yon
ёнyon
YON 'gavdaning oʻng yoki chap tomoni’. [Otabek] oʻng yo n i n i bosib koʻrpaga burkandi (Abdulla Qodiriy). Qadimgi turkiy tilda ’son suyagi’ maʼnosini anglatib (Devon, III, 175), keyinchalik ’taraf\ ’tomon’ maʼnosini anglata boshlagan bu ot (ДС, 231) asli ya:n tar — zida talaffuz qilingan, keyinroq a: unlisining choʻ— ziqlik belgisi yoʻqolgan (ДС, 231), oʻzbek tilida a un — lisi â unlisiga almashgan: ya:n > yan > yân. Bu soʻz yâq soʻziga qiyoslanib, -n , -q qismi qoʻshimcha ekani taʼkidlanadi, lekin yâ (< ya:) qismining maʼnosi izohlanmaydi. 1 Tananing yelkadan songacha boʻlgan, shuningdek, biror narsaning oʻng yoki chap qismi. Otabek
2. Umuman oʻng yoki chap tomon; taraf; atrof. n
Yon qoʻshni
Xudoyor huzuriga kiradigan eshikning ikki yonida oybolta koʻtargan ikki jallod surat kabi qotganlar — A. Qodiriy, Mehrobdan chayon
Asad qori yonidagi ellikboshini turtdi — M. Ismoiliy, Fargʻona
Mansur yoniga alanglab, yumaloqlangan koʻrpa-toʻshaklarni koʻrdi — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol
3. Yoqa, chet; qirgʻoq
Ariq yoni. ^Devorning yoni bilan kelgani uchun ham Oyqiz koʻrmay qolgan edi — Sh. Rashidov, Boʻrondan kuchli
4. Choʻntak, kissa
Yonimda pulim yoʻq
Ahmad Chalabii oqchadan yoniga koʻproq solib olishni tayinladi — Mirmuhsin, Meʼmor
Yonimda yana oʻttiz soʻmcha qoldi — Oybek, Tanlangan asarlar
Qayerdandir paydo boʻlgan yosh bir iigit.. yonidan bint chiqarib, Ahmadjon-ning boshini bogʻlashga kirishdi — A. Qahhor, Oltin yulduz
5. Qoʻshni, oʻzaro yaqin
Tamanno yon qishloqdagi kasalxonada ishlashi kerak — Mirmuhsin, Qumri va Tamanno