Aldoqchi mushuk

Katta oʻrmonda bir ola baroq dono mushuk yayrab-yashab yurarkan. U hamma hayvonlarni aldab, laqillatib yurarkan. Jonivorlar aldanmayin deb, har qancha ehtiyot bolib yurishmasin, baribir uning aldoviga tusharkan.

Bir kuni ikkita maymun duch kelibdi. Maymunlar mushuk bilan salomlashib, hol-ahvol soʻrashibdi. Mushuk maymunlar bilan doʻstlashib, bir-birovlarinikiga mehmonga borib turishga kelishib olibdilar. Oʻshanda maymunlar katta ari inini koʻrib qolib, mushukdan soʻrabdilar.

— Mushukjon, doʻstim, ayting-chi, bu osilib yotgan narsa nima ekan?

Mushuk maymunlarga iljayib qarab, javob qilibdi:

— Ey doʻstlar, bu osilib yotgan narsa bobomning doʻmbirasi, gohi-gohida uni chalib, gʻazal aytadilar, hamma hayvonlar jim yotib, eshitishadi. Sizlar eshitmaganmisizlar?

— Eshitmagan ekanmiz-da, — deyishibdi maymunlar va yana soʻrabdi: — ovozi qattiqmi-a?

— Boʻlmasam-chi, agar uni chalsanglar, butun oʻrmondagi jonivorlar eshitadi, oʻziyam juda mayin va yoqimli ovozi bor-da, bay-bay.

Maymunlar yalinibdi:

— Jon mushukjon, bizlarni xursand qiling, sizdan umrbod rozi-rizo boʻlib yuramiz, endi shu doʻmbirani bir chalib bersangiz yoki olib bersangiz, bizlar davra qurib chalsak, rohat qilib eshitsak, butun jonivorlarni qoyil qoldirsak.

Mushuk bundoq debdi:

— Aziz maymunjonlar, rostini aytsam, bobomga hurmatsizlik qilgan boʻlaman-da, u kishi mendan xafa boʻladilar-da. Shuning uchun men ketgandan soʻng oʻzlaring olib chalinglar, bir qoyil qoldirib yuringlar jonivorlarni. Darvoqe, sizlar bir tomondan odamzodga oʻxshaysizlar, hamma ishonadiki, sizlardan mashshoqlik chiqadi.

Mushuk shundoq debdi-yu, joʻnab ketibdi. Maymunlar sekin borib daraxtga chirmashib chiqib olib, ari inini uzib olmoqchi boʻlgan ekanlar, yuzlab arilar “gʻuv” etib uchib, maymunlarni boplab chaqa boshlabdi. Shunda maymunlar:

— Doʻmbirang boshingda qolsin, chalmay ketaylik bu dunyodan, — deb ura qochishibdi.

Mushuk yana sallona-mastona ketayotsa, yongʻoq daraxtiga duch kelibdi, tepadan toʻp etib, yongʻoq tushibdi, bir kunimga yaraydi, deb yongʻoqni tishlab ketaveribdi. Oldidan kattakon fil chiqib qolibdi:

— Ha, mushukboy, yoi boisin?

— Chiyaboʻri bilan urushgani boryapman.

— Sen-a? Kichik joning bilan-a? Sen kimsan chiyaboʻri oldida.

— Koʻrasan-da. Sen shu gavdang bilan sichqondan qoʻrqasan. Men uchun chiyaboʻring nima boʻlibdi.

— Qulogʻimni ehtiyot qilaman-da, mushukvoy.

— Sening kushandang mana, changalimda, — deya yongʻoqni dumalatibdi. Filning yuragi chiqib ketibdi:

— Jon mushukjon, ushlab ol bu baloyingni, ne desang bajo keltiray, — debdi.

Mushukvoy chuqurga tushib ketgan yongʻoqni koʻrsatib, filga debdi:

— Kelaqol, bosib turibman, boʻlmasa “ship” etib uchib borib, qulogʻingga kirib ketadi.

Fil lapanglab kelib, yongʻoq tushgan chuqurga panjasini bosibdi.

Mushukboy yana yoiga ravona boʻlib ketaveribdi. Oldidan yoʻgʻon ilon chiqib qolibdi:

— Mushukvoy, endi jonivorlarni laqillatganing yetar, qoiga tushding. Xoʻsh, endi nima deysan-a? Oʻzim juda ochman, semizgina ekansan, yutib yuboraman.

Mushuk debdi:

— Ilonboy, zoʻrsan, chiroylisan. Qarasam, tanang yaltirayapti. Mening nimamni yeysan. Oʻzim qari, goʻshtim qattiq. Oʻzi achchiq. Qorin toʻyaringni aytaymi? Huv anavi kavakda buloq boshida semiz qurbaqalar senga intizor boʻlib kutishayapti. Oʻziyam laqqa baliqday, yutib yuborsang bormi, moyi ogʻzingdan oqib yuradi.

Bu gapga laqqa tushgan ilon vishillab buloq boshiga borgan zahoti qurbaqa emas, kattakon tipratikanga roʻpara kelibdi.

— Ha, ahmoq uzun, nima qilib yuribsan?

— Qurbaqada ishim bor edi, — debdi ilon.

— Menda-chi? — soʻrabdi tipratikan.

— Yoʻq-yoʻq, — deya qayrilayotgan ekan, tipratikan yugurib kelib, dumidan tishlab, semiz ilonni gʻarch-gʻarch tishlab olib yeyveribdi. Ilon qayrilib, jang qilaman desa, uning oʻtkir ignalari yumshoq badanini ilma-teshik qilaveribdi.

Xullas, dono mushuk hamma ofatlardan qutulib, koʻplarni aldab, laqillatib murod-maqsadiga yetibdi.