{"headword": "yuqori", "key": "yuqori", "entries": [{"dictionary": {"name": "Izohli lugʻat", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Izohli", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Biror narsaning eng ustki qismida joylashgan; tepadagi, balanddagi, ustki.", "examples": [{"text": "Binoning yuqori qavati. Bulutning eng yuqori qatlamlari.", "source": ""}, {"text": "[Mulladoʻst:] Pastki jagʻi yuqori jagʻi bilan ertadan kechgacha mushtlashgani-mushtlashgan.", "source": "Hamza, Maysaraning ishi"}, {"text": "[Qiz] Belini qizil kamer bilan shunday siqib bogʻlabdiki, ikki boʻlak odamga oʻxshaydi. Agar jindek egilsa, yuqorisi tushib ketadigandek.", "source": "S. Ahmad, Moʻtti"}, {"text": "Zavrak bilan Zulfiqor yuqorida gʻisht terishardi.", "source": "Mirmuhsin, Meʼmor"}]}, {"order": 2, "text": "Binoning yoki biror inshootning ustki qavati; boloxona.", "examples": [{"text": "Qori oʻrnidan turdi, boshqa hech narsa demay, boshini quyi solganicha, bitta-bitta qadam bosib, yuqoriga chiqib ketdi.", "source": "A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari"}]}, {"order": 3, "text": "Biror yerga nisbatan baland oʻrnashgan joylar; baland tomon; balandlik.", "examples": [{"text": "Ahmadjon hech narsaga qaramay, polizma-poliz yuqoriga qarab ketdi.", "source": "A. Qahhor, Oltin yulduz"}, {"text": "— Suvni uch-toʻrt chaqirim yuqoridan ikki yogʻiga chim bosib, koʻtarib kelish lozim boʻladi, — dedi [Amin buva].", "source": "M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha"}, {"text": "Katta yer yuqorida, shu yerdan bir soat moʻlroq yurasiz, u yerda nuqul paxta unadi.", "source": "Oybek, Tanlangan asarlar"}]}, {"order": 4, "text": "Yer, shaxs yoki narsa ustidagi boʻshliq; tepa.", "examples": [{"text": "Quyuq tutun yuqoriga oʻrlayapti.", "source": ""}, {"text": "Qaytishi hamon yuqoridan uchib oʻtgan bir-ikki moshak qushning chev-chev degan tovushini eshitib, koʻkka qaradi.", "source": "A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar"}, {"text": "Shar daqiqa sayin kattalashar, yuqoriga koʻtarilar edi.", "source": "Gazetadan"}, {"text": "Olatasir boshlandi, yuqoridan doʻldek yogʻila-yotgan oʻqdan dushman oʻziga keldi.", "source": "Gazetadan"}]}, {"order": 5, "text": "Xonaning eshikka nisbatan qarama-qarshi tomoni; odatda hurmatli kishilar oʻtiradigan tomoni; toʻr.", "examples": [{"text": "Sidiqjon poygakka bir oz siljib, uni [Zunnunxoʻjani] toʻrga taklif qildi: — Qani., yuqoriga.", "source": "A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari"}, {"text": "Mehmonni yuqoriga oʻtqazib, darhol oʻgʻliga dasturxon yozishni buyurdi.", "source": "Mirmuhsin, Meʼmor"}]}, {"order": 6, "text": "Miqdor, sifat va shu kabilar jihatdan meʼyordan, mavjud holatdan ortiq, ortiq darajali.", "examples": [{"text": "Yuqori baho. Yuqori bosim (tibbiyot, fizika) Yuqori madaniyat. Yuqori malaka. Yuqori sifatli mollar. Yuqori nav paxta. Yuqori harorat. Yuqori hosil.", "source": ""}, {"text": "Qish boʻlishiga qaramay, havoning tafti yuqori, osmon musaffo.", "source": "Gazetadan"}, {"text": "Maktab islohoti oʻqituvchilik kasbining obroʻ-eʼtiborini yuqori koʻtardi.", "source": "Gazetadan"}]}, {"order": 7, "text": "Nisbatan ustun.", "examples": [{"text": "[Otabek] Uning husndagina emas, aqlda va boshqada Zaynabdan necha baravar yuqorida ekanini oʻyladi.", "source": "A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar"}, {"text": "Yirik zamindorlar, sarmoyadorlar uchun oʻz manfaati, oʻz foydasidan yuqori narsa yoʻq.", "source": "Oybek, Nur qidirib"}, {"text": "Bizning jamiyatimizda inson nurdek pokiza, nondek aziz, u har qanday boylikdan yuqori turadi.", "source": "Gazetadan"}]}, {"order": 8, "text": "Vazifa, mavqe va shu kabilar jihatdan yuqori, yetakchi boʻlgan (tashkilot, organ va boshqalar).", "examples": [{"text": "Yuqoridan olingan buyruqqa binoan ish koʻrmoq. Yuqoridan berilgan topshiriq. Yuqoridan kelgan vakillar.", "source": ""}, {"text": "— Qani., ha, undan keyin oʻrtoqlar, — deb yana izoh berdi Alimqul, — qoʻl qoʻyish masalasida menga yuqoridan ham, pastdan ham bir oz gap tegib qolayotibdi.", "source": "P. Tursun, Oʻqituvchi"}, {"text": "Sizga kichik ofitser unvonini berish haqida yuqoriga yozma xabar berganmiz", "source": "Nazarmat, Joʻrlar baland sayraydi"}]}, {"order": 9, "text": "Oʻquvchilari oʻqish muddatini bitirishga yaqinlashib qolgan, oʻqish muddatining soʻnggi yillaridagi (sinf, kurs va shu kabilar haqida).", "examples": [{"text": "Yuqori kurs talabalari.", "source": ""}, {"text": "Faqat yuqori sinf shogirdlaridan bir nechasi adil, yuksak palma daraxtlari ostida nimalardir toʻgʻrisida jimgina, lekin jiddiy suhbatlashmoqda edilar.", "source": "Oybek, Nur qidirib"}]}, {"order": 10, "text": "(oʻrin-payt kelishigi shaklida — yuqorida). Voqealar bayonining old (yuqori) qismida.", "examples": [{"text": "Yuqorida biz yosh Xushroʻy bilan oʻquvchini bir dara-ja tanishtirgan edik.", "source": "A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar"}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"izoh_pos": "sifat", "source_url": "https://izoh.uz/word/yuqori"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-turkcha izohli lugʻat", "title": "Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Tarjima", "imprint": "Рафиев, Абдурозиқ; Ўзтурк, Тунжай; Ўзтурк, Юксал; Худойбердиев, Жўра; Мирҳаким, Мирсанжар; Билен, Исмоил; Айдўған, Танер; Аннаев, Аброр (1997). Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Ўзбек-турк лицейлари нашри / Özbek-Türk Liseleri Yayınları.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbekcha-turkcha-va-turkcha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "219"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Biror narsaning eng ustki qismida joylashgan; tepadagi.", "examples": []}, {"order": 2, "text": "Oʻrtacha normadan, oʻrtacha darajadan oshib ketadigan (miqdor, kuch, sifat).", "examples": []}, {"order": 3, "text": "Biror kimsa yoki narsadan ustun, zoʻr, ortiq, afzal.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "ЮҚОРИ", "raw_meaning": "1.YUKARI 2.FAZLA 1.Бирор нарсанинг энг устки қисмида жойлашган; тепадаги. 2.Ўртача нормадан, ўртача даражадан ошиб кетадиган (миқдор, куч, сифат). 3.Бирор кимса ёки нарсадан устун, зўр, ортиқ, афзал."}}, {"dictionary": {"name": "Ruscha-oʻzbekcha va oʻzbekcha-ruscha lugʻat", "title": "РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Abdurahimov, Maqsud (2021). РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT. Tashkent: Akademnashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/russko-uzbekskiy-i-uzbeksko-russkiy-slovar-ruscha-ozbekcha-va-ozbekcha-ruscha-lugat/", "page": "658"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}, {"order": 2, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "yuqori", "raw_meaning": "1. верх, верхний; uyning ~ qavatida на верхнем этаже дома; 2. высший; высокий; ~ hosil высо-"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-qoraqalpoqcha lugʻat", "title": "ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK", "kind": "Tarjima", "imprint": "Qarlıbaeva, G.; Babadjanov, F.; Nasirova, A. (2023). ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK. Tashkent: YoshlarMediaPrint.", "url": "https://til.uz/lugatlar/zbekshe-qaraqalpaqsha-s-zlik/", "page": "214"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}, {"order": 2, "text": "", "examples": []}, {"order": 3, "text": "", "examples": []}, {"order": 4, "text": "", "examples": []}, {"order": 5, "text": "", "examples": []}, {"order": 6, "text": "", "examples": []}, {"order": 7, "text": "", "examples": []}, {"order": 8, "text": "", "examples": []}, {"order": 9, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "YUQORI", "raw_meaning": "1. joqarı, tóbendegi, ústingi; 2. imarattıń joqarı qabatı; 3. bálentlik, biyiklik; 4. tóbe; 5. tór; 6. joqarǵı, joqarı dárejeli; 7. basım, ústem; 8. jetekshi; 9. joqarǵı, pitkeriwshi (joqarǵı kurs, joqarǵı klass)."}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-nemischa lugʻat", "title": "USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Karimov, Shavkat; Ismoilov, Yusuf (2011). USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT. Tashkent: Nihol» nashriyoti.", "url": "https://til.uz/lugatlar/usbekisch-deutsches-worterbuch-ozbekcha-nemischa-lugat/", "page": "197"}, "pos": "adv.", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}, {"order": 2, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "yuqori", "raw_meaning": "1. adv. ober(e)(er)(es), oben, hoch ~ qavat oberes Stockwerk, 2. subst. Höher"}}, {"dictionary": {"name": "Maʼnaviyat lugʻati", "title": "МАЪНАВИЯТ ЛУҒАТИ", "kind": "Terminologik", "imprint": "Маҳмудов, Низомиддин; Саидқулов, Зокиржон; Сотимов, Ғофуржон; Нишонов, Манабжан; Абдуллаев, Абдулҳай; Байназарова, Аслия (2012). МАЪНАВИЯТ ЛУҒАТИ. Tashkent: Маънавият.", "url": "https://til.uz/lugatlar/manaviyat-lugati/", "page": "187"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "верх", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "Юқори", "raw_meaning": "верх // верхний // высоко; высокий; старший up, upper; // high // super // elder, lofty haut, dessus, supérieur, élevé 1) أَعْلَى، رَأْسٌ، قِمَّةٌ، عُلْوِيٌّ، فَوْقَانِيٌّ؛ 2) عَالٍ، مُرْتَفِعٌ، بَاسِقٌ"}}]}