Podsho bilan choʻpon

Bir bor ekan, bir yoʻq ekan, oʻtgan zamonda bir podsho boʻlgan ekan. U juda ham otlarni yaxshi koʻrar ekan. Shuning uchun ham yurtidagi barcha zoʻr otlarni yigʻib, saroyida otlar uchun maxsus otxona va otboqarlar tayinlagan ekan.

Podsho har kuni oʻzi otlardan xabar olib turar ekan. Bir kuni borsa, otlar faqat hadeb kishnar ekan, ular ancha ozib ham qolibdi. Otboqarlar ularning atrofida parvona boʻlib, harchand ovqat yeyishga undasalar ham, otlar ovqatga qaramayotgan emish.

Shundan keyin podsho otboqarlarini chaqirtiribdi. Ular juda qoʻrqib, xafa boʻlib podsho yoniga kelishibdi. Podsho:

— Otboqarlar, otlarga nima boʻldi? Nima uchun otlar ovqat yemayapti, ozib ketyapti?

Otboqarlar ikki bukilib, taʼzim qilishibdi. Shulardan biri:

— Ey, podshohi olam, bizning aybimizni kechiring. Biz otlarga kundalik ovqatlarni tarqatyapmiz. Lekin ne sababdandir ovqatga qarashmaydi, doim kishnab bezovta boʻlishyapti, — debdi.

Shunda podsho vazirlarini chaqiribdi, ulardan ham maslahat soʻrabdi.

— Bu yaqin oʻrtada yana ot podasi bormi? — deb soʻrabdi podsho.

— Bundan qirq gaz narida otlar podasi bor. Balki shularning ovoziga kishnab, bezovta boʻlayotgandir, — debdi vazirlardan biri.

Podsho:

— Sizlar borib oʻsha podani topinglar va hamma otlarning ogʻziga toʻrva tutinglar. Ovqatni ham toʻrvaga solib berishsin, shundagina ular kishnamaydi, soʻng bizning otlarimiz ham tinchlanib, ovqatlarini yeydi, — debdi.

Vazirlar hay-yo-xut deb yoʻlga chiqishibdi, yoʻl yurishibdi, yoʻl yurishsa ham, moʻl yurishibdi va otlar podasiga duch kelishibdi. Ular choʻponni topib, otlarining ogʻziga toʻrva tutishni buyurishibdi, shunda choʻpon hayron boʻlib soʻrabdi:

— Ey vazirlar, ne sababli, men otlarning ogʻzini berkitaman? Axir ularga biror narsa boʻlsa, podsho mening goʻshtimni nimta-nimta qilib tashlaydi-ku!

Shunda vazirlardan biri:

— Podshoning oʻzi shunday buyruq berdi. Sening otlaring kishnagani uchun shahardagi otlar bezovta boʻlyapti. Ular ovqat yemay, doim kishnayapti, — deb javob beribdi.

Choʻpon noiloj otlarning ogʻziga toʻrva tutibdi. Vazirlar qaytib ketishgach, choʻpon otlarni bu ahvoldan qutqarish yoʻllarini izlay boshlabdi.

Bir tuyani minib, bir takani egarga qoʻyib, shaharga joʻnabdi. Shaharga yetib kelgach, bozor ichidagi hamma nogʻoralarni kamon oʻqi bilan otib, yorib ketaveribdi. Bundan norozi bulgan nogʻorachilar podshoga arz qilishibdi.

Podsho:

— Oʻsha odamni saroyga olib kelinglar, — deb buyruq beribdi. Ular choʻponni tutib, podsho huzuriga keltirishibdi. Podsho choʻpondan soʻrabdi:

— Xoʻsh, sen nima uchun bunday nomaʼqul ishlarni qilib yuribsan?

— Men hech qanday yomon ish qilganim yoʻq. Men togʻdagi bir qabiladan chopar boʻlib keldim, — debdi choʻpon.

Podsho kulib:

— Sendan kattaroq, yaxshi kiyingan, aqlliroq, soqoli uzunrogʻi topilmadimi? — debdi.

— Yaxshi kiyingan, kattaroq dedingizmi, mana kechagina tullagan tuyam, soqoli uzunrogʻi dedingizmi, mana soqoli uch qarich takam, aqlliroq dedingizmi, mana oʻzim, hammasidan aqlliroq, — debdi choʻpon.

Podsho qah-qah urib kulib yuboribdi va uning aqliga qoyil qolibdi.

— Xoʻsh, nima maqsadda kelding? — deb soʻrabdi podsho.

Choʻpon:

— Shahardagi nogʻoralarning tovushiga otlarimiz ovqat yemay, ozib ketyapti, — debdi.

Podsho yana kulib:

— Senga nima boʻlgan oʻzi, hech zamonda qirq chaqirim beridagi nogʻoralarning tovushiga ham sening otlaring ovqat yemaydimi? — deb soʻrabdi.

Choʻpon:

— Axir qirq chaqirim naridagi otlarning ovoziga sizning otlaringiz ovqat yemay, ozib ketayotgan emish-ku! — debdi.

Bu gapni eshitib podsho oʻzi bergan buyruqni eslabdi va choʻponga:

— Sen yengding. Tila tilagingni, — debdi.

Choʻpon:

— Besh hoʻkiz terisi enlaydigan yer bering, — debdi. Podsho kulibdi va darrov vasiqa yozdirib, muhr bosib beribdi. Choʻpon xursand boʻlib chiqib ketibdi va oʻz qishlogʻiga borib, doʻstlarini yigʻib, boʻlgan voqeani aytib beribdi. Ertasiga ular besh hoʻkizni soʻyib, terilarini arqonga oʻxshatib mayda-mayda qilib qirqishibdi va qoziqlarni olib yoʻlga tushibdilar.

Yoʻl yurib, shaharga yetib kelishibdi. Choʻpon yana bir bor podsho yonidan oʻtibdi. U:

— Xohlagan yeringdan olaver, mayli, — debdi. Shunda choʻpon podshoning oʻzi ham birga borishini soʻrabdi. Podsho yana kulib, choʻpon bilan birga borishga rozi boʻlibdi. Choʻpon iplarni qoziqlarga bogʻlabdi va shaharni aylanib, qoziqlarni yoʻl boʻyi qoqib ketaveribdi. Ip butun shaharni egallabdi-yu, tugabdi. Podsho taajjublanib, hayron boʻlibdi. «Nahotki mening shahrim besh hoʻkiz terisiga sigʻsa», debdi. Choʻpon iplarni oʻz joyiga birlashtirib, beshta hoʻkiz terisini koʻrsatibdi. Shunda podsho mot boʻlganini bilibdi. Oʻz oʻrniga choʻponni podsho qilib qoʻyibdi va oʻzi shahardan chiqib ketibdi. Choʻpon oʻz doʻstlarini amaldorlar oʻrniga qoʻyibdi. Xalq tinch, shod hayot kechiribdi.