Sher bilan durroj
Toʻqayda bir yirtqich sher bor edi. Vahshatda osmon sheridek qoʻrqmas edi. U bolalari bilan oʻynab, zavqqa toʻlganda, chumolilar uning bolasini talab qiynardi. U oʻzining ajralmas bu boyligi — farzandini ogʻziga tishlab asrar edi.
Oʻsha toʻqayda bir durroj (kaklik) ham boʻlib, bu yirtqich sherning vahmidan doim qoʻrquvda edi. Sher boʻlsa bolasini ogʻzida tishlab, dam-badam toʻqayning goh u yogʻiga borardi, goh bu yogʻiga. Shoʻrlik qush uning tepasida nogahon pirr etib uchsa, sher qoʻrqqanidan seskanib ketar, bolasiga ham tishi botib ketardi. Tishi bilan oʻz bolasini, oʻz jigarporasini yarador qilardi.
Doim unga shu gʻam ichida sham, gʻam emas, motam ustiga motam edi. Bu tashvishdan koʻngil ozor topib, u kaklik bilan oʻrtoq boʻla boshladi. U dedi:
— Mening senga hech qasdim, dushmanligim yoʻq. Xotirjam boʻlib, meni oʻzingga ishonchli doʻst deb bil. Qoʻrqishni yigʻishtir, hamdamim, sirdoshim boʻl, aysh va xursandlik vaqtida birga kuylashadigan boʻl. Men ham sening kuylaringni eshitib shod boʻlay, nagʻmalaring bilan qaygʻudan ozod boʻlay. Shart shuki, senga bir ziyon yetsa, falak seni xiyla bilan bandga solsa, marhamat qoʻlini senga yordam uchun choʻzay, bosh panjam bilan dushmanni yerga barobar qilay. Sadoqat masalasida oʻzimni koʻrsatib, seni dushman tuzogʻidan xalos aylay.
Sher koʻp sehr bilan oʻz fikrini tushuntirishga kirishdi. Ham sadoqatli boʻlishga ahd qildi. Oralarida bir-birlariga shunday muhabbat paydo boʻldiki, bunga osmonning oʻzi ham hasad qilardi. Qayerda yirtqich sher dam olib yotsa, atrofida kaklik bemalol uchib yurardi. Sultonning tepasida humo qushi aylanganday, sher boshida kaklik aylanib parvoz qilardi. Sher uning sayrashini eshitib, kuyida yolgʻon borligini fahm qilib der edi:
— Yolgʻon gapirma, yomon boʻladi. Toʻgʻri odamlar oldida yolgʻon qoralanadi.
Kaklik pandni eshitmas, oʻzi bilan oʻzi mast, ataylab figʻonini hech pasaytirmas edi. Bir kuni bir ovchi uni tutish uchun oʻz tuzogʻini yoygan edi, u don bilan suvni koʻrib, uning oldiga borgach, ovchi uning ustiga tuzoqni tortdi. Tuzoqda u baxtsiz qichqirib, bir necha bor:
— Dod meni tutdilar! — dedi.
Bu soʻz sher qulogʻiga eshitildi, lekin uning bu ashulasini har galgidek yolgʻon deb oʻyladi. Bunaqa yolgʻonlarni koʻp eshitgani uchun chin qichqirigʻini ham yolgʻon deb gumon qildi. U qancha rostakamiga qichqirmasin, rostini ham yolgʻon hisobladi. Uni qutqarish uchun iltifot koʻrsatmadi, natijada uning hayoti qirqildi. Kimki, beixtiyor rost gapirsa ham, xalq uni yolgʻon deydi.
