Noshud bola

Sagʻir boʻlib momomning qoʻlida qoldim. Momomning uchta buzogʻini boqib yurdim. Uning bittasini boʻriga oldirib yubordim. Momom urdi, qochib borib Boymoqli degan qishloqda bir kampirning echkisini boqdim. Bir kun kampir:

— Echkilar sut bermay qoldi, men boqayin, sen uloqlarni boqib, suv olib kelib yurgin, — dedi.

Bir kun kampir yoʻgʻida bitta patir qilib, betiga moy surkab yeyman deb turib edim, kampir echkini haydab kelib qoldi. Patir bilan moyni qoʻygani joy topolmay, telpagimning ichiga solib boshimga kiydim.

Uloqlar emib qoʻydi, kampir boshimga bir mushtladi. Moy telpakning tagidan tirqirab chiqib ketdi. Voy miyam chiqib ketdi, deb kallamni mahkam ushlab yotdim. Kampir echkini ham boqdi, uloqni ham bogʻladi, suvni ham oʻzi olib keldi. Men hech bir ish qilmay yotdim. Bir kun kampir xafa boʻlib:

— Bolam, sen echkini boqqin, men kuvni pishib olay, — dedi.

Men xayr deb echkini boqqani chiqib ketdim. Dalaga borib uxlab qolibman, bir vaqt tursam, yarim kecha boʻlibdi. Qulogʻimga: «bolayu-bolayu» degan tovush keladi. Qarasam echkilar yoʻq. Echkilarniig barisini boʻri yeb ketibdi. Obbo, kampir meni oʻldiradi deb, qochib borib, Jarqoʻrgʻonda yotdim. Tong otgandan soʻng soy boʻyiga tushib bordim. Bir odam arpa xirmonida qirqta tovuqning joʻjasini boqib oʻtiribdi.

— Bobojonim, men och qoldim, noniigiz boʻlsa bering, — dedim.

— Huv oʻsha uy meniki, borsang non beradi, — dedi.

— Tanimasni siylamas, menga bermaydi, oʻzingiz borib menga bir oz non olib kelib bering, men tovuqlarni boqib turay, — dedim.

Tovuqlarni boqib oʻtirgan edim, uyqu bosa berdi. Boboyning tovuqlarini qush olib ketmasin deb, barini bir ipga bir oyogʻidan bogʻlab, uchidan ushlab yotdim. Bir qush kelib qirqtasini olib ketibdi. Bobom meii uradi, deb u yerdan ham qochib ketdim. Saʼdi Voqqos degan qishloqqa bordim. Bir Begmat ovchi degan qushboz bor ekan. Dalada uning xizmatini qilib yurdim. Bir kun uyiga joʻnar ekan, qoʻlimga bir miri berib:

— Qushga ovqat olib ber, — dedi.

Men qushga nima ovqat olib beraman, deb soʻramabman. U ketgandan keyin qarasam qushning tagida oq narsa turgan ekan. Bu qatiq ichar ekan, deb qishloqma-qishloq yurib, bir xurma qatiq olib kelib berdim. Qatiqni ichmadi. Bu nimaga ichmaydi, deb kallasini xurmaga tiqdim. Qush xurmaga boshini suqib indamasdan qoldi, men simirib yotibdi desam, oʻlib qolibdi. Qushning oʻligini olib, egasi kelguncha qarab turdim. U:

— Qushni nima qilib oʻldirding, —dedi.

— Men qatiq berdim, simirib yotibdi desam, oʻlib qolibdi, — dedim.

— E, chorvador bolasi ekansan. Kush tiliii bilmas ekansan, — dedi.

Yana ovchining xizmatini qilib yura berdim.

Kundan-kun oʻtdi, ovchi meni oʻzi bilan birga ovga olib chiqdi, qoʻlimga bir qush, bir xalta berdi, bir tozi, bir poʻstin berdi. Poʻstinni kiftimda koʻtarib, tozini yetaklab, xaltani qoʻynimga solib, qushni bir qoʻlimga olib bir qirga qarab oʻrladim.

Ovchi menga:

— Tulki chiqsa tozini qoʻyib yubor, kaklik chiqsa qushni qoʻyib yubor, — deb tayinladi.

Ovchi otliq, men esa yayov toqqa chiqdik. Poʻstinni koʻtarib charchadim, tozining ustiga yopdim, poʻstin turmadi, bir yengini tozining kallasiga bogʻlab, tozining beliga aylantirib oʻrab qoʻydim. Qushni koʻtarib qoʻlim toldi, xaltaga solib koʻtarib oldim. Borayotib edim, oldimdan tulki chiqib koldi. Poʻstinni olguncha boʻlmay, tozi tulkini quvib ketdi. Poʻstin parcha-parcha boʻlib toshlarga ilinib qola berdi. Shu yaqindan boy kaklik uchirib: «Qushni qoʻyib yubor», deb tovush qildi.

Qushni chiqarib uchirsam, qush borib toʻp etib yiqildi, ucholmadi, qanoti qayrilib qolibdi-da, deb olib koʻrsam, qush dimiqib oʻlib qolibdi. Ovchi meni oʻldiradi deb qochib ketdim.

Yurib-yurib bir boynikiga bordim, Uning xizmatini qilib yurdim. Bu boyning bir xachiri, bir yoʻrgʻasi bor ekan. Bir kun yoʻrgʻasi kasal boʻldi.

— Oʻgʻlim, mol harom oʻlmasin, — dedi.

Men oldimga chiroq yoqib, pichoq qoʻyib yotdim. Bir vaqt turib qarasam, «patir-patir» boʻlib yotibdi. Chiroq oʻchib qolibdi. Borib chiroqni yoqmasdan, boshini shartta kesib yubordim. Chiroqni yoqib qarasam, xachirning boshini kesib qoʻyibmanu, kasal ot turibdi. Boy meni ertaga oʻldiradn, deb bundan ham qochib ketdim.

Tong otganda Yangiqoʻrgʻon bozoriga bordim. Koʻchada oralab yurdim. Bir ayol:

— Nima qilib yuribsan, bolam? — dedi. Men:

— Oʻgʻli yoʻqqa oʻgʻil, qizi yoʻqqa qiz boʻlaman, — dedim.

— Unday boʻlsa sen menga oʻgʻil boʻlgin, — deb qoʻlidagi bolasini qoldirib, — bozordan savdo-sotigʻimni qilib kelib bolamni va seni olib ketaman, — dedi.

Onasi ketgandan keyin bolaga uzum-puzum olib berib oʻtirdim, Onasining daragi boʻlmadi. Qidirib-qidirib, boyagi ayolni topib oldim.

— Yur, bolangni olgin, — dedim. Ayol:

— Mening bolam emas, seni tanimayman, bolani ham tanimayman, — dedi.

Bolani koʻtarib ikkovimiz ushlashib, qozining oldiga bordik. Qoziga:

— Mana bu ayol bolasini mendan olmayapti, — dedim.

Qozi ayolga: «Bolani ol», dedi. Ayol: «Mening bolam emas», dedi.

Qozi: «Bolani oʻrtaga oʻtqazib qoʻyinglar, chaqiringlar, bola kimga borsa oʻshaniki», dedi.

Onasi: «Oh beraman», desa, bola bormadi. Men: «Kel ukajon uzum beray», desam bola menga qarab keldi. Qozi bolani sen ol», deb menga hukm qildi. Bolani koʻtarib ketayotsam, kampir yonimga kelib: «Bolam, qoʻy, xafa boʻlma, ikkimiz ona-bola boʻlib qoʻya qolaylik, deb uyiga olib bordi. Men unikida yurdim. Oradan bir necha vaqt oʻtgandan keyin momomni ham topib olib, birga yashadim.