зот
zotзот
от 1. Бир аждоддан тарқалган насл, авлод; насл-насаб.
Ҳа, Гулнорнинг таги паст-да. Отаси ким? Онаси ким? Малай, чўри Зотига тортади, зоти паст. — Ойбек, Танланган асарлар
Балки замонлар ўтиб, даврлар шамолида Совурилар қанча зот, яна қанча буюклик. — А. Орипов, Юртим шамоли
Мен сўрайман миллатингни, зотингни, Яшир-майин айтавергин дардингни. — Ҳасанхон
Шайх Исмоил оғзига келганини қайтармай қарғар, Санобарни зоти пастдан олиб, зоти пастга солар эди. — К. Яшин, Ҳамза
2. Бирор фазилати, хислати билан ажралиб турувчи, ҳурматли киши.
Улуғ зот.
Бу — Қорабулоқ қишлоғи ва атрофига қозилик қилувчи маълум зот эди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча
Эл-улус сиздек зотларга ғоят муҳтождир [деди Навоий]. — Ойбек, Навоий
3. Умуман, ҳар қандай шахс, одам.
[Мажлисда) Юқорида исмлари ўтган зотлардан бошқа Ҳомид, Раҳмат ҳам Ҳасанали бор эдилар. — А. Қодирий, Ўтган кунлар
Бердибойнинг зое кетган ўн беш йиллик меҳнатини ҳимоя қиладиган бир зот кўринмади. — А. Қодирий, Обид кетмон
4. Бирор табақа, ижтимоий гуруҳ киши-си, аҳли.
Олим зоти. Ёзувчи зоти.
Карвонбоши Акромбойни ўз олдига чақириб: — Бугун, —
деди, — харидор зотининг саройга киришига ёʻл берманг — С. Айний, Қуллар
5. Жинс, нав.
Қорамол зоти.
6. шв. Улоқда бериладиган мукофот.
Улоқ ҳамон жойида ётганини кўрган баковул зотни оширди. — Т. Мурод, От кишнаган оқшом
- Зоти олий Олий зот, улуғ инсон.
- Эр(как) зоти Доя келгандан сўнг, ичкари ҳовли эркак зотидан тоза-ланди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар
- Аёл (ёки хотин, қиз) зоти Аёл зотининг бош-адоғи зарга ўралгани билан, ўзи ёмон бўлса, кимга кераги бор? — Т. Мурод, От кишнаган оқшомУнга бир вадаванг: — Билмайман, асли қиз зоти билан гаплашган эмасман, — дебди. — П. Турсун, Ўқитувчи