Koʻzavoy, ignavoy va eshakvoy
Bir bor ekan, bir yoʻq ekan. Qadim zamonda bir jodugar kampir boʻlgan ekan. Jodugar kampirdan ozor chekmagan kishi qolmagan ekan. Hatto u ekin-tikinlarni ham payhon qilar ekan. Odamlarni oʻgʻirlab ketib, qonini soʻrib, oʻldirib yuborar ekan. Ana shu jodugardan ozor chekkan koʻzavoy jodugarni yoʻq qilish niyatida yoʻlga tushibdi. U ketayotsa, yoʻlda bir igna yigʻlab borayotganmish. Alami ichida ekan. Koʻzavoy soʻrabdi:
— Senga nima boʻldi, ignajon, qayoqqa ketayapsan? — debdi. Shunda ignaning xoʻrligi kelib, koʻngli buzilibdi:
— Nega yigʻlamay, mening egamni jodugar kampir oʻgʻirlab ketdi, — debdi. Shunda koʻzavoy ignavoyga:
— Ikkimizning dardimiz bir ekan. Menga ham jodugar kampirdan alam oʻtgan, undan jabr koʻrganman. Yur, uni ikkimiz birga izlab topib, jazosini beramiz, — debdi. Ikkisi bir boʻlib yoʻlga tushibdilar. Ular yoʻlda ketishayotganda jodugardan alam koʻrgan tuxumvoy, eshakvoylar ham qoʻshilibdilar. Bular yoʻl yuribdilar, yoʻl yursalar ham moʻl yuribdilar. Oxiri, soʻrab-surishtirib, jodugarning uyini topibdilar. Jodugar uyida yoʻq ekan. Bular jodugar kelguncha, uni qanday qilib qoʻlga tushirib, yoʻq qilishni maslahat qilib olishibdi. Eshakvoy eshikning ogʻzida turibdi, koʻzavoy tokchaga chiqibdi, tuxumvoy oʻchoqda, ignavoy sholchaning ustiga toʻshalgan koʻrpachaning tagiga kirib olibdi. Ular ancha vaqt jodugarni kutishibdi. Bir mahal jodugar charchab, horib kelib, koʻrpachaning ustiga oʻtirgan ekan, igna “port” etib kirib ketibdi. Ignaning zarbiga chidolmagan jodugar “voy-dod” deb sapchib oʻrnidan turib ketibdi. Qoʻrqib ketgan jodugar tokchaga yashirinaman, deganda koʻzavoy uning boshiga chiqib olib, chunon uribdiki, jodugarning boshi aylanib, yiqilib tushibdi, u eshikdan qochaman degan ekan, eshakvoy bir tepibdi. Jodugar eshikdan otilib, tashqariga tushibdi. U shoshib qolib oʻchoqboshiga borib, yiqilay deganda tuxumvoy “paq” etib yorilib ketibdi. Tuxumvoyning poqillab yorilishidan qoʻrqib ketgan jodugar yuragi yorilib oʻlib qolibdi. Shunday qilib, ular murod-maqsadlariga yetibdilar. Keyin egalarining oldiga borib, qilgan ishlarini gapirib beribdilar. Odamlar jodugardan qutulishib, shod-u xurramlik bilan umr kechiribdilar.
