Serkaboboning hiylasi

Bor edi-yu, yoʻq edi, och edi-yu toʻq edi. Qadimgi zamonda qari bir serkabobo bor edi. Uning oʻgʻil-qizlari, nevara-chevaralari mingdan oshiq edi. U togʻ etagidagi keng yaylovda oʻynab-kulib, tinchgina yashar edilar.

Kunlardan bir kuni bir och boʻri bularning daragini eshitib, keldi. Boʻri sekin toqqa chiqib, toshlarning orqasidan moʻralab qarabdi.

— Bay-bay-bay, hammasi ham bir-biridan semiz. — Boʻri ogʻzining suvini oqizib, qorni ochib, nafsi hakalak otib turgan boʻlsa ham zoʻrgʻa oʻzini toʻxtatib, aytibdi:

— Shoshilish kerak emas. Hozir birortasini tutib olsam, boshqalari qochib ketadi. Yaxshisi, avval panaroq joydan bir uy topay: kunduzi uydan chiqmay, bekinib yotay, kechalari ovga chiqay, shunday qilib, bu ahmoq echkilarni yeb yuray.

Oradan bir hafta oʻtmay, boʻrining hiylasi bilinib qoldi. Echkilar serkaboboning uyiga yigʻilib, majlis qildilar. Boʻrining ustidan arslonga arz qilib, yordam soʻramoqchi boʻldilar. Bu vazifani bajarish uchun serkabobo va yana bir echkini vakil qilib sayladilar. Majlis yopilishi bilan vakillar arslonning uyiga qarab yoʻl soldilar. Ular kechgacha yurib, kun botganda yetib bordilar. Haybatli arslon moʻylovini burab, uyida yolgʻiz oʻtirgan edi. Vakillar qoʻl qovushtirib, salom berib kirdilar.

— Nima ish bilan keldingiz? — deb, asrlon qovogʻini solib soʻradi. Serkabobo yigʻlamsiragan tovush bilan arz qildi:

— Men bir moʻysafid, duogoʻyingizman, yoshim yetmishdan oʻtdi. Siz podshohimiz davlatingiz soyasida mana shu togʻ etagidagi yaylovda bola-chaqalarim bilan tinchgina yashar edim. Yaqindan beri bir zolim boʻri paydo boʻlib, har kecha bolalarimni oʻgʻirlab ketadi. Siz podshohimiz shu oʻgʻrining jazosini berasiz, deb arz qilib keldik.

Arslonning jahli chiqib, sochlari tik boʻldi:

— Qaysi dovyurak mendan qoʻrqmay fuqarolarimga zulm qilar ekan? Yuringlar, hozir borib jazosini beraman, — deb irgʻib turdi. Vakillar arslon bilan birga yaylovga qarab yoʻl soldilar. Kecha oydin edi. Togʻdan oʻtganda, echkilarga qarab ketayotgan boʻrini koʻrdilar. Arslon bir yugurib, boʻriga yetdi-da, qornini yorib tashladi. Serkabobo oʻz hamrohi bilan xursand boʻlib, bu yaxshi xabarni bolalariga yetkazishga shoshildi. Ertasi, tong otib, hali kun chiqmagan edi. Arslon kelib, hamma echkilarni bir joyga toʻplab aytdi:

— Men kecha boʻrini oʻldirib sizlarni oiimdan qutqardim. Shu katta xizmatimning evaziga har kun ertalab bir echkini nonushtam uchun uyimga yuborib turinglar. Agarda boʻyin tovlab yubormasangiz, bir kechada hammangizni oʻldiraman.

Echkilar nima javob qilishni bilmay bir-birlariga qarab, hayron boʻlib qoldilar. Oʻrtadan Serkabobo turib, “xoʻp”, dedi va har kuni bir echkini yetkazib berishga vaʼda berdi. Arslon “xamir uchidan patir”, deb bir semiz echkini haydab ketdi.

Echkilar yana toʻplanib, maslahat qildilar. Arslonni yoʻqotish uchun hech qanday chora topolmay, kechalab uzoq bir joyga qochib ketishga qaror qildilar. Serkabobo oppoq, uzun soqolini tutamlab uzoq oʻylagach, bolalariga aytdi. Bu kecha ham sabr qilinglar, ilojini topmasak, ertaga qochib ketamiz. Echkilar tuni bilan qolib, butun kechani qaygʻu bilan oʻtkazdilar. Serkabobo ertalab turib, arslonning uyiga joʻnadi. Yoʻlda bir-ikki soat dam olib, kechroq yetib bordi. Arslon nonushtaga echkining kech qolishidan gʻazablanib oʻtirgan edi.

U Serkaboboni koʻrgach, baqirib yubordi:

— Nimaga kech kelding?

Serkabobo shoshilib javob berdi:

— Men ertalab bir semiz echkini olib kelayotgan edim. Sizga oʻxshash bir katta arslon yoʻlimizni toʻsib, qayerga borishimizni soʻradi. Men sizga bergan vaʼdamni, ham shu vaʼdaga asosan haligi echkini olib kelayotganimni aytdim. Bu soʻzdan uning achchigʻi kelib:

«Bu yerda mendan boshqa podshoh yoʻq. Har kuni ertalab nonushtalik echkini mening uyimga olib bor”, — deb bizni haydab ketdi. U uyini koʻrsatib menga javob berdi. Sizga olib kelayotgan sherigimni olib qoldi. Shuning uchun xizmatingizga kech qoldim. — Arslon bu soʻzni eshitgach, oʻtdek yondi, koʻzlari qonga toʻldi:

— Yur, uyini menga koʻrsat, podshohligini koʻrsatib qoʻyaman, — deb Serkabobo bilan yoʻlga chiqdi. Yoʻl boʻyida juda chuqur quduq boʻlib, Serkabobo arslonni haligi quduq boshiga olib borib, “Dushmaningiz mana shu yerda”, deb koʻrsatdi. Ikkovlari quduq ichiga qaradilar. Arslon oʻzining ham, Serkaboboning suvratini suvda koʻrib, echkini olib qoʻygan arslon deb oʻyladi va oʻzini quduqqa tashlab yubordi. Soʻngra, Serkabobo:

— Qalaysiz, podshohim? Echkining goʻshti shirinmi? — deb qattiq kulib yubordi-da, bolalarining oldiga qaytib ketdi va tinch yashay boshladilar.