Echki, buzoq, eshak va qirq boʻri

Bir bor ekan, bir yoʻq ekan, qadim oʻtgan zamonda bir qishloqda bir echki yashar ekan. Bir kuni echki dam olib, oʻtlab kelish uchun uzoqroqdagi adirga yoʻl olibdi. Yoʻlda ketayotib bir qishloqda bir buzoqqa duch kelibdi va u bilan doʻstlashib qolibdi. Buzoq:

— Yoʻl boʻlsin, echkiboy, — debdi. Echki:

— Shunday oʻzim, bir aylanib, adirlarni tomosha qilib oʻynab kelgani ketayotibman, — debdi. Buni eshitgan buzoq:

— Men ham boraman, — debdi. Ikkovlari yoʻlda davom etibdilar. Bir-ikkita qishloqni oralab oʻtgandan keyin, bir joyda oʻtlab yurgan eshakka duch kelibdilar. Eshak bularni koʻrib:

— Qayoqqa ketayotibsizlar? — debdi. Echki bilan buzoq adirga ketayotganliklarini aytishibdi. Eshak ham bularga ergashibdi. Ular uchovlashib yoʻlda davom etishibdi. Yoʻl yurib, yoʻl yursalar ham moʻl yurishibdi. Ular yoʻldan ketayotib, yoʻl ustida oʻlib yotgan arslonga koʻzlari tushib qolibdi. Echki darrov arslonning terisini shilib, eshakning ustiga yopib qoʻyibdi. Ular yana yoʻlda davom etishibdi, yurib-yurib, bir qishloqqa yetib qolishibdi. Qishloq oralab ketishayotsa, bir uydan musiqa ovozi, oʻyin-kulgi eshitilibdi. Echki buzoqqa:

— Borib xabar ol-chi, bu joyda nima boʻlayotgan ekan, — debdi. Buzoq sekin borib qarasa, qirqta boʻri bir boʻlib mehmonxonada gap yeyishayotgan ekanlar. Bir-ikkitasi dahlizda ovqat pishirayotgan emish. Qolganlari uyning ichida bazm qilib oʻynashayotgan emish. Buzoq qaytib chiqib koʻrganlarini birma-bir echki bilan eshakka aytib beribdi. Ular maslahatlashib, shu joyga kirishmoqchi boʻlishibdi. Arslon terisini mehmonxona eshigining yonidagi qoziqqa ilib qoʻyibdilar. Birinchi boʻlib echki kiribdi:

— Assalomu alaykum, boʻrilar, — debdi. Boʻrilar:

— Vaalaykum assalom, bir yemish, — deyishibdi. Ikkinchi boʻlib buzoq kiribdi, salom beribdi. Boʻrilar salomga alik olib: — Ikki yemish, — debdilar. Uchinchi boʻlib eshak kirib salom beribdi. Boʻrilar: — Vaalaykum assalom, uch yemish, — debdilar. Bular kirib oʻtirishgach, boʻrilar hamma narsalardan bularning oldiga olib kelib qoʻyibdilar. Mehmondorchilik juda yaxshi boʻlibdi. Bir vaqt boʻrilarning bittasi qoʻliga dutor olib ashula ayta boshlabdi:

— Ting-ting, ting kunlik,

Echki botir bir kunlik.

Ting-ting, ting kunlik,

Buzoq botir bir kunlik.

Ting-ting, ting kunlik,

Eshak polvon bir kunlik, —

deb ashulasini tugatibdi. Birozdan keyin toʻrda oʻtirgan boʻrilardan biri: — Endi navbat mehmonlarga, — debdi. Hamma baravariga, eshitamiz, debdi. Echki dutorni olib, ashula ayta boshlabdi:

— Ting-ting, ting yemish,

Qirq boʻrisi bir yemish, —

debdi. Buni eshitgan boʻrilar, bu nimalar deb valdirayapti, deb masxaralab kulishibdi. Echki yana davom etib:

— Ting-ting, ting kunlik,

Qirq boʻrisi bir yemish.

Ting-ting, ting yemish,

Eshikka chiq, bir koʻrish, —

deb ashulani tugatibdi. Toʻgʻriroqda oʻtirgan boʻrilardan biri bir boʻriga:

— Bir eshikka chiqib xabar ol-chi, bularda bir ish bor-ov, — debdi. Haligi boʻri eshikka chiqib qarasa, qoziqda arslonning terisi osigʻliq turgan emish. Buni koʻrgan boʻrining sochi tikka turib: — Hali bular arslonni yeb kelishibdi-yu, biz nima boʻlibmiz, — deb uyga qaytib kirmasdan qochaveribdi. Boʻrilar ancha kutibdilar, darak boʻlmabdi. Boʻri yana bittasini chiqaribdi. U ham terini koʻrishi bilan hech narsaga qaramay qochib ketibdi. Yana bittasi chiqibdi. U ham shunday qilibdi. Qirq boʻri ham bir-biriga bildirmay hammasi qochib ketishibdi. Echki, buzoq, eshak qolgan narsalarni maza qilishib yeb, yoʻlga chiqibdilar. Boʻrilar qishloqda qochishib yurishgan ekanlar. Uchovlari kelib: “Boʻrilarni bir boplamaymizmi”, — deyishibdi. Echki bir daraxtning kallagiga chiqib olibdi. Eshak yoʻl boʻyiga choʻzilib yotib olibdi. Buzoqqa hech yerda joy boʻlmagan ekan, echki uning qulogʻidan tortib, bir butoqqa ilib qoʻyibdi. Eshak oʻzini oftobga solib yotsa, bir hakka kelib, ustiga qoʻnib, ustidagi chivinlarini tutib yeya boshlabdi. Bularni boʻrilar uzoqdan kuzatib turishgan ekan. Hakka sekin-asta eshakning dumlari ostini ham choʻqiy boshlabdi. Shunda eshak dumi bilan hakkani mahkam qisib olib, u yoqdan bu yoqqa yugura boshlabdi. Buni koʻrgan boʻrilarning aqli shoshib qolibdi. Osmonda yurgan narsani tutib oldi-yu, biz yerdagi narsalarmiz, deb jonholatda qocha boshlashibdi. Ular yoʻlda qochib ketishayotganda, echki ularning ustiga sakrab yuboribdi. Bir vaqt buzoqning qulogʻi yirtilib ketib boʻrilarning oldiga tushibdi. Buni koʻrib boʻrilar battarroq qocha boshlashibdi. Shunday qilib, boʻrilar hali ham qochib ketayotgan emish. Echki, buzoq, eshaklar esa adirda dam olib, oʻtloqda toʻyib-toʻyib oʻtlab yurgan emish.