хотир
xotirхотир
от 1. Эсда сақлаш, эслаб қолиш, эсга тушириш қобилияти; эс, ёд; хаёл.
Хотиримда: илк бўса бизни Ҳаддан зиёд қилмиш эди шод. — Уйғун
Гиёҳларнинг номлари ҳам ёдимдан чиқай деган экан, бир-бир хотирда тиклаб чиқдим. — М. М. Дўст, Лолазор
2. Ўйлаш, фикрлаш қобилияти; фикр; мия.
У ёқимли овоз ва шўх оҳангни бутун вужуди билан тинглади. Тинглаган сайин хотири равшанлашарди. — Ш. Тошматов, Эрк қуши
3. Бирор кимса учун қилинадиган ҳурмат; юз-хотир, андиша.
— Хўп, синф раҳбаринг хотири [туфайли] гуноҳингдан ўтиб турамиз, — деди директор Тўлага. — М. Исмоилий, Бизнинг роман
Ҳеч бўлмаганда иккала боласининг хотири учун хотинини ҳурмат қилиш лозим эди. — И. Акрам, Адолат
- Хотирга келмоқ Эсга тушмоқ. Жаноби меъмор, бу тошлардан зинапоя тарашлаш хотирларига келмабди-да. — П. Қодиров, Юлдузли тунлар
- Хотирда тутмоқ Эсда сақламоқ.
- Хотирдан кечмоқ Эсга тушмоқ. Ёшлик йилларим хотиримдан кечди.Ҳакимбойвачча ёлғиз қоларкан, унинг маълум ва чала маълум кирдикорларини бир-бир хотирдан кечирди — Ойбек, Танланган асарлар
- Хотирдан кўтарилмоқ (ёки чиқмоқ) Эсдан чиқмоқ. Сизга бу гапни айтиш хотиримдан кўтарилибди
- Хотири жам Ташвишлардан қутулган, беташвиш. — Ҳамиша дадил бўламиз, Зайниддин ака, хотирингиз жам бўлсин, — деди ўзича [Зайниддин]. — С. Кароматов, Бир томчи қон
- Хотири паришон Хаёли сочилган; фикри тарқоқ; паришонхотир. [Лутфинисо] Қудалари кўрсатган эъзоз ва эътибордан мамнун бўлса-да, унинг хотири паришон, кўнгли нотинч эди. — Ойбек, Танланган асарлар