{"headword": "Замысел автора", "key": "zamisel avtora", "entries": [{"dictionary": {"name": "Толковый словарь литературоведческих терминов", "title": "Адабиётшунослик терминларининг русча-ўзбекча изоҳли луғати", "kind": "Терминологический", "imprint": "Хотамов, Н.; Саримсоқов, Б. (1979). Адабиётшунослик терминларининг русча-ўзбекча изоҳли луғати. Tashkent: Ўқитувчи.", "url": "https://til.uz/lugatlar/adabiyotshunoslik-terminlarining-ruscha-ozbekcha-izohli-lugati/", "page": "106"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "avtor niyati. Ijodkorning oʻz asari orqali biror narsa, voqea hamda hodisani yo inkor etishi yoki tasdiqlashi. Avtor niyati har bir asarda mavjud boʻlib, uni toʻgʻri anglab olish badiiy asarni tahlil etishda muhim rol oʻynaydi. Shuning uchun ham har bir asar gʻoyaviy-badiiy jihatdan toʻliq shakllangandagina avtor niyati mukammal aks etgan boʻladi. Chunki unda sanʼatkorning dunyoqarashi, simpatiyasi va antipatiyasi oʻzining ifodasini topadi. Masalan, Abdulla Qahhorning «Bemor» hikoyasidagi avtor niyati Sotiboldi xotinining bemor boʻlishi va chorasizligidan vafot etishi orqali Oktyabr sotsialistik revolyutsiyasidan ilgari oʻzbek mehnatkash ommasining fojialarga toʻla hayotini aks ettirishdir. Yoki Oybekning «Quyosh qoraymas» romanida sodda qishloq yigiti Bektemirning Vatan uchun janglarda toblanib, haqiqiy qahramonga aylanishini tasvirlash orqali Ulugʻ Vatan urushi yillarida sovet xalqining bosib oʻtgan yoʻli koʻrsatilgan. Asarda avtor niyati kim adolat uchun kurashsa, Vatanini sevsa, u oʻlimdan ham qoʻrqmaydi, dushmanni ham yengadi degan gʻoyadan iboratdir. Avtor niyati baʼzan ijod jarayonida oʻsi-", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "Замысел автора", "raw_meaning": "— автор нияти. Ижодкорнинг ўз асари орқали бирор нарса, воқеа ҳамда ҳодисани ё инкор этиши ёки тасдиқлаши. Автор нияти ҳар бир асарда мавжуд бўлиб, уни тўғри англаб олиш бадиий асарни таҳлил этишда муҳим роль ўйнайди. Шунинг учун ҳам ҳар бир асар ғоявий-бадиий жиҳатдан тўлиқ шакллангандагина автор нияти мукаммал акс этган бўлади. Чунки унда санъаткорнинг дунёқараши, симпатияси ва антипатияси ўзининг ифодасини топади. Масалан, Абдулла Қаҳҳорнинг «Бемор» ҳикоясидаги автор нияти Сотиболди хотинининг бемор бўлиши ва чорасизлигидан вафот этиши орқали Октябрь социалистик революциясидан илгари ўзбек меҳнаткаш оммасининг фожиаларга тўла ҳаётини акс эттиришдир. Ёки Ойбекнинг «Қуёш қораймас» романида содда қишлоқ йигити Бектемирнинг Ватан учун жангларда тобланиб, ҳақиқий қаҳрамонга айланишини тасвирлаш орқали Улуғ Ватан уруши йилларида совет халқининг босиб ўтган йўли кўрсатилган. Асарда автор нияти ким адолат учун курашса, Ватанини севса, у ўлимдан ҳам қўрқмайди, душманни ҳам енгади деган ғоядан иборатдир. Автор нияти баъзан ижод жараёнида ўси-"}}]}