{"headword": "Занжир ядро реакцияси", "key": "zanjir yadro reaktsiyasi", "entries": [{"dictionary": {"name": "Физика: узбекско-русский толковый словарь", "title": "Физика: Ўзбекча-русча изоҳли луғат / Русско-узбекский толковый словарь", "kind": "Терминологический", "imprint": "Нурматова, П. Н.; Диева, К. И.; Ҳабибуллаев, Б. Қ. (1993). Физика: Ўзбекча-русча изоҳли луғат / Русско-узбекский толковый словарь. Tashkent: Ўқитувчи.", "url": "https://til.uz/lugatlar/fizika-ozbekcha-ruscha-izohli-lugat-russko-uzbekskiy-tolkov-y-slovar/", "page": "117"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "— shunday reaksiyaki, bu reaksiyani yuzaga keltiruvchi zarra (neytron)lar shu reaksiya mahsuloti sifatida hosil boʻladi. Uran yadrosining boʻlinishida (uran yadrosi neytron bilan bombardimon qilinganda) ikki-uch neytron ajraladi. Ularning ixtiyoriy bittasi oʻz navbatida qoʻshni yadroni parchalaydi va bu yadro ham yana qoʻshni yadroni parchalashi mumkin boʻlgan neytronlarni chiqaradi. Natijada boʻlinayotgan yadrolar soni keskin ortib ketadi. Zanjir reaksiya yuzaga keladi. Zanjir reaksiya davom etishi uchun uranning muayyan massasida ajralib chiqayotgan neytronlarning oʻrtacha soni vaqt oʻtishi bilan kamaymasligi kerak. Bu shart neytronlarning koʻpayishi koeffitsiyenti K birdan katta yoki birga teng boʻlsa, bajariladi.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "638. Занжир ядро реакцияси", "raw_meaning": "— шундай реакцияки, бу реакцияни юзага келтирувчи зарра (нейтрон)лар шу реакция маҳсулоти сифатида ҳосил бўлади. Уран ядросининг бўлинишида (уран ядроси нейтрон билан бомбардимон қилинганда) икки-уч нейтрон ажралади. Уларнинг ихтиёрий биттаси ўз навбатида қўшни ядрони парчалайди ва бу ядро ҳам яна қўшни ядрони парчалаши мумкин бўлган нейтронларни чиқаради. Натижада бўлинаётган ядролар сони кескин ортиб кетади. Занжир реакция юзага келади. Занжир реакция давом этиши учун ураннинг муайян массасида ажралиб чиқаётган нейтронларнинг ўртача сони вақт ўтиши билан камаймаслиги керак. Бу шарт нейтронларнинг кўпайиши коэффициенти К бирдан катта ёки бирга тенг бўлса, бажарилади. Цепная ядерная реакция — это такая реакция, в которой частицы, вызывающие её (нейтроны) образуются как продукты этой реакции. При делении ядра урана (бомбардировки ядра урана) нейтроном освобождаются два-три нейтрона. Любой из этих нейтронов может в свою очередь вызвать деление соседнего ядра, которое также испускает нейтроны, способные вызвать дальнейшее деление. В результате число делящихся ядер очень быстро увеличивается. Возникает цепная реакция. Для течения цепной реакции необходимо, чтобы среднее число освобождённых нейтронов в данной массе урана не уменьшалось с течением времени. Это условие будет выполнено, если коэффициент размножения нейтронов К больше или равен единице."}}]}