{"headword": "Единство времени, места и действия", "key": "yedinstvo vremeni mesta i deystviya", "entries": [{"dictionary": {"name": "Adabiyotshunoslik terminlarining izohli lugʻati", "title": "Адабиётшунослик терминларининг русча-ўзбекча изоҳли луғати", "kind": "Terminologik", "imprint": "Хотамов, Н.; Саримсоқов, Б. (1979). Адабиётшунослик терминларининг русча-ўзбекча изоҳли луғати. Tashkent: Ўқитувчи.", "url": "https://til.uz/lugatlar/adabiyotshunoslik-terminlarining-ruscha-ozbekcha-izohli-lugati/", "page": "97"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Antik drama yoki tragediya va unga taqlidan yaratilgan klassitsizmning dramatik asarlari talablaridan biri. Bu talabga koʻra, pesadagi konflikt (q.) hal etilishi, syujet (q.) rivoji esa bir vaqtning oʻzida yuz berishi (qahramonlarning bir sutkadan ortiq boʻlmagan vaqt ichidagi hayoti, kechinmalari tasvirlanishi), bu harakat va holat bir joyning oʻzida (shahar, qishloq, uy va h. k.) boʻlib oʻtishi shart. Vaqt, oʻrin va harakat birligi klassitsist dramaturglar pesalarining mundarijasi hamda ularning syujet yaratish prinsiplarini belgilab bergan. Vaqt, oʻrin va harakat birligi asarga katta ixchamlik, yigʻiqlik baxsh etsa ham, biroq bu talablar dramatik asarlardagi keng hayotiy qamrov va realistik tasvirni, voqea va hodisalarni rivojlanishda berishni cheklab qoʻyar edi. Bu talablar koʻp hollarda sahna asari konflikti va shunga muvofiq yaratiladigan syujetning sunʼiy tuzilishiga olib kelar edi. Klassitsizmning koʻzga koʻringan namoyandalari Kornelning «Sid» va «Goratsiy», Rasinning «Avliddagi Ifigeniya» pesalari vaqt, oʻrin va harakat birligi talablari asosida yozilgan asarlar hisoblanadi.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "Единство времени, места и действия", "raw_meaning": "вақт, ўрин ва ҳаракат бирлиги. Антик драма ёки трагедия ва унга тақлидан яратилган классицизмнинг драматик асарлари талабларидан бири. Бу талабга кўра, пьесадаги конфликт (қ.) ҳал этилиши, сюжет (қ.) ривожи эса бир вақтнинг ўзида юз бериши (қаҳрамонларнинг бир суткадан ортиқ бўлмаган вақт ичидаги ҳаёти, кечинмалари тасвирланиши), бу ҳаракат ва ҳолат бир жойнинг ўзида (шаҳар, қишлоқ, уй ва ҳ. к.) бўлиб ўтиши шарт. Вақт, ўрин ва ҳаракат бирлиги классицист драматурглар пьесаларининг мундарижаси ҳамда уларнинг сюжет яратиш принципларини белгилаб берган. Вақт, ўрин ва ҳаракат бирлиги асарга катта ихчамлик, йиғиқлик бахш этса ҳам, бироқ бу талаблар драматик асарлардаги кенг ҳаётий қамров ва реалистик тасвирни, воқеа ва ҳодисаларни ривожланишда беришни чеклаб қўяр эди. Бу талаблар кўп ҳолларда саҳна асари конфликти ва шунга мувофиқ яратиладиган сюжетнинг сунъий тузилишига олиб келар эди. Классицизмнинг кўзга кўринган намояндалари Корнелнинг «Сид» ва «Гораций», Расиннинг «Авлиддаги Ифигения» пьесалари вақт, ўрин ва ҳаракат бирлиги талаблари асосида ёзилган асарлар ҳисобланади."}}]}