Jonon piyola

Oʻtgan zamonda Qoʻqon shahrida bir podsho yashagan ekan. Bu podshoning bitta-yu bitta jonon piyolasi bor ekan. Yer yuzini ming marta aylanib chiqsangiz ham bunaqangi piyolani topolmas ekansiz. U shu qadar chiroyli ekanki, qorongʻi tunni oy nuri kabi yoritar ekan.

Podsho piyolani tilla sandiqning ichida saqlar ekan. Piyola turgan uyning atrofida bir qancha qoʻriqchilar turar ekan. Agarda podshoning choy ichkisi kelsa, ishonchli odamini yuborib, jonon piyolasini oldirtirar ekan. Xizmatkor tilla sandiqni ochib, uning ichidan jonon piyolani olib borib podshoga topshirar ekan. Podshoning qoʻlidagi piyolaga kanizaklar hurmat bilan choy quyib turar ekanlar.

Podsho har choy ichayotganda piyolani aylantirib tomosha qilar ekan. Kunlardan bir kuni podsho xizmatkoriga piyolani keltirishni buyuribdi. Xizmatkor piyolani olib kelayotganida qoqilib ketib, qoʻlidagi jonon piyola chil-chil boʻlib sinibdi. Xizmatkor esa podshodan qoʻrqib, qochib ketibdi. Podsho qancha kutsa ham xizmatkor kelmabdi. Uni topib kelgani bir necha odam yuboribdi. Ular ham qaytmabdi. Podsho vazirini yuboribdi, vazir ketayotib yoʻlda sinib yotgan jonon piyolani koʻribdi. “Ha, gap bu yoqda ekan, nega shu choqqacha ketgan odamlar qaytib kelmaydi desak, piyolani sindirib qoʻyib, podshodan qoʻrqib qochib ketishgan ekan. Agar qochmaganlarida podsho ularni toʻxtovsiz oʻldirib yuborar edi. Men ham podshoga borib bu sirni aytsam oʻldirib yuborar, kel, boʻlgancha boʻlar”, — deb vazir piyola siniqlarini yerdan terib olib, podshoning oldiga boribdi-da:

— Podshohim, gʻazablanmang, bir hodisa roʻy beribdi, — debdi.

Podsho:

— Qanday hodisa, tez ayt! — degan ekan, vazir:

— Bir qoshiq qonimdan kechsangiz aytaman! — debdi. Podsho:

— Kechdim, ayt! — debdi. Vazir:

— Taqsir, jonon piyolangiz sinibdi. Xizmatkor piyolani olib kelayotganda qoqilib ketib sindirib qoʻyibdi. Xizmatkoringiz qoʻrqib qochib ketibdi. Qolgan odamlar ham qoʻrqib gʻoyib boʻlibdilar. Mana sizning jonon piyolangiz! — deb piyola siniqlarini podshoga topshiribdi.

Podsho juda xafa boʻlibdi. Xafaligidan bir necha kungacha ovqat yemay ozib ketibdi, nihoyat kasal boʻlib yotib qolibdi. Oradan qirq kecha-yu qirq kunduz oʻtgandan soʻng podsho oʻziga kelib, Qoʻqon viloyatidagi butun kulollarni chaqirtiribdi. Kulollar yigʻilgandan keyin podsho ularga qarab shunday debdi:

— Ey, kulollar, yer yuziga mashhur, eng chiroyli, jonimdan ham qimmat boʻlgan jonon piyolam sinib qoldi. Kimda-kim shu jonon piyolamni ilgarigi holiga keltirsa, istagan narsasini beraman, agarda tuzatib beraman deb, tuzatib bera olmasa, u kishining boshi oʻlimda, moli talonda. Qani, oʻziga ishongan kulollar boʻlsa chiqa bersin.

Kulollar maslahatlashib qirq kun muhlat soʻrabdilar va siniq jonon piyolani olib ketibdilar.

Oradan qirq kun ham oʻtibdi. Kulollar koʻp boshlarini qotirib, qancha urinsalar ham piyolani tuzata olmabdilar. Shunda podsho dargʻazab boʻlib ularning hammasini qilichdan oʻtkazibdi.

Bir tomondan piyolani tuzatish uchun kulollar kela beribdilar. Bir tomondan tuzata olmaganlarini podsho oʻldira beribdi.

Qoʻqon viloyatidagi kulollarning hammasi podshoning qilichidan oʻtibdi. Podsho yigʻilgan xaloyiqqa qarab:

— Yana hech qayerda kulol qoldimi? —deb soʻrabdi.

Shunda olomon ichidan bir kishi chiqib:

— Taqsir, falon qishloqda qirqta kulol bor, lekin ular hali yaxshi kulollar qatoriga qoʻshilmagan. Shuncha nomdor kulollar nima boʻldi-yu, endi ular nima boʻlar edi. Ulardan umid qilmasangiz ham boʻladi, — debdi.

Podsho ularni ham chaqirtiribdi.

Navkarlar zoʻrgʻa tirikchilik qilib yurgan qirq kulolni podsho huzuriga keltiribdi.

Podsho ularga siniq piyolani koʻrsatib:

— Mana shu piyolani tuzatsangiz ham tuzatasiz, tuzatmasangiz ham tuzatasiz! — debdi. Kulollar:

— Bu ish bizning qoʻlimizdan kelmaydi, — debdilar. Biroq podsho majbur qilgach: ”Xoʻp boʻlmasa, bir bosh qotirib koʻramiz”, deb piyolani olib qishloqqa joʻnab ketibdilar. Ular yoʻlda:

— Oʻziga inongan usta kulollar nima qildi-yu, biz nima qilar edik, — deb soʻzlashibdilar.

Ular qishloqqa borgach, maslahatlashibdilar, lekin piyolani tuzatish chorasini qancha oʻylasalar ham topolmabdilar. Qirq kulolning ichida Nosir kal degan shogird bola bor ekan. Kulollarning soʻzlashib, tortishib turganlari ustiga kelib qolibdi:

— Ey, ustalar, nega diqqat boʻlayotibsizlar, nima gap? — deb soʻrasa, ular:

— Bor, toshingni ter, ishing boʻlmasin. Qulogʻingning tagida shavla qaynatmasimizdan joʻnab qol! — deb uni haydab yuboribdilar.

Oradan oʻn besh kun oʻtibdi, kal yana ustalarning xunob boʻlib qovoq-tumshuqlarini solib, xayol surib oʻtirganini koʻribdi: “Ajabo, bularga nima boʻldi ekan, jin tegdimi, qiladigan ishlarining tayini yoʻq-ku, bekordan-bekorga gʻijillashadi. Jinni-pinni boʻlib qolishdimikan, har kuni bir joyda oʻtirib olib, och qolib boʻlsa ham oʻylashadi, tortishadi. Nima uchun bu sirni menga aytishmaydi”.

— Ey, ustozlarim, oʻzi nima gap, oʻylaysizlar, tortishasizlar, sababini menga aytmaysizlar, menga aytsangizlar, balki birorta chora toparman, — debdi.

Ular shunchalik xayolga choʻmgan ekanlarki, kalning kelganini ham sezmay qolibdilar. Ulardan biri kalni koʻrib qolibdi-yu, choʻchib oʻrnidan turib, kal bolani yana haydab yuboribdi. Kal yana kelibdi.

— Yana nega kelding. Bizning ishga aralashma, tezroq ket, kaltakdan oʻlasan, — deb oʻshqirgan ekan, ikkinchisi:

— Ogʻaynilar, har kallada har xayol, kal shogirdimiz diqqat boʻlib oʻtirganimizni koʻrib yonimizga ikki marta keldi, birinchisida haydab yubordik. Endi haydamaylik. Axir u kal boʻlgani bilan es-hushi joyida-ku, necha yildan beri biz bilan ishlab keladi. Ishi yomon emas-ku. Mana, oʻttiz kun oʻtib, oʻn kun qoldi. Oʻylab bir fikrga kelolmayotibmiz. Bu kalga ham bildirib, maslahat solib koʻraylik, balki bundan biror foydali fikr chiqib qolar, — debdi.

Boshqa kulollar bu fikrni maʼqullabdilar. Ulardan biri:

— Ey, kal, podsho bizni chaqirib, mana shu siniq piyolani qoʻlimizga berib, ”Tuzatsalaring ham tuzatasanlar, tuzatmasalaring ham tuzatasanlar”, dedi. Biz qoʻrqqanimizdan rozi boʻlib qirq kun muhlat oldik. Mana bugun oʻttiz kuni oʻtdi. Koʻp kulollar bu piyolani tuzata olmay, podshoning qilichi damidan oʻtdi. Endi navbat bizga keldi, shuni tuzata olmay, hayron boʻlib turibmiz. Bu ahvolda qirq kunda emas, qirq yilda ham tuzata olmaydiganga oʻxshaymiz, — debdi.

— Unday boʻlsa, — debdi Nosir kal, — men buning chorasini sizlarga aytaman. Shundagina qirq kulolning rangiga qon yuguribdi.

— Rostdan ham chorasi bor degin, aytaqol, uka! — deyishibdi.

— Rost! — debdi kal, qirq kundan keyin podshoning odamlari kelganda sizlar ularga: “Mana bu kalning otasi eng eski, mashhur kulollardan edi. Shu jonon piyolani ham oʻsha ishlagan. Kal otasi hunarining eng nozik tomonlarini oʻrganib olgan, jonon piyolani shu tuzatmoqchi edi”, deysiz.

Kulollardan biri:

— Bizga baribir, agar kal piyolani tuzata olmasa, podsho uni oʻldiradi, — debdi. Bu gap hamma kulolga maʼqul tushibdi. Qirq kun muhlat oʻtgandan keyin podshoning odamlari kelibdi. Qirq kulolning hammasi toʻplanibdi:

— Piyolani tuzatdingizmi? — deb soʻrabdi navkarlardan biri.

Kulollardan biri aytibdi:

— Ey, podsho hazratlarining hurmatli kishilari, podshoning jonon piyolasini mana shu kalning otasi ishlagan ekan. Bu kal otam ishlagan piyolani mendan boshqa hech kim tuzata olmaydi, faqat oʻzim tuzataman, deb turibdi. Otasi qanchalik usta boʻlsa, u ham shunchalik usta. Bizga ham kulollikni shu kal oʻrgatgan.

— Tuzatasanmi, kal? —debdi podshoning odami.

— Albatta tuzataman, — debdi kal.

— Tuzatsang, yur, oldimizga tush, podshoga borib shu gapingni ayt.

— Yoʻq, podshoning oldiga bormayman, — debdi kal.

— Nimaga bormaysan? Borib piyolani qanday qilib tuzatishingni aytishing kerak, — debdi navkar.

— Bularning hammasi otda borsin-u, men piyoda boramanmi? Boradigan boʻlsam, men ham otda boraman — debdi kal.

Kulollardan biri:

— Kel, mening otimga mingashib ol, — debdi.

— Ovora boʻlmanglar, bormayman dedim, bormayman. Men birovning orqasiga mingashib boramanmi? Keta beringlar, boradigan boʻlsam, bir oʻzim yakka otni minib boraman, — debdi kal.

Qirq kulol:

— Shu kal oʻlgurga bittangiz otingizni bera qoling, — deb podshoning odamlariga yalinib-yolvoribdi. Podshoning navkarlaridan biri otiga kalni mindirib, oʻzi uning orqasiga mingashibdi. Biroz vaqt oʻtgach, otliqlar saroyga kirib borishibdi. Podsho qarasa, eng ishongan, hurmatli kishisi qayoqdagi bir kalni otga mindirib, oʻzi uning orqasiga mingashib kelayotgan emish. Podshoning achchigʻi kelib:

— Ha, laʼnati, seni nima jin urdi. Mening obroʻyimni toʻkib bu nima qilgan ishing! Bu kalni nega saroyga olib kirding, — debdi.

— Ey, hurmatli podshohim, — debdi navkar.— Kechirsinlar, bu kalni bir maqsad bilan olib keldik.

— Qanday maqsad? — deb soʻrabdi podsho.

— Bir qoshiq qonimdan kechsangiz aytaman, — debdi navkar.

Podsho:

— Boʻldi, kechdim, ayt! — debdi.

— Bu kalning otasi, — debdi navkar, — eng mashhur kulollardan ekan, sizning jonon piyolangizni ishlagan kishi ham oʻsha ekan. Bu qirq kulol piyolangizni tuzata olmasdan shu kalga beribdi.

Podsho kalga qarab:

— Tuzatasanmi? —deb soʻrabdi.

— Tuzataman, — deb javob beribdi kal.

Podsho unga qirq kun muhlat beribdi. Kal:

— Bekordan-bekorga tuzataveramanmi? —debdi.

— Xizmatingga nima talab qilasan? — debdi podsho.

— Mening gapimni yaxshilab eshitib oling: ixtiyoringizdagi ot, mol, qoʻy va boshqa hayvonlardan, parrandalardan qirq donadan ajratib berasiz. Xazinangizdagi boyliklardan: tilla, kumush, oltin va har xil qimmat toshlardan qirq xachirdan uyimga eltib berasiz, ana oʻshandan soʻng piyolani talab qilasiz, — debdi.

Podsho kalning istagan hamma narsasini tayyorlab uyiga yetkazib beribdi. Oʻlimdan qutuldik, deb sevinib yurgan qirq kulolga podsho: “Kalga kafilsanlar, piyolani tuzata olmasa, senlar ham oʻlasanlar”, deganida ular tashvishga tushib qolibdilar.

Kal uyiga borgandan keyin podshodan olgan narsalarini qirq kulolga taqsim qilib beribdi-da, ularga shunday debdi:

— Ey, ustalarim, shu olgan narsalaringizni qirq kun ichida yeb-ichib tamom qilib yuboringlar, qirq kun ichida piyolani tuzatib boʻlaman, soʻng sizlarga yana bir umr tamom boʻlmaydigan boylik olib beraman. Xotirjam boʻlinglar! — debdi.

Kal oʻzining kichik hujrasida yashayveribdi. Piyolani tokchaga tashlab qoʻygancha qoʻliga ham olmabdi. Uni tuzatish xayoliga ham kelmabdi, beparvo boʻlib yura beribdi. Kulollar esa, “U piyolani tuzatadi, tashvishlanish kerak emas”, deb yaxshi kiyimlar kiyib, noz-neʼmatlardan yeb, xursand boʻlib yura berishibdi.

Oradan yigirma kun oʻtgandan keyin kulollar: “Kal qurgʻur piyolani tuzatdimi, yoʻqmi”, deb xabar olgani kalning hujrasiga borishibdi. Ichkariga kirishsa, kal bemalol yonboshlab yotgan emish. Piyola esa hali ham tokchada, qanday qoʻyilgan boʻlsa, shunday chang bosib yotgan emish. Ular hayron boʻlishibdi. Ulardan biri:

— Hoʻ, kal, piyolani tuzatmabsan-ku, qachon tuzatasan? — debdi.

— Bir kun tuzataman-da, — debdi kal, — sizlar bemalol ayshingizni qilib yura beringlar!

Kulollar ortiqcha gapirib oʻtirmay, hujradan birin-sirin chiqib ketibdilar. Oradan qirq kun ham oʻtibdi. Kechqurun kulollar kalning hujrasiga kiribdilar. Qarasalar, kal hali ham choʻzilib yotgan emish.

— Badbaxt kal, — debdi kulollardan biri, — piyolani hali ham tuzatmadingmi, tur oʻrningdan, tuzat!

— Tuzataman-da, — debdi kal ustalariga pinagini buzmay. Kal oʻrnidan turib ularga koʻrpacha solibdi.

Kulollar oʻtirishibdi.

— Xoʻsh, — debdi kal, — odam degan biroz oʻylashi kerak-da, sizlar mening ustam, men sizlarga shogirdman.— Bu gapni eshitish bilan qirq kulolning yuragi shuv etib ketibdi. Kal soʻzida davom etib: — Axir ustasi qila olmagan ishni shogirdi qanday qilsin, ustasi tarang-u, shogirdi garang-da. Oʻsha kuni podsho oldida indamay turganimda bekorga oʻlib ketar edinglar. Oʻsha kunlari qoq suyak boʻlib qolgan edinglar. Men sizlarni ota-bobosi kiymagan ust-boshlarni kiysin, hech kim yeb-ichmagan taomlarni yeb-ichsin, oriqlab oʻlguncha, semirib oʻlsin, dedim. Yana mening oldimga nima deb keldingizlar? Aytinglar-chi, bundan boshqa tagʻin tuhmatlaring bormi? Men esa, ilgari qanday boʻlsam, hozir ham shundayman, — debdi.

Kulollar oʻzlarini qoʻygani joy topolmay “Avval oʻlmasak ham endi oʻldik” deyishib jon-ponlari chiqib tarqalib ketibdilar. Kun kech boʻlibdi. Kal atrofni aylanib kelib hujrasiga kirib yotibdi. Yarim kechada kulollarning piri kelib kalni hassasi bilan uygʻotibdi. Kal koʻzini ochib qarasa, hech kim yoʻq, endi piyolani yasamasam boʻlmas ekan-da, deb oʻrnidan turib, muzdek suvga yuvinib kelibdi. Asboblarini qoʻliga olib astoydil ishga kirishibdi. U bitta piyola yasabdi. Podsho piyolasidan oʻn baravar chiroyli boʻlibdi. Lekin kalning koʻngliga yoqmabdi. “Koʻnglimdagidek boʻlmadi”, deb yerga bir urib chil-chil qilibdi-da, boshqasini yasabdi. Bu ham kalga yoqmabdi, yerga urib sindiribdi. Yana boshqa bir piyola yasabdi, bu hammasidan chiroyli boʻlibdi, qaragan kishining koʻzi qamashib ketarkan. Podshoning jonon piyolasi kalning bu piyolasi oldida sopol kosaga oʻxshab qolibdi. Bu piyolaning sirti ajoyib gullar bilan bezatilgan, ichida esa yer yuzidagi bor narsalarning aksi tovlanib koʻrinar ekan. Piyola bir chertilsa jaranglagan tovushini hamma eshitar ekan. Uning bir xislati: oʻng tomonga qarab aylantirilsa shu xildagi piyoladan yettita piyola boʻlib qolar ekan. Chap tomonga qarab aylantirilsa yettita piyola bitta boʻlib qolar ekan. Piyolani kal qoʻliga olib: “Ha, mana bu koʻngildagiday boʻldi”, deb uni bir dokaga oʻrab qoʻyibdi. Tong ham otibdi. Podshoning navkarlari ot choptirib qishloqqa kirib, toʻgʻri borib kalning eshigini taqillatibdilar. Kal ularni xursandlik bilan qarshi olibdi.

— Tuzatdingmi, kal? — deb soʻrabdi navkarlardan biri.

— Tuzatdim, — debdi kal.

Navkarlar kalni podsho saroyiga olib ketibdilar. U saroyga borib taxt tagida otdan tushmay qarab turibdi. Podsho kalning xursandligini koʻrib “Piyolani tuzatibdi-da”, deb ich-ichidan sevinib:

— Tuzatdingmi, kal, yo tuzatmadingmi? — deb soʻrabdi.

— Tuzatdim, podshohim, — debdi kal.

— Qani, boʻlmasa ol-chi! — debdi podsho.

Kal otdan tushib, dokaga oʻralgan piyolani podshoning qoʻliga topshiribdi. Podsho piyolani ochayotganida tirnogʻi tegib ketibdi. Piyola jaranglabdi, uning tovushi butun saroyga yoyilibdi. Saroy ahllari bu qanday tovush, deb hang-mang boʻlib qolibdilar.

Podsho piyolani oq doka ichidan olib koʻrishi bilanoq, uning chiroyligiga, gul bilan ishlanishiga qoyil qolibdi. Boshi osmonga yetib, vaziridan:

— Kalga nima bersak ekan? —deb soʻrabdi.

— Hech narsa berish kerak emas, podshohim, — debdi vazir.

— Axir, — debdi podsho, — bu piyolani aytganimizdan ziyoda qilib tuzatib keldi, unga biror narsa berish kerak-da.

— Kal bunaqa piyolani har kimga qilib beraveradi, — debdi vazir.

— Nima qilamiz boʻlmasa, — debdi podsho.

— Nima qilar edik, shu piyoladan ikkita edi. Birini yoʻqotib oʻgʻrini topa olmagan edik. Ikkinchisini esa, sindirib qoʻygan edik.

Hozir oʻgʻri topildi. Oʻgʻri mana shu kal ekan. Bu kal bizdan siniq piyolani tuzatgani olib, oʻrniga oʻgʻirlab ketgan piyolani keltirib berdi, deb “Jallod, ushla!” desangiz ish tamom, vassalom, sizdan nima ketibdi. Shu bilan siz ham tinch-u, biz ham tinch. Piyolani tuzatmasdan avval ham bir qancha narsalar berib yuborgan edingiz.

— Gaping toʻgʻri, men bunga bir koʻrsatib qoʻyay, — debdi podsho va taxt atrofida yigʻilgan odamlarga qarab:

— Bizning jonon piyola aslida ikkita edi, bittasini oʻgʻirlatib qoʻygan edik. Oʻgʻri topilmagan edi. Bittasi esa sinib qolgan edi. Hozir oʻgʻrini topdik, oʻgʻri qarshimizda bezrayib turgan mana shu kal ekan. Singan piyolani tuzatmoqchi boʻlib olib, oʻrniga oʻgʻirlab ketgan piyolani keltirib beribdi. Piyola mana! Jallod, ol oʻgʻrining kallasini! — deb qichqiribdi.

“Qilichimiz qonsiragan, bormisan qurbon”, deb jallodlar qilichlarini yalangʻochlab kelishibdi. Kalning qoʻl-oyogʻini bogʻlab, soʻyish uchun yotqizishibdi. Shu payt kal:

— Ey, podshohi olam, sultoni bokaram, bir iltimosim bor, — debdi.

— Qanday iltimosing bor, oʻgʻrida iltimos nima qilsin, — debdi podsho. Lekin biroz oʻylab turib, — qani, iltimosingni ayt-chi, vaqt oʻtmasin, — debdi.

— Iltimosim shuki, — debdi kal. — Qoʻlimni sal boʻshatishsa, baribir qochib keta olmayman, mening ikki ogʻiz soʻzim bor, aytsam, soʻngra oʻldirsangiz armonim yoʻq.

Podsho buyrugʻi bilan kalning qoʻlini boʻshatib qoʻyibdilar.

— Ey, podshohi olam, sultoni bokaram, — deb soʻz boshlabdi kal. — Oʻsha qoʻlingizdagi jonon piyolangizni menga bersangiz, men oʻlim oldida uni bir marta qoʻlimga olib tomosha qilsam, keyin oʻlsam ham armonim yoʻq.

Podsho piyolani kalning qoʻliga beribdi. Kal piyolani qoʻliga olib u yoq-bu yogʻini aylantirib koʻrib, tomosha qilib podshodan soʻrabdi:

— Ey, taqsir! Shu piyola oʻzingiznikimi?

— Ey, badbaxt, albatta oʻzimniki! — deb javob beribdi podsho.

— Piyolangiz nechta edi? — deb soʻrabdi kal.

— Ikkita edi, — debdi podsho.

— Bittasi oʻgʻirlangan, bittasi singan edi, shundaymi? — deb soʻrabdi kal.

— Shunday, — debdi podsho.

— Tagʻin yolgʻon chiqib qolmasin? — debdi kal.

— Rostini aytmay, yolgʻonni aytamanmi, rost! — deb javob beribdi podsho.

— Tagʻin yolgʻon chiqib qolmasin? —debdi kal.

— Hoy, laʼnati oʻgʻri, men rost aytmay, yolgʻon gapirarmidim. Gapni koʻp choʻzma, piyolam ikkitadan ortiq emas edi.

— Ey, xaloyiq, eshiting! Podshoning piyolasi ikkita boʻlib, biri oʻgʻirlangan-u, ikkinchisi singan ekan, — debdi kal.

Har tomondan “Eshitdik, eshitdik”, degan tovushlar kelibdi.

Shunda kal qoʻlidagi piyolani oʻng tomonga burgan ekan, bitta piyola yettita boʻlib qolibdi. Podsho, vazir va saroyga yigʻilgan kishilar hayron boʻlib qolibdilar. Kal xotirjamlik bilan podshoga qarab:

— Ey, podshohi olam, mana bu singan piyolangiz, buni siz oling! Mana bu yoʻqolgan piyolangiz, buni vaziringizga bering. Mana bu piyolani xotiningizga, bunisini qizingizga, mana bularini esa bittadan vaziringiz xotini bilan qiziga bersin, mana bu qolgan bittasini singlingizga bering, — deb yettita piyolani qator qilib tizib qoʻyibdi. Buni koʻrgan podshoning betlari qizigan tandirdek qizarib, yer yorilmabdi-yu, yerga kirib ketmabdi.

Xalq oldida sharmanda boʻlgan podsho gʻazablanib, vazirining kallasini oldiribdi.

— Kalni ozod qilib yuboringlar, — debdi u. Kalga zarbof kiyimlar, qimmatbaho narsalar berib, xursand qilib joʻnatibdilar.

Kal qishloqqa qaytib borib, podshodan olgan inʼomlarini kulollarga boʻlib beribdi.