Foydali yolgʻon
Bir bor ekan, bir yoʻq ekan, chol bilan kampir boʻlgan ekan. Ularning ikki qizi va uch oʻgʻli bor ekan. Chol-kampir roʻzgʻor tebratishga juda qiynalar ekan, bolalari esa hali yosh ekan.
Bir kuni oʻzlari ham, bolalari ham juda och qolishibdi. «Nima qilsak ekan», deb rosa bosh qotirishibdi, hech bir yoʻlini topa olishmabdi.
Shunda kampir:
— Chol, bir ilojini qiling! Bizga baribir chetdan yordam kelmaydi, — deb turib olibdi.
Chol oʻylay-oʻylay, oxiri kechasi oʻgʻirlikka tushishga qaror qilibdi, bundan oʻzga chora topa olmabdi.
Chol yarim kechasi oʻrnidan turib, oʻgʻirlik qilishga chiqib ketibdi.
Qishloqdagi bitta oqsoqolning juda koʻp qoʻylari bor ekan. Chol oʻshaning bitta qoʻyini oʻgʻirlabdi. Ular qoʻyni soʻyib, goʻshtini qozonda qaynatishibdi. Bolalarini uygʻotishdan avval chol kampiriga:
— Kampir, endi bir amallab, shu goʻshtlarni bolalar uyqusirab yotganlarida yedirib yuborish kerak, — debdi.
— Buni qanday qilamiz? — deo soʻrabdi kampir.
Chol:
— Hozir bolalarning ustiga suv sepamiz. Keyin, «yomgʻir yogʻib yubordi» deb, ularni choponlariga oʻrab ayvondan uyga olib kiramiz. Uyda esa, ular uyqu aralash goʻshtni tez-tez yeb oladilar, — debdi. Goʻshtni bolalarga yedirib, oʻzlari ham yeb, yana uyquga ketishibdi.
Ertasiga qishloq oqsoqoli bitta qoʻyning yoʻqolganini hamma yoqqa jar solibdi. Keyin ikki-uchta odamni olib, eshikma-eshik axtarishga tushibdi. Ular chol-kampirlarnikiga ham kelib, bolalaridan soʻrashibdi:
— Kecha kechasi uylaringda goʻsht yedilaringmi? Shunda bolalardan biri:
— Ha, biz goʻsht yedik, — deb yuboribdi.
Bundan chol-kampir sarosimaga tushib qolishibdi. Shunda kampir darrov oʻzini tutib olib, chaqqonlik bilan:
— Hoy, juvonmarg boʻlgur, qachon senga goʻsht bergan edik? — debdi.
Shunda bola yigʻlamsirab:
— Huv, yomgʻir yoqqan kuni, otam uyga olib kirib goʻsht bergan edi-ku! — debdi.
Chol oqsoqolga qarab:
— Hurmatli oqsoqol, bola rost gapirdi. Ancha vaqt boʻldi, birda shaharga tushib goʻsht olib kelgan edim. Oʻsha kuni yomgʻir yoqqan edi. Yosh bola-da, soʻraganingizga, oʻsha yeganini aytayapti, — debdi.
Oqsoqol va u bilan birga kelgan odamlar indamay chiqib ketishibdi. Chol bilan kampir esa jazodan qutulib qolishibdi.