ёқмоқ
yoqmoqёқмоқ И
фл. 1. 1 Ёндириб, ўт, аланга ҳосил қилмоқ, ёндирмоқ; куйдирмоқ.
Қоғоз ёқмоқ. Ахлатни ёқиб юбормоқ.
Ҳовлига олов ёқиб, чилдирмангни қизит. — А. Қодирий, Ўтган кунлар
[Салимбойвачча] Аравага ўтирмасдан бурун гугурт ёқиб, папирос тутатар экан, Ёрматга кўзи тушди. — Ойбек, Танланган асарлар
Қози, калласи эзилган илондай тўлғаниб, элликбошига қичқирди: — Синдир ҳамма-сини! Ташқарига чиқар! Ёқ, ўт қўй! — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча
2. Нур, ёлқин ҳосил қилмоқ, ёритмоқ.
Электрни ёқмоқ.
Николин қўл фонарини ёқиб, бегона ҳамшира билан бирга ярадор командирга ёрдам кўрсатишга киришди. — Ойбек, Қуёш қораймас
Зубайда шам ёқди. — Ёшлик
3. Ўт, олов ёрдамида қиздирмоқ, иситмоқ.
Плита ёқмоқ. Печка ёқмоқ.
4. Қиздириб ҳаракатга келтирмоқ; ўт олдирмоқ.
Моторни ёқмоқ. Тракторни ёқмоқ.
- Жонини ёқмоқ Шу элатда бир бола бор, Бай-бай, жонимни ёқади. — Оқ олма, қизил олма
- Уруш оловини ёқмоқ
- Чироғини ёқмоқ Ишини давом эттирмоқ. Бошқа фарзандим ёʻқ, худо умр берсин, ишқилиб, чироғимни ўша ёқсин. — Ойбек, Танланган асарлар
- Юрагига (ёки қалбига) ўт ёқмоқ Ҳаяжонга солмоқ, тўлқинлатмоқ; руҳлантирмоқ. Водийнинг манман деган раислари юрагига ўт ёққан киши Полвон ака Қозоқов бўлади. — Ўзбекистон қўриқлариУмид ўша қалбига ўт ёққан қизга тикилиб қолди. — Мирмуҳсин, Умид
ёқмоқ ИИ
фл. 1. Маъқул бўлмоқ; дид, хоҳиш, кўнгилга тўғри келмоқ.
Ашуланинг куйи менга ёқди.
Қосимбек ялт этиб Авазга боқди. Унга бу йигитнинг ўзини эркин, ҳатто жиндай мағрур тутиши ёқди. — С. Сиёев, Аваз
Ўтмиш ҳақидаги иккинчи роман эса жуда ёқди. — О. Мўминов, Хиёбондаги уч учрашув
[Дилшоднинг] Бу қилиғи Ёдгорга ёқмади. — Ў. Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол
2. Мижозга тўғри келмоқ.
Менга хамир овқат ёқмайди.
[Кумуш] Ёқмайдиган ҳеч нарса егани ёʻқ. — А. Қодирий, Ўтган кунлар