Bahrom va Sherzod

Bir bor ekan, bir yoʻq ekan, qadim zamonda bir podsho bor ekan. Uning Bahrom degan bitta-yu bitta oʻgʻli bor ekan. Bahrom aqlli, hushyor bola ekan. Bu bola yoshligidan hunar oʻrganishga qiziqib, temirchilik, duradgorlik, tikuvchilik, sartaroshlik kabi oltmish toʻqqiz hunarni oʻrganibdi. Gilam toʻqishda oʻzining Sherzod degan ustasidan ham oʻtib ketibdi.

Bahrom shunday gilam toʻqir ekanki, bir katta podshoning xazinasini, boj-xirojini jamlasa ham, Bahrom toʻqigan gilamning narxiga yetmas, tovlanishda tovusni tang qoldirar, quyoshning rashkini keltirar ekan.

Podsho esa oʻgʻlining hunarini nazarga ilmas, uni davlat ishini oʻrganishga undar ekan. Lekin Bahrom otasining soʻziga quloq solmas, saroy ishiga qiziqmas ekan. Podsho esa oʻgʻlining bu ishidan qattiq xafa ekan.

Kunlardan bir kun podsho oʻgʻlidan yana “yoʻq” degan javobni eshitib, gʻazablanibdi va “Mening, senday oʻgʻlim yoʻq! Shahrimdan chiqib ket, boʻlmasa kallangni olaman!” debdi.

Bahrom otasining niyatini ilgaridan bilib, uzoq safar anjomlarini tayyorlab qoʻygan ekan, bu gapni eshitgan zamon onasi va yor-doʻstlari bilan xayrlashib, shahardan chiqib ketibdi.

Yoʻl yuribdi, yoʻl yursa ham moʻl yuribdi, necha-necha qir-u choʻllarni bosib oʻtibdi. Qush otib ovqat qilibdi, yer qazib suv ichibdi. Kunlardan bir kuni Bahrom oy yorugʻida katta dovondan oshib bir soylikka tushganda hayron qolibdi: ketayotganida kunchiqar tomonda oy har kungidek bitta ekan, hozir boʻlsa kunbotar tomonda ham bir oy paydo boʻlib qolibdi. Bahrom shu kunbotar tomondagi oyga qarab yuraveribdi. Kunduzi yotib dam olibdi, kech boʻlib oy chiqqanda yoʻlga tushibdi… Rosa yettinchi kuni kechasi kelayotganda kunbotar tomondagi oy osmonda emas, osmonga tutashgan baland minora tepasida koʻrinibdi. Minora Chindil degan shaharning oʻrtasida ekan. Bahrom bozorda aylanib yurib, bir hashamatli doʻkon oldida toʻxtabdi. Bu doʻkon kabobpazning doʻkoni ekan. Doʻkon oldida odam tirband emish. Ichkarida kabobpaz yigit: “Ha, kep qoling, pishdi kabob, yeganlar darmonda, yemaganlar armonda!”, deb xoʻrandalarni qiziqtirib, kabob pishirib turgan emish. Bahrom: “Bu hunarni ham oʻrganish kerak ekan”, deb koʻnglidan oʻtkazibdi va kabobpazning ishidan koʻz uzmay, zehn qoʻyib turaveribdi. Bir vaqt doʻkonning oldi boʻshab kabobpazning Bahromga koʻzi tushibdi:

— Xoʻsh, yigit, muncha tikilib qolding… Hunar oʻrganasanmi? — deb soʻrabdi.

Bahrom quvonib ketib:

— Kabob pishirishni oʻrgating, — debdi.

— Bilasanmi men kimman? —debdi kabobpaz.

— Yoʻq, bilmayman, — debdi Bahrom.

— Men oddiy kabobpaz emasman, Chindil podshosining oʻgʻli — Korson boʻlaman, — debdi kabobpaz.

Bahrom Shahzodaning kabob pishirishini koʻrib hayron boʻlibdi. Bahrom kabobpazlikni oʻrgatishni Korsondan yana iltimos qilibdi.

Kabobpaz Bahromni shogird qilib olmoqchi boʻlib, uni orqadagi bir uyga boshlab kiribdi. Uyda allanechuk sassiq bir hid burqsib turar ekan. Bahrom qaytmoqchi boʻlgan ekan, kabobpaz qoʻymabdi. Bahrom qarasa, qoʻllariga oyboltalar ushlagan toʻrt jallod baravariga: “Qon, qon!.. Uf… choʻlladik, qon!” deb turgan emish. Kabobpaz Bahromni yetaklab, yana bir eshikni ochibdi. Ichkarida bir qancha odam birining ogʻzidan biri ilib, ha desa “Men semiz emas, bu semiz… Men semiz emas, u semiz”, der emish. Bahrom esankirab qolibdi. Kabobpaz uni ichkariga itarib yuborib, eshikni tashqaridan qulflab qoʻyibdi.

Kabobpaz bu yerdagi semiz odamlardan har kuni ikkitasini tanlab olib, jallodlar qoʻliga tashlar, ularning goʻshtidan kabob pishirar ekan. Shuning uchun eshik “tiq” etdi deguncha bechoralar jon talvasasiga tushar ekanlar.

Oradan bir necha vaqt oʻtibdi. Kabobpaz kuniga ikkitadan odam olib chiqaveribdi. Navbat Bahromga yetibdi. Bahrom oʻlishini bilib, kabobpazning oyogʻiga bosh qoʻyib zorlanibdi:

— Bir arzim bor, birodar, ne-ne orzu bilan yetmish xil hunar oʻrgandim… Menga kerakli narsalarni keltirib ber, senga bir gilam toʻqib beray, uni sotsang, puli butun umringga yetadi. Shu gilamni toʻqib boʻlganimdan soʻng meni oʻldirsang roziman, — debdi.

Kabobpaz oʻylab turib rozi boʻlibdi va shu kuniyoq Bahromning aytgan hamma narsasini keltirib, gilamni tayyor qilishga qirq kun muhlat beribdi.

Bahrom gilamni oʻttiz sakkiz kun deganda tayyor qilibdi. Kabobpaz gilamni koʻrib hayron qolibdi. Bahromni gilam bitgan kuni kabob qilishga olib chiqmoqchi ekan, sevinganidan yana ikki kun asrab, gilamni bitirishga belgilagan muhlatni toʻlgʻizmoqchi boʻlibdi. U saharni erta olib gilamni doʻkon oldiga osibdi.

Shahar xalqi bunday gilamni bir umr koʻrmagan ekan. Bozor va shahar ichidagi butun xalq kabobpaz doʻkoni oldiga yigʻilibdi. Gilam savdoga qoʻyilibdi. Birov oʻn ming tilla desa, birov yuz ming tilla der emish. Gilamning narxi borgan sari koʻtarilaveribdi. Shahardagi “manman” degan savdogarlar, amaldorlar ham gilamni sotib olishga pul yetkazolmay, chippakka chiqib qolishaveribdi. Xullas, hech kim gilamning narxiga yetolmabdi. Kabobpaz boʻlsa: “Mening hunarimga qoyil qoling”, degandek gerdayib, savdoni ham xalqning oʻziga qoʻyib, qarab turaveribdi.

Endi gapni Bahromning onasidan eshiting:

Bahromning onasi oʻgʻlining dardida yigʻlayverib ikkala koʻzidan ajrabdi. Lekin eriga hech nima demas ekan. Podsho oʻz xotinini Bahrom tufayli sevar ekan. Bahromni boʻlsa yoʻqotib, qoʻl ostidagi hamma shaharlarga jarchi qoʻyibdi. Bahromdan aslo darak boʻlmabdi. Podsho vahimaga tushibdi. Soʻngra boshqa podsholarga ham elchilar yuborib, Bahromni qidirtiribdi.

Axiri shu Chindil shahriga ham Bahromni qidirib uch elchi kelibdi. Elchilarning boshligʻi Bahromning ustozi Sherzod pahlavon ekan. Elchilar yurt podshosidan Bahromni soʻrab turganlarida eshik ochilib, bir kishi ichkari kirib, podshoga taʼzim ila xushomad qila boshlabdi. Bu odam Chindil shahrining katta boylaridan ekan.

— Hurmatli shohim! Sizni buyuk bir martaba bilan tabriklamoqchi boʻlib keldim. Bir qoshiq qonimdan kechsangiz, gapirsam, — degan ekan, podsho unga:

— Kechdim, gapir! — debdi. Shunda u qulluq qilib soʻz boshlabdi:

— Shu bugun erta bilan farzandingiz doʻkonlari oldida bir gilam paydo boʻlib qoldi. Hammamiz yoqa ushlab: “Ofarin”, dedik. Bunaqa gilamni shu vaqtgacha koʻrmagan edik. Qoʻl ostingizdagi “manman” deganlar ham, qoʻli qisqalik qilib, gilamning bahosiga yetolmadi. Gilam shundayin bebaho. Podshohi olam, sizning soyayi davlatingizda kabobpaz oʻgʻlingizdan hunarmandroq kishi boʻlmas. Kamina qulingiz bu ishni ham oʻgʻlingiz Korsonning ishi deb oʻylab, sizni muborakbod qilgani kelgan edim.

Podsho bunga quvonib, boyga toʻn kiygizibdi. Boy chiqib ketgandan keyin podsho oʻgʻli Korsonning hunarini tomosha qilmoqchi boʻlibdi. Elchilar, ayniqsa, Sherzod buni kutib turgan ekan.

Podsho dabdaba bilan bozorga boribdi. Elchilar ham u bilan birga borishibdi. Hamma egilib, taʼzim qilibdi. Podsho oʻgʻlining peshonasidan oʻpibdi.

Sherzod gilamni koʻrishi bilan behad sevinibdi. Gilamda Bahromning tugʻilganidan tortib to Korson kabobpazning zindonida yotganigacha boʻlgan sarguzashti gul bilan yozilgan ekan. Sherzod chidayolmay, bir oh tortibdi va qilichini sugʻurib, qalqonni tutib doʻkonga kiribdi. Uning ketidan qolgan ikki elchi ham kiribdi. Sherzod gilamda koʻrsatilgan yoʻl bilan ketaveribdi. U “Qon!” deb baqirib turgan jallodga duch kelib, toʻrttasini ham qilichdan oʻtkazibdi. “Men semiz emas, u semiz!” deb bir-birlarini koʻrsatib turgan odamlar oldiga kirib Bahromni topibdi. Bahrom ozib ketgan ekan. Sherzodni koʻrishi bilan oʻrnidan turib, ikkalasi quchoqlashib koʻrishibdi. Soʻngra Korsonning hamma asirlarini ham zindondon ozod qilibdi.

Tashqarida Chindil podshosi butun askarlarini toʻplab, urushga hozirlanib turgan ekan.

Bahrom tashqariga chiqa solib, Korsonning kallasini uzibdi. Toʻrt pahlavon baravariga kurash maydoniga otlanibdi.

Qirq kecha-yu qirq kunduz urush boʻlibdi. Bahrom bilan Sherzodga podsho qoʻshini bas kelolmabdi. Chindil podshosining butun lashkari va pahlavonlari qirilibdi. Podsho taslim boʻlibdi. Sherzodning ham ikki sherigi oʻlibdi.

Shu tobda Bahromning esiga minorada koʻringan oy tushib qolibdi. Sherzoddan ruxsat olib, haligi minora tepasiga chiqibdi. Minorada qirq qiz oʻrtasida podshoning qizi toʻlin oy kabi oʻtirar ekan. Bahrom podshoning qizi shu ekanligiga ishonibdi.

Malika Bahromni koʻrib oʻrnidan turibdi.

— Marhamat, aziz pahlavonim Bahrom, — debdi.

Bahrom:

— Salom, ey, oyjamol qiz, — debdi va goʻzal malika bilan tanishibdi.

Shunday qilib, Sherzod zolim podshoni zindonga solibdi. Bahrom esa goʻzal malikani olib, oʻz yurtiga qaytibdi, murod-maqsadlariga yetibdi.