{"headword": "ЯДЕРНО-МАГНИТНЫЙ РЕЗОНАНС (ЯМР)", "key": "yaderno magnitniy rezonans yamr", "entries": [{"dictionary": {"name": "Neft va gaz sanoati izohli lugʻati", "title": "НЕФТЬ ВА ГАЗ САНОАТИ русча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Terminologik", "imprint": "Абидов, Асрор Аббосович; Эргашев, Йўлдошбой; Қодиров, Малик Хафизович (2004). НЕФТЬ ВА ГАЗ САНОАТИ русча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Шарқ» нашриёт-матбаа акциядорлик компанияси Бош таҳририяти.", "url": "https://til.uz/lugatlar/neft-va-gaz-sanoati-ruscha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "560"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Yadro-magnit rezonansi (YAMR) — geofizik usul. Ayrim element yadrolari, shu jumladan, vodorod yadrosi ham, oʻqlari bir-biriga mos mexanik va magnit momentlarga ega. Yerning doimiy magnit maydonida element yadrosining magnit momenti tashqi maydon yoʻnalishini egallashga intiladi. Ammo molekulalarning issiqlik harakati bunga toʻsqinlik qiladi. Shu tufayli yadrolarning magnit momenti Yerning maydoni yoʻnalishida pirildoq oʻqi kabi aylanma harakatda boʻladi. Agarda yadroga tashqi oʻzgaruvchan magnit maydoni taʼsir qilsa, unda ushbu maydon energiyasining yadro tomonidan yutilishi kuzatiladi. Oʻzgaruvchan tashqi magnit maydonning chastotasi element yadrolarining harakat chastotasiga qanchalik yaqin boʻlsa, yadro energiyani shunchalik koʻp yutadi. Bu hodisani YAMR usulining asosi deb hisoblanadi. YAMR yordamida kern namunalarining samarador gʻovakligi va oʻtkazuvchanlik koeffitsiyentlarini aniqlash mumkin. Bir qator neft va gaz konlari (Divalkak, Urga, Chandir va b.da) mazkur usuldan foydalanib kollektor va kollektormas jinslarning gʻovaklilik koeffitsiyentlari hisoblangan hamda kritik chegarasi aniqlangan. Uglevodorodlar zaxiralarini hisoblashda ham YAMRdan foydalaniladi.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "ЯДЕРНО-МАГНИТНЫЙ РЕЗОНАНС (ЯМР)", "raw_meaning": "Ядро-магнит резонанси (ЯМР) — геофизик усул. Айрим элемент ядролари, шу жумладан, водород ядроси ҳам, ўқлари бир-бирига мос механик ва магнит моментларга эга. Ернинг доимий магнит майдонида элемент ядросининг магнит моменти ташқи майдон йўналишини эгаллашга интилади. Аммо молекулаларнинг иссиқлик ҳаракати бунга тўсқинлик қилади. Шу туфайли ядроларнинг магнит моменти Ернинг майдони йўналишида пирилдоқ ўқи каби айланма ҳаракатда бўлади. Агарда ядрога ташқи ўзгарувчан магнит майдони таъсир қилса, унда ушбу майдон энергиясининг ядро томонидан ютилиши кузатилади. Ўзгарувчан ташқи магнит майдоннинг частотаси элемент ядроларининг ҳаракат частотасига қанчалик яқин бўлса, ядро энергияни шунчалик кўп ютади. Бу ҳодисани ЯМР усулининг асоси деб ҳисобланади. ЯМР ёрдамида керн намуналарининг самарадор ғоваклиги ва ўтказувчанлик коэффициентларини аниқлаш мумкин. Бир қатор нефть ва газ конлари (Дивалкак, Урга, Чандир ва б.да) мазкур усулдан фойдаланиб коллектор ва коллектормас жинсларнинг ғоваклилик коэффициентлари ҳисобланган ҳамда критик чегараси аниқланган. Углеводородлар захираларини ҳисоблашда ҳам ЯМРдан фойдаланилади."}}]}