Ikki savdogar

Bir bor ekan, bir yoʻq ekan, bitta boy savdogar bilan bitta kambagʻal savdogar boʻlgan ekan. Ular juda qalin doʻst ekanlar. Kambagʻal savdogar uzoq safarga savdo vaji bilan ketmoqchi boʻlibdi. Qimmatbaho temir buyumlarini boy savdogar doʻstinikida qoldiribdi.

Bir qancha vaqt oʻtgach, kambagʻal savdogar safardan qaytib kelibdi va doʻstinikiga borib qoldirgan qimmatbaho temir buyumlarini qaytarib berishini soʻrabdi. Boy savdogar esa uning barcha buyumlarini sotib yuborgan ekan. Shuning uchun qanday qilib boʻlsa ham, biror bahona topib, undan qutulish yoʻlini axtaribdi.

— Sizning qimmatbaho buyumlaringiz ustida bir baxtsiz hodisa roʻy berdi, — deb yigʻlamsirab gap boshlabdi.

— Ha, nima boʻldi? — deb soʻrabdi kambagʻal savdogar.

— Men ularni bugʻdoy omboriga berkitib qoʻygan edim. U yerdagi sichqonlar hammasini yeb qoʻyibdi. Men buyumlaringizni sichqonlar qanday qilib yeganlarini oʻz koʻzim bilan koʻrdim. Agar gapimga ishonmasangiz, yuring, men sizga ularni qiymalab tashlagan parchalarini koʻrsataman, — debdi.

Kambagʻal savdogar esa: — Koʻrishning nima keragi bor? Men shunday ham sizga ishonaman. Men sichqonlar har doim temirni qirqishlarini bilardim, — deb joʻnab ketibdi. U yoʻlda ketayotib savdogarning oʻynab yurgan bolasini koʻrib qolibdiyu U shartta bolani koʻtarib, uyiga olib ketibdi.

Ertasi kuni boy savdogar haligi kambagʻal savdogarni yoʻlda uchratib qolibdi. Boy savdogar boshiga tushgan falokatni aytib yigʻlabdi va undan:

— Mening bolamni koʻrmadingizmi? — deb soʻrabdi.

—Ha, koʻrdim, koʻrganda qandoq! Kecha men sizning yoningizdan chiqib ketayotganimda, bir qirgʻiy kelib, bolangizni koʻtarib, uchib ketdi, — debdi kambagʻal savdogar.

Uning bu gaplaridan boy savdogar achchigʻlanib:

— Siz meni mayna qilmoqchimisiz? Qirgʻiyning bolani koʻtarib uchmasligiga kimning aqli yetmas ekan? — debdi.

— Yoʻq, men sizni mayna qilmoqchi emasman. Sichqonlarning temir buyumlarni yeyishi maynabozchilik boʻlmagan, qirgʻiyning bolani koʻtarib olib qochishi maynabozchilik boʻlarmidi? — deb javob beribdi kambagʻal savdogar. Bu gaplardan keyin boy savdogar:

— Temir buyumlarni sichqon yeb qoʻygan emas, men sotib yuborgan edim. Senga ularni ikki hissa qilib qaytarib beraman, — debdi.

— Ha, unday boʻlsa, sizning bolangizni ham qirgʻiy olib qochgani yoʻq. U mening uyimda. Men ham sizga qaytarib beraman, oʻgʻlingizni, — debdi kambagʻal savdogar.

Boy savdogar bir qancha buyumlarini unga beribdi, u ham uning oʻgʻlini qaytarib beribdi. Ular orani ochiq qilibdilar. Bu voqeadan keyin ular bir-birlari bilan boshqa doʻstlashmabdilar.