{"headword": "yel", "key": "yel", "entries": [{"dictionary": {"name": "Izohli lugʻat", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Izohli", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Biror narsa ichiga damlangan havo; dam", "examples": [{"text": "Ballonning yeli chiqib ketibdi", "source": ""}, {"text": "Otabek oʻn besh daqiqalardan soʻng, ichiga yel qamalgan pufakdek, \"uff\" etib yuborgach, oʻrnidan turdi", "source": "Abdulla Qodiriy, Oʻtgan kunlar"}]}, {"order": 2, "text": "Ichakda hosil boʻladigan havo, gaz", "examples": [{"text": "Qabziyat ortdida, qabziyat.. Shu vaqt bir yel yurishsa, koʻzim ochilarmidi", "source": "Abdulla Qodiriy, Obid ketmon"}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"source": "uz.wiktionary", "license": "CC BY-SA 4.0", "source_url": "https://uz.wiktionary.org/wiki/yel"}}, {"dictionary": {"name": "Izohli lugʻat", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Izohli", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Kishi organizmidan biror qismining chirishi, buzilishidan iborat ogʻir kasallik. Yel yesin (yoki yegur) - yel kasalligiga nisbatli qargʻishni bidiradi", "examples": [{"text": "Uning burnini yel yedi", "source": ""}, {"text": "Turishini qara.. turqingni yel yesin!", "source": "Mirmuhsin, Umid"}, {"text": "Hozir borib, u beburdning dodini berib qoʻyay. Voy tusingni yel yegur", "source": "Said Ahmad, Ufq"}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"source": "uz.wiktionary", "license": "CC BY-SA 4.0", "source_url": "https://uz.wiktionary.org/wiki/yel"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-turkcha izohli lugʻat", "title": "Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Tarjima", "imprint": "Рафиев, Абдурозиқ; Ўзтурк, Тунжай; Ўзтурк, Юксал; Худойбердиев, Жўра; Мирҳаким, Мирсанжар; Билен, Исмоил; Айдўған, Танер; Аннаев, Аброр (1997). Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Ўзбек-турк лицейлари нашри / Özbek-Türk Liseleri Yayınları.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbekcha-turkcha-va-turkcha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "65"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Shamol.", "examples": []}, {"order": 2, "text": "Siqilgan havo, gaz.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "ЕЛ", "raw_meaning": "YEL, RÜZGAR 1.Шамол. 2.Сиқилган ҳаво, газ."}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-turkcha izohli lugʻat", "title": "Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Tarjima", "imprint": "Рафиев, Абдурозиқ; Ўзтурк, Тунжай; Ўзтурк, Юксал; Худойбердиев, Жўра; Мирҳаким, Мирсанжар; Билен, Исмоил; Айдўған, Танер; Аннаев, Аброр (1997). Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Ўзбек-турк лицейлари нашри / Özbek-Türk Liseleri Yayınları.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbekcha-turkcha-va-turkcha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "645"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Havanın yer değiştirmesinden oluşan esinti, rüzgar.", "examples": []}, {"order": 2, "text": "Romatizma ağrısı.", "examples": []}, {"order": 3, "text": "Bağırsaklardaki gaz.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "YEL", "raw_meaning": "ШАМОЛ, ЕЛ 1.Havanın yer değiştirmesinden oluşan esinti, rüzgar. 2.Romatizma ağrısı. 3.Bağırsaklardaki gaz."}}, {"dictionary": {"name": "«Qutadgʻu bilig» izohli lugʻati", "title": "\"QUTADG'U BILIG\"DAGI SO'ZLARNING O'ZBEKCHA, RUSCHA VA INGLIZCHA IZOHLI LUG'ATI", "kind": "Terminologik", "imprint": "Dadaboyev, Hamidulla; Xolmuradova, Mushtariy (2018). \"QUTADG'U BILIG\"DAGI SO'ZLARNING O'ZBEKCHA, RUSCHA VA INGLIZCHA IZOHLI LUG'ATI. Tashkent: NAVRO'Z\" nashriyoti.", "url": "https://til.uz/lugatlar/qutadgu-bilig-dagi-sozlarning-ozbekcha-ruscha-va-inglizcha-izohli-lugati/", "page": "165"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "shamol, yel", "examples": [{"text": "Inanma tiriglikkä yel teg kečär", "source": ""}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "YEL I", "raw_meaning": "shamol, yel – ветер – wind. Inanma tiriglikkä yel teg kečär – Tiriklikka ishonma, u yeldek o‘tib ketadi – Не верь жизни, она проходит, как ветер – Do not believe in life, it passes like the wind (QBN, 103₁₀; QBN, 1259; 52b10)."}}, {"dictionary": {"name": "«Qutadgʻu bilig» izohli lugʻati", "title": "\"QUTADG'U BILIG\"DAGI SO'ZLARNING O'ZBEKCHA, RUSCHA VA INGLIZCHA IZOHLI LUG'ATI", "kind": "Terminologik", "imprint": "Dadaboyev, Hamidulla; Xolmuradova, Mushtariy (2018). \"QUTADG'U BILIG\"DAGI SO'ZLARNING O'ZBEKCHA, RUSCHA VA INGLIZCHA IZOHLI LUG'ATI. Tashkent: NAVRO'Z\" nashriyoti.", "url": "https://til.uz/lugatlar/qutadgu-bilig-dagi-sozlarning-ozbekcha-ruscha-va-inglizcha-izohli-lugati/", "page": "165"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "yovuz ruh", "examples": [{"text": "Bularda basa keldi afsunčïlar, bu yel yeklig igkä bu-ul emčilär", "source": ""}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "YEL II", "raw_meaning": "yovuz ruh – злой дух – malicious soul. Bularda basa keldi afsunčïlar, bu yel yeklig igkä bu-ul emčilär – Bulardan keyin afsunchilar keladi, yeldan, jindan bo‘ladigan kasalliklarga ular emchilardir – За ними пришли волшебники, они – врачеватели этих болезней, вызванных злыми духами – After them wizards came, they are healers of these diseases caused by evil spirits (QBK, 258₁₀; QBN, 4257; 157b10)."}}, {"dictionary": {"name": "«Qutadgʻu bilig» izohli lugʻati", "title": "\"QUTADG'U BILIG\"DAGI SO'ZLARNING O'ZBEKCHA, RUSCHA VA INGLIZCHA IZOHLI LUG'ATI", "kind": "Terminologik", "imprint": "Dadaboyev, Hamidulla; Xolmuradova, Mushtariy (2018). \"QUTADG'U BILIG\"DAGI SO'ZLARNING O'ZBEKCHA, RUSCHA VA INGLIZCHA IZOHLI LUG'ATI. Tashkent: NAVRO'Z\" nashriyoti.", "url": "https://til.uz/lugatlar/qutadgu-bilig-dagi-sozlarning-ozbekcha-ruscha-va-inglizcha-izohli-lugati/", "page": "165"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "yelmoq, shoshmoq, tez bormoq, otni yeldirmoq", "examples": [{"text": "Atïn mindi tayqa yüz urdï yelip", "source": ""}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "YEL= II", "raw_meaning": "yelmoq, shoshmoq, tez bormoq, otni yeldirmoq– мчаться – trot a horse. Atïn mindi tayqa yüz urdï yelip – Otini minib tog‘ tomonga yeldirib ketdi – Он сел на лошадь и, помчавшись, направился в горы – He mounted his horse and, rushing off, went to the mountains (QBN, 406₁₃)."}}, {"dictionary": {"name": "Ruscha-oʻzbekcha va oʻzbekcha-ruscha lugʻat", "title": "РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Abdurahimov, Maqsud (2021). РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT. Tashkent: Akademnashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/russko-uzbekskiy-i-uzbeksko-russkiy-slovar-ruscha-ozbekcha-va-ozbekcha-ruscha-lugat/", "page": "649"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "ветер", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "yel", "raw_meaning": "ветер; ◊ ~ quvmoq (букв. гнаться за ветром) быстро бежать, мчаться как ветер; yelga uchirmoq бросать на ветер."}}, {"dictionary": {"name": "Ruscha-oʻzbekcha va oʻzbekcha-ruscha lugʻat", "title": "РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Abdurahimov, Maqsud (2021). РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT. Tashkent: Akademnashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/russko-uzbekskiy-i-uzbeksko-russkiy-slovar-ruscha-ozbekcha-va-ozbekcha-ruscha-lugat/", "page": "92"}, "pos": "ж", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": [{"text": "высокая ель", "source": ""}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "ель", "raw_meaning": "ж archa, qoraqarag‘ay; высокая ель baland archa."}}, {"dictionary": {"name": "Ruscha-oʻzbekcha lugʻat", "title": "Ruscha-o'zbekcha lug'at", "kind": "Tarjima", "imprint": "Aliqulov, Teshavoy (2017). Ruscha-o'zbekcha lug'at. Tashkent: O'zbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy nashriyoti.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ruscha-ozbekcha-lugat/", "page": "76"}, "pos": "ж", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "qoraqaragʻay", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "ЕЛЬ", "raw_meaning": "ель ж qoraqarag‘ay; высокая ель baland qoraqarag‘ay."}}, {"dictionary": {"name": "Inglizcha-oʻzbekcha, oʻzbekcha-inglizcha lugʻat", "title": "ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Matisayev, G'anisher (2019). ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT. Tashkent: Book Media Nashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/english-uzbek-uzbek-english-dictionary-inglizcha-ozbekcha-ozbekcha-inglizcha-lugat/", "page": "669"}, "pos": "n", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "yel", "raw_meaning": "n wind; breeze, fart; ~ chiqmoq break wind"}}, {"dictionary": {"name": "Ruscha-oʻzbekcha mavzuli lugʻat", "title": "РУССКО-УЗБЕКСКИЙ ТЕМАТИЧЕСКИЙ СЛОВАРЬ", "kind": "Tarjima", "imprint": "Тихонов, А. Н.; Хатамов, Н. Т.; Емельянова, С. А.; Тихонова, М. Ю. (1975). РУССКО-УЗБЕКСКИЙ ТЕМАТИЧЕСКИЙ СЛОВАРЬ. Tashkent: Ўқитувчи.", "url": "https://til.uz/lugatlar/russko-uzbekskiy-tematicheskiy-slovar/", "page": "33"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "archa", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "ель", "raw_meaning": "арча"}}, {"dictionary": {"name": "Ruscha-oʻzbekcha mavzuli lugʻat", "title": "РУССКО-УЗБЕКСКИЙ ТЕМАТИЧЕСКИЙ СЛОВАРЬ", "kind": "Tarjima", "imprint": "Тихонов, А. Н.; Хатамов, Н. Т.; Емельянова, С. А.; Тихонова, М. Ю. (1975). РУССКО-УЗБЕКСКИЙ ТЕМАТИЧЕСКИЙ СЛОВАРЬ. Tashkent: Ўқитувчи.", "url": "https://til.uz/lugatlar/russko-uzbekskiy-tematicheskiy-slovar/", "page": "37"}, "pos": "ж.", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "yel", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "ель, -и, ж.", "raw_meaning": "ель"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-qoraqalpoqcha lugʻat", "title": "ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK", "kind": "Tarjima", "imprint": "Qarlıbaeva, G.; Babadjanov, F.; Nasirova, A. (2023). ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK. Tashkent: YoshlarMediaPrint.", "url": "https://til.uz/lugatlar/zbekshe-qaraqalpaqsha-s-zlik/", "page": "205"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "jel", "examples": []}, {"order": 2, "text": "hawa", "examples": []}, {"order": 3, "text": "ishekte payda bolǵan hawa", "examples": []}, {"order": 4, "text": "adam organizminiń bir bóliminiń shiriwi, buzılıwınan ibarat awır kesellik", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "YEL", "raw_meaning": "1. jel, samal; 2. hawa, dem; 3. ishekte payda bolǵan hawa, gaz; 4. adam organizminiń bir bóliminiń shiriwi, buzılıwınan ibarat awır kesellik."}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-nemischa lugʻat", "title": "USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Karimov, Shavkat; Ismoilov, Yusuf (2011). USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT. Tashkent: Nihol» nashriyoti.", "url": "https://til.uz/lugatlar/usbekisch-deutsches-worterbuch-ozbekcha-nemischa-lugat/", "page": "190"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Wind m", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "yel", "raw_meaning": "Wind m, Brise f"}}, {"dictionary": {"name": "«Qutadgʻu bilig» izohli lugʻati", "title": "\"QUTADG'U BILIG\"DAGI SO'ZLARNING O'ZBEKCHA, RUSCHA VA INGLIZCHA IZOHLI LUG'ATI", "kind": "Terminologik", "imprint": "Dadaboyev, Hamidulla; Xolmuradova, Mushtariy (2018). \"QUTADG'U BILIG\"DAGI SO'ZLARNING O'ZBEKCHA, RUSCHA VA INGLIZCHA IZOHLI LUG'ATI. Tashkent: NAVRO'Z\" nashriyoti.", "url": "https://til.uz/lugatlar/qutadgu-bilig-dagi-sozlarning-ozbekcha-ruscha-va-inglizcha-izohli-lugati/", "page": "165"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": [{"text": "Arïγ bolsa aš suw sewä keδ yelür", "source": ""}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "YEL= I", "raw_meaning": "yeyilmoq, yemoq – есть – eat. Arïγ bolsa aš suw sewä keδ yelür – Osh-suv pok bo‘lsa, ishtaha bilan yeyiladi – Если пища и вода чистые, они съедаются с большим желанием (букв. любя) – If the food and water are clean, they are eaten with great desire (QBN, 210₁₃; QBN, 2806; 106a13)."}}, {"dictionary": {"name": "«Qutadgʻu bilig» izohli lugʻati", "title": "\"QUTADG'U BILIG\"DAGI SO'ZLARNING O'ZBEKCHA, RUSCHA VA INGLIZCHA IZOHLI LUG'ATI", "kind": "Terminologik", "imprint": "Dadaboyev, Hamidulla; Xolmuradova, Mushtariy (2018). \"QUTADG'U BILIG\"DAGI SO'ZLARNING O'ZBEKCHA, RUSCHA VA INGLIZCHA IZOHLI LUG'ATI. Tashkent: NAVRO'Z\" nashriyoti.", "url": "https://til.uz/lugatlar/qutadgu-bilig-dagi-sozlarning-ozbekcha-ruscha-va-inglizcha-izohli-lugati/", "page": "165"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "kezmoq", "examples": [{"text": "Bašïndan kečürmiš öküš yelmiš er", "source": ""}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "YEL= III", "raw_meaning": "kezmoq– странствовать– wander. Bašïndan kečürmiš öküš yelmiš er– Ko‘p narsani boshidan kechirgan, ko‘p joylarni kezgan kishi – [много] переживший, много странствовавший муж – A lot of people who survived, a lot of wandering husband (QBK, 99₁₆)."}}]}