, quvonaver, yiring chiqsa, yigʻlayver, — deb yalmogʻiz kampir orqasidan suvga tushib ketibdi.

Oradan ancha vaqt oʻtgandan keyin, suvning betiga yiring chiqibdi. Bola yiringni koʻrib yigʻlayveribdi. Darrov suvning betiga qon chiqib, daryoning hamma suvi qip-qizil boʻlib ketibdi. Bola quvonib tursa, tozisi yalmogʻiz kampirning ikki oyogʻidan sudrab chiqib qolibdi. Bolaning dushmani oʻlib, quvonib ravotiga qaytibdi. Qarasa, uyida mehmonlar. Podshoh qizini izlab amaldorlari bilan kelib qolgan ekan. Podshoh sevinib qizini toʻy-tomoshalar bilan bolaga nikohlab beribdi, uni oʻz taxtiga oʻtqazibdi. Bir kuni bolaning ota-onasi ham oʻgʻlini qidirib yurib shu ravotga kelib qolibdi. Chol bilan kampir shunday baxtga erishgan bolasini koʻrib, vaqtlari chogʻ boʻlibdi, yaxshi kelin topib murod-maqsadlariga yetibdi.