{"headword": "Ямб", "key": "yamb", "entries": [{"dictionary": {"name": "Толковый словарь литературоведческих терминов", "title": "Адабиётшунослик терминларининг русча-ўзбекча изоҳли луғати", "kind": "Терминологический", "imprint": "Хотамов, Н.; Саримсоқов, Б. (1979). Адабиётшунослик терминларининг русча-ўзбекча изоҳли луғати. Tashkent: Ўқитувчи.", "url": "https://til.uz/lugatlar/adabiyotshunoslik-terminlarining-ruscha-ozbekcha-izohli-lugati/", "page": "356"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "гр. jambos — фракияликларнинг музика асбобини англатувчи jambike сўзидан", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Rus sillabik-tonik sheʼr tuzilishidagi ikki hijoli stopa turlaridan biri boʻlib, unda ikkinchi hijo urgʻuli boʻladi. Yambning shakliy belgisi ◡ — tarzida ifodalanadi. Yambda yozilgan sheʼrda urgʻu hamma vaqt kuchli pozitsiyadagi ikkinchi hijolarga tushadi. Agar ikkinchi hijo kuchsiz boʻlsa, urgʻu ikkinchi hijolarga tushmasligi ham mumkin. Kuchsiz ikkinchi hijoga urgʻu tushishi esa, odatda, stopa bir boʻgʻinli soʻzlardan boshlanganda yuz beradi. Shuning uchun ham yamb koʻpgina ichki ritmik tebranish hamda imkoniyatlarga ega. Rus sheʼriyatida keng qoʻllanilgan sheʼriy vaznlar esa toʻrt stopali, besh stopali va olti stopali yamb hisoblanadi. Masal va dramatik asarlarda esa erkin yamb koʻp qoʻllanilgan. Erkin yambda sheʼriy misralardagi stopalar miqdori turlicha boʻlib, bu hol shoirga katta ifodaviy imkoniyat tugʻdiradi. Antik sheʼr tuzilishida yamb uch moraga teng ikki hijoli stopa hisoblangan.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "Ямб", "raw_meaning": "(гр. jambos — фракияликларнинг музика асбобини англатувчи jambike сўзидан) — ямб. Рус силлабик-тоник шеър тузилишидаги икки ҳижоли стопа турларидан бири бўлиб, унда иккинчи ҳижо урғули бўлади. Ямбнинг шаклий белгиси ◡ — тарзида ифодаланади. Ямбда ёзилган шеърда урғу ҳамма вақт кучли позициядаги иккинчи ҳижоларга тушади. Агар иккинчи ҳижо кучсиз бўлса, урғу иккинчи ҳижоларга тушмаслиги ҳам мумкин. Кучсиз иккинчи ҳижога урғу тушиши эса, одатда, стопа бир бўғинли сўзлардан бошланганда юз беради. Шунинг учун ҳам ямб кўпгина ички ритмик тебраниш ҳамда имкониятларга эга. Рус шеъриятида кенг қўлланилган шеърий вазнлар эса тўрт стопали, беш стопали ва олти стопали ямб ҳисобланади. Масал ва драматик асарларда эса эркин ямб кўп қўлланилган. Эркин ямбда шеърий мисралардаги стопалар миқдори турлича бўлиб, бу ҳол шоирга катта ифодавий имконият туғдиради. Антик шеър тузилишида ямб уч морага тенг икки ҳижоли стопа ҳисобланган."}}]}