Quyon bilan yoʻlbars
Bir bor ekan, bir yoʻq ekan, qadim zamonda quyon bilan yoʻlbars yashagan ekan. Ular bir-birlari bilan juda inoq ekanlar.
Kunlardan bir kun ular suhbatlashibdilar. Quyon yoʻlbarsga:
— Sen oʻrmondagi hamma hayvonlarning eng kuchlisisan, — debdi. Yoʻlbars quyonga:
— Juda ezmasan, gapni choʻzma, sixi kuymaydigan, kabobi kuymaydigan ertaklardan ayt, — debdi.
Quyon “Maymun bilan Akula” nomli ertakni aytibdi.
— Maymun bilan akula juda inoq ekanlar. Bir kuni maymun daryo yoqasidagi yongʻoqlardan biriga chiqib, yongʻoq yeb oʻtirgan ekan. U qarasa, akula suvdan boshini chiqarib, daryo boʻyiga kelibdi. Maymun unga yongʻoq chaqib, magʻzini tashlabdi. Akula har kuni keladigan boʻlibdi. Oradan bir necha kun oʻtibdi. Akula yana suv boʻyiga chiqibdi. U maymunga:
— Men har kuni sening oldingga chiqaman, meni mehmon qilasan. Sen ham mening uyimga bor, mehmon qilaman, — debdi. Maymun:
— Men sening uyingga qanday qilib boraman, — debdi. Akula:
— Mening ustimga chiqasan, — debdi. Maymun bunga laqqa tushibdi. Maymun akulaning ustiga chiqib olibdi. Ular rosa suzishibdi. Akula maymunga:
— Mahkam boʻl, hozir dengiz tagiga tushamiz, — debdi. Maymun nima bahona topishini bilmay, oxiri oʻylab-oʻylab, bir bahona topibdi, u akulaga:
— Yuragim yongʻoqning tepasida qolibdi. Yuragimni olib kelaylik. Boʻlmasa men qoʻrqaman, — debdi. Bunga ishongan akula uni yongʻoq oldiga olib boribdi. Maymun yongʻoq tepasiga chiqib olib, shunday debdi:
— Ey ogʻayni, miyang ishlamas ekan. Agar miyang ishlaganda edi, hech vaqt meni bu yerga olib kelmas eding. Oʻzing oʻyla, yurak kishining oʻzida turmay, boshqa yerda qolarmidi, — debdi. Shunday qilib, maymun akulaga:
— Aloqamiz uzildi, — debdi.
Quyon yoʻlbarsga qarab: — Biz ham siz bilan aloqa qilmaymiz, — deb qochib ketibdi. Shunday qilib, yoʻlbars bilan quyon oʻrtasidagi aloqa ham buzilgan ekan.