Qargʻa bilan qoʻzi

Bor ekan, yoʻq ekan, boʻri bakovul ekan, tulki yasovul ekan, qargʻa qaqimchi ekan, chumchuq chaqimchi ekan, oʻrdak surnaychi ekan, gʻoz karnaychi ekan, tovuq taq etdi, bilmadim qaqqa ketdi.

Bir qargʻa bilan qoʻzi bor ekan. Qargʻa qoʻzi yoniga borib:

— Seni yeyman, — debdi.

— Meni yeyishga yeysanu, tumshugʻing harom, daryoga borib chayqab kelib, undan keyin yegin, — debdi qoʻzi.

Qargʻa tumshugʻini chayqagani daryoga boribdi. Daryo suvini pastga tortib olib:

— Mendan odamlar suv ichadi, sening tumshugʻing harom, Ustaboy kuloldan bitta koʻza olib kelgin, suvni men beray, sen suvni olib u yoqda chayqagin, — debdi.

Shunda qargʻa Ustaboy kulolning oldiga borib:

— Ey Ustaboy kulol, bering koʻza, olay suv, chayqay tumshuq, yeyman semiz, aʼlo qoʻzi, — debdi.

Ustaboy kulol:

— Tuprogʻim ado boʻlib qoldi. Tuproq olur degan yerdan tuproq olib kelib bergin, men yangi koʻza qilib beraman, — debdi. Shoʻrlik qargʻa tuproq olurga uchib boribdi:

— Bering tuproq, qilsin koʻza, olay suv, chayqay tumshuq, yeyman semiz, aʼlo qoʻzi, — debdi. Tuproq olur:

— Togʻning boshida bir kiyik bor. Shu kiyikning shoxidan olib kel. Oʻsha kiyik shoxi bilan qazib olasan, — debdi.

Qargʻa bu yerdan ham uchib togʻ tepasidagi kiyik oldiga boribdi:

— Hoy kiyik aka, bering shox, qaziy tuproq, qilsin koʻza, olay suv, chayqay tumshuq, yeyman semiz, aʼlo qoʻzi, — debdi. Kiyik bechora aytibdi:

— Rahmim kelib beray dedimu, shoxim qattiq oʻrnagan, jonim ogʻriydi. Bir Poʻlatvoy aka degan kishining tozisi bor. Shu tozisini sizga bersin. Tozi kelib meni quvsin, men qochib ketib daraxtlarga shoximni urib tushirib baray, — debdi.

Shundan keyin qargʻa uchib Poʻlatvoy akaning oldiga borib: «Poʻlatvoy aka», — deb chaqiribdi.

— Bering tozi, quvlasin kiyik, tashlasin shox, qaziy tuproq, qilsin koʻza, olay suv, chayqay tumshuq, yeyman semiz, aʼlo qoʻzi, — debdi. Poʻlatvoy aytibdi:

— Tozimning qorni och, bedarmon boʻlib yotibdi. Tosh akamning sigiri bor, oʻsha sigirning sutidan bersin, olib keling ichiramiz, tozi ovqatlanib olib kiyingizni quva bersin, — debdi. Qargʻa uchib borib:

— Toshvoy aka! — deb chaqiribdi.

— Labbay, — debdi Toshvoy aka.

— Bering sut, ichsin tozi, quvsin kiyik, tashlasin shox, qaziy tuproq, qilsin koʻza, olay suv, chayqay tumshuq, yeyman semiz, aʼlo qoʻzi, — debdi.

Toshvoy aka:

— Sigirimning qorni och, dalaga borgani yoʻq. Sen daladan bir koʻtarim quroq olib kelib ber, sigir yeb sutga kirsin, undan keyin olib ketasan, — debdi.

Qargʻa bir quroqzor koʻlga boribdi.

— Bering quroq, yesin sigir, bersin sut, ichsin tozi, quvlasin kiyik, tashlasin shox, qaziy tuproq, qilsin koʻza, olay suv, chayqay tumshuq, yeyman semiz, aʼlo qoʻzi, — debdi.

Quroq aytibdi:

— Yulib olsang, qoʻlingni qiyib ketaman, shaharning chekkasida oʻroq qiladigan usta Soʻkildi degan bor. Bitta yaxshi oʻroq qilib bersin, meni oʻrib olib ketgin, — debdi. Qargʻa uchib usta Soʻkildining oldiga boribdi:

— Usta, usta, — deb chaqiribdi. Usta:

— Labbay, — deb qarganing oldiga chiqibdi. Qargʻa:

— Bering oʻroq, oʻray quroq, yesin sigir, bersin sut, ichsin tozi, quvsin kiyik, tashlasin shox, qaziy tuproq, qilsin koʻza, olay suv, chayqab tumshuq, yeyman semiz, aʼlo qoʻzi, — debdi.

Usta Soʻkildi:

— Koʻmirim tamom boʻlib qolgan edi. Bir togʻning boshida besh-oʻn xonadon bor, ular koʻmir kuydirayotgan emish, koʻmiridan olib kelib ber, senga pashshaning qanotidek olmosdan oʻroq qilib beray.

Qargʻa bu yerdan ham uchib oʻshal koʻmirchilarning oldiga borib:

— Koʻmirchi aka, koʻmirchi aka, bering koʻmir, qilsin oʻroq, oʻray quroq, yesin sigir, bersin sut, ichsin tozi, quvsin kiyik, tashlasin shox, qaziy tuproq, qilsin koʻza, olay suv, chayqay tumshuq, yeyman semiz, aʼlo qoʻzi, — debdi.

Koʻmirchilardan biri bir parcha koʻmirni oldiga irgʻitib yuboribdi. Qargʻa koʻmirni olib, usta Soʻkildining oldiga kelibdi:

— Mana koʻmirni topib keldim, — debdi. Usta: «Obbo, vaj qilsam ham boʻlmadi-ya» deb bir pashshaning qanotidek olmosdan qilingan oʻroqni qargʻaning qanotiga oʻtkazib qoʻyibdi. Qargʻa bir qancha vaqt uchgandan keyin oʻroq qanotini shartta qirqib ketibdi, ikkinchi qanotiga oʻtazib olibdi. Yana bir qancha uchgandan keyin ikkinchi qanotini ham shartta qirqib ketibdi. Bechora qargʻa endi oʻroqni boʻyniga solibdi, ucha olmasdan hiqillab qancha yoʻl yuribdi. Boʻynini ham oʻroq shartta kesib ketibdi. Qargʻa maqsadiga yetolmay, bir choʻlda oʻlib qolibdi. Qoʻzi esa qutulib qolibdi.