Shoxli Iskandar
Bir bor ekan, bir yoʻq ekan, qadim zamonda bir Iskandar degan podsho oʻtgan ekan. Iskandarning sochini olgan har bir sartaroshni u oʻlimga buyurar ekan. Buning sababini hech kim bilmas ekan. Nihoyat, podshoning sochini olishga sartarosh topilmay qolibdi.
Qidirib-qidirib bir chol sartaroshni topib, podsho saroyiga keltiribdilar.
Iskandar sochini oldirib boʻlib, chol sartorshni ham oʻlimga buyuribdi. Shunda chol koʻz yoshi qilib podshoga yolvoribdi:
— Shohim, rahm qiling, yetim nabiralarimning rizqini qiymang!
Iskandar: «Bu sirni hech kimga aytmaysan!» deb cholga qasam ichiribdi. Sir shu ekanki, Iskandarning boshida shoxi bor ekan. Podshoning shoxi borligini chol hech kimga aytmay, yuragida bir dardday saqlab yuraveribdi. Axiri hech toqat qilolmay, bu sirni biror kishiga aytib, yuragini boʻshatgisi kelibdi. Lekin aytsa, boshi kesiladi, noiloj, boshi oqqan tomonga qarab ketibdi. Yurib-yurib bir togʻga yaqinlashibdi va togʻ etagida qurib qolgan bir quduqqa duch kelibdi, quduq yaqinida damini olib oʻtiribdi. Atrofga qarab hech kim yoʻqligiga ishonib, quduq tepasiga kelibdi-da, quduqqa boshini suqib:
— Iskandarning boshida ikkita shoxi bor! — debdi. Shu bilan yuragini qisib yotgan haligi sirdan qutulib, yengil tortib, uyiga qaytibdi.
Bir necha kundan keyin sartarosh sir aytib qoʻygan quduqdan uzun bir qamish oʻsib chiqibdi.
Togʻ tagida qoʻy boqib yurgan yigit qamishni kesib, undan nay yasabdi. Oʻzi yaxshi koʻrgan kuyini chalmoqchi boʻlib nayni puflasa, kuy oʻrniga: «Iskandarning boshida ikkita shoxi bor», degan ovoz chiqaveribdi.
Choʻpon koʻngil qoʻyib yasagan nayini tashlagisi kelmay, chalib yuraveribdi. Iskandarning ikkita shoxi borligi elga tarqalaveribdi.
Bu voqea Iskandarning qulogʻiga yetibdi. Podsho darhol chol sartaroshni tuttirib keltiribdi. Podsho aygʻoqchilari choʻponni ham tutib kelibdilar.
Choʻpon bilan chol ikkisi podsho oldida qaltirab turishib, boʻlgan voqeani aytib bir qoshiq qonlaridan kechishni soʻrabdilar.
Ammo podsho sartarosh bilan choʻponning boshlarini kestiribdi va nayni sindirib tashlabdi. Lekin podshoning shoxli ekanligi el orasiga tarqalib, uzoq zamonlargacha ogʻizdan ogʻizga koʻchib yuribdi.
