Til tigʻdan oʻtkir

Oʻtmish zamonda bir mamlakatning podshosi qattiq kasal boʻlib qolibdi. Mashhur tabiblar ham koʻrib uni tuzata olmabdilar. Nigʻoyat, bir donishmand chol podsho qoshiga kelib:

— Sher sutini ichsangiz tuzalasiz, — debdi.

Podsho jar chaqirtiribdi. Hech bir joydan biror kimsa: «Sher sutini men olib kelaman», demabdi. Oradan bir necha kun oʻtgach, podsho saroyiga bir yigit kelib:

— Podshoga sher sutini men keltiraman.— deydi. Podsho:

— Sher sutini keltirsang, bosh-oyoq sarpo va tillalar beraman, — debdi.

Yigit podshodan toʻrt qoʻzi soʻrabdi. Amaldorlar yigitga toʻrt qoʻzini tutqazishibdi. Yigit toʻrt qoʻzi bilan shahardan chiqib ketibdi. Choʻl yurib, suvsiz aro yoʻl yurib, bir oʻrmonzorga yetibdi. Oʻrmonning yonida bir dasht bor ekan. Yigit qoʻzilarini bir joyga qoʻyib, sekin haligi dashtga nazar tashlasa, uzoqda bir ona sher bolalarini emizib issiqda yaslanib yotgan ekan. Yigit ikki qoʻltigʻida ikkitadan toʻrtta qoʻzini koʻtarib oʻrmon oralab sherga yaqinlashibdi. Yigit avval bir qoʻzini sher tomon yuboribdi. Sher bolalari qoʻzini tutib olib birpasda yeb bitiribdilar. Yigit shu tarzda ikkinchi, uchinchi qoʻzini sher tomon yuboribdi. Sher bolalari ularni ham saranjomlab qoʻyishibdi.

Nihoyat, yigit toʻrtinchi qoʻzini koʻtarib toʻgʻri ona sher oldiga boribdi. Ona sher yigitga tashlanmabdi, balki qoʻzilarni yuborayotgan oʻsha yigit ekanligini anglab jim yotibdi. Yigit kelib bemalol sherning sutini sogʻib olibdi va iziga qaytibdi. Yigit yoʻlda qaytib ketayotganida uning qoʻl, oyoq va koʻz, tili oʻzaro janjallashibdi.

Quloq: «Men jarchidan eshitdim, shuning uchun yigit bu vazifani bajardi», — desa, koʻz: «Avval men koʻrdim, mensiz yigit bu joylarga kela olmas edi», — debdi. Oyoqlari: «Bizlar yurib-yurib shu joylarga olib keldik, bizlarsiz yigit bir qadam ham ilgari siljimas edi», desa, koʻllar: «Biz avaylab sher sutini sogʻdik, yigit murod-maqsadiga yetadi», — debdi. Indamay turgan til: «Ey ogʻaynilar, hammamiz bir jon, bir tanmiz, lekin dunyoda mendan oʻtkir narsa yoʻq. Chunki til tigʻdan oʻtkir, xonasi kelsa, tigʻni ham qaytaradi», — debdi. Hamma aʼzolar oʻzaro janjallashib, talashib, podsho saroyiga yetib kelganini bilmay qolishibdi.

Yigit podsho saroyiga kirib, qoʻlidagi koʻzachani mahkam ushlagani holda, podsho oldiga yaqinlashganini sezmay qolibdi. Podsho atrofida amaldorlar, tabiblar turgan ekan. Podsho yigitdan:

— Qanday sut olib kelding? — deb soʻragan ekan, yigit shoshib qolib:

— Echki suti, — deb yuboribdi. Podsho:

— Jallod! —debdi.

Jallodlar kelib yigitning qoʻl-oyogʻini bogʻlamoqchi boʻlganlarida, podshoning dono vaziri:

— Toʻxtang, taqsir, bu sahroyi yigit, arkoni davlatni koʻrmagan, shoshib tili tutilib qoldi. Yana bir soʻrang. Qoʻlidagi koʻzachada nima olib kelganini aytib bersin, — debdi. Podsho yana soʻrabdi. Shunda yigit, es-hushini yigʻishtirib olib:

— Taqsir, men sizga sher sutini keltirdim. Ana oling, — debdi.

Vazirlar yigitning qoʻlidan idishni olib, tabiblar tekshirib qarashsa, haqiqatan yigit sher sutini keltirgan ekan. Podsho sher sutini ichib sogʻayibdi. Yigitning tili soʻzga kirib, boshqa aʼzolariga qarab:

— Ey ogʻaynilar, koʻrdingizmi? Yigit shoshib qolib, tili gʻuldirab, yanglishib: «Echki suti», deganida bekorga oʻlib ketar edi. Es-hushini yigʻishtirib, oʻylab toʻgʻrisini aytgani uchun oʻlimdan qoldi. Til tigʻdan oʻtkir deb, bekorga aytmaganlar, — debdi.