{"headword": "xira", "key": "xira", "entries": [{"dictionary": {"name": "Izohli lugʻat", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Izohli", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Yorugʻ, ravshan emas; nursiz.", "examples": [{"text": "Xira yorugʻ uning yuzini bir damgina yoritadi.", "source": "S. Zunnunova, Koʻk chiroqlar"}, {"text": "Shiftga ilingan toshchiroq chayla ichini xira yoritib turardi.", "source": "Yoshlik"}]}, {"order": 2, "text": "Tiniq, shaffof emas.", "examples": [{"text": "Xira suv.", "source": ""}, {"text": "Tramvayning xira oynasidan boʻsh vagonda oʻtirib ketayotgan konduktor lip etib bir koʻrinishdayoq Zaynabning butun xayolini oʻgʻir-lab ketganini bilarmikan?", "source": "S. Zunnunova, Koʻk chiroqlar"}]}, {"order": 3, "text": "Noaniq ravishda; yaqqol koʻzga tashlanmaydigan.", "examples": [{"text": "Shundan soʻng ular huv olisda koʻzga xira tashlanib turuvchi sarbaland togʻlar tomon yurib ketishdi.", "source": "Yoshlik"}]}, {"order": 4, "text": "Yaxshi koʻrolmaydigan, koʻrish qobiliyati past.", "examples": [{"text": "Mana shunday maʼnoli Buvim aytgan soʻzlari. Elektrdan nur olar Endi xira koʻzlari. Z. Diyor.", "source": ""}, {"text": "Oqsoqolning xira koʻzlari chaqnadi, achchigʻi keldi.", "source": "P. Tursun, Oʻqituvchi"}]}, {"order": 5, "text": "Jaranglab chiqmaydigan, xirillagan (ovoz haqida).", "examples": [{"text": "Xira ovoz.", "source": ""}, {"text": "— Bolam, qorning toʻq ekan, ovozing xira chiqdi, — dedi dadasi.", "source": "Oybek, Tanlangan asarlar"}]}, {"order": 6, "text": "Gʻashga tegadigan; shilqim, sur.", "examples": [{"text": "— Boʻldi! Muncha xira pashshaga oʻxshab gʻingshiysan! — dedi u zardasi qaynab.", "source": "Yoshlik"}, {"text": "Xira mehmon shunda ham nari ketmadi: — Lekin men bugun shu yerda tunashim kerak.", "source": "X. Sultonov, Onamning yurti"}]}, {"order": 7, "text": "Noaniq; chigil.", "examples": [{"text": "Xira oʻylar yuragini gʻash qilar edi.", "source": "Yoshlik"}]}, {"order": 8, "text": "Kishini xursand qilmaydigan, koʻngil toʻlmaydigan; kamchiligi bor.", "examples": [{"text": "Yutuqlarimiz koʻp. Biroq ishimizning ayrim xira tomonlari ham bor.", "source": "Gazetadan"}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"izoh_pos": "sifat", "source_url": "https://izoh.uz/word/xira"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-turkcha izohli lugʻat", "title": "Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Tarjima", "imprint": "Рафиев, Абдурозиқ; Ўзтурк, Тунжай; Ўзтурк, Юксал; Худойбердиев, Жўра; Мирҳаким, Мирсанжар; Билен, Исмоил; Айдўған, Танер; Аннаев, Аброр (1997). Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Ўзбек-турк лицейлари нашри / Özbek-Türk Liseleri Yayınları.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbekcha-turkcha-va-turkcha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "182"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Kir.", "examples": []}, {"order": 2, "text": "Kirga yoki eskiga oʻxshab koʻrinadigan.", "examples": []}, {"order": 3, "text": "Kamchiligi bor.", "examples": []}, {"order": 4, "text": "Gʻashga tegadigan; shilqim.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "ХИРА", "raw_meaning": "1.SÖNÜK, SOLUK 2.BELLİSİZ, BELİRSİZ 1.Кир. 2.Кирга ёки эскига ўхшаб кўринадиган. 3.Камчилиги бор. 4.Ғашга тегадиган; шилқим."}}, {"dictionary": {"name": "Ruscha-oʻzbekcha va oʻzbekcha-ruscha lugʻat", "title": "РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Abdurahimov, Maqsud (2021). РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT. Tashkent: Akademnashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/russko-uzbekskiy-i-uzbeksko-russkiy-slovar-ruscha-ozbekcha-va-ozbekcha-ruscha-lugat/", "page": "640"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "тусклый", "examples": []}, {"order": 2, "text": "смутный", "examples": []}, {"order": 3, "text": "навязчивый", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "xira", "raw_meaning": "1. тусклый; непрозрачный; 2. смутный, бесцветный; слабый; 3. перен. навязчивый, назойливый; ~ pashsha назойливая муха; ◊ koʻngli ~ расстроенный, опечаленный, обеспокоенный; ~ xandon разг. неодобр. назойливый, надоедливый, нахальный человек."}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-qoraqalpoqcha lugʻat", "title": "ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK", "kind": "Tarjima", "imprint": "Qarlıbaeva, G.; Babadjanov, F.; Nasirova, A. (2023). ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK. Tashkent: YoshlarMediaPrint.", "url": "https://til.uz/lugatlar/zbekshe-qaraqalpaqsha-s-zlik/", "page": "195"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "gúńgirt", "examples": []}, {"order": 2, "text": "tınıq emes", "examples": []}, {"order": 3, "text": "kózge taslanbaytuǵın", "examples": []}, {"order": 4, "text": "kóriw ótkirligi tómen", "examples": []}, {"order": 5, "text": "", "examples": []}, {"order": 6, "text": "qırıldaǵan", "examples": []}, {"order": 7, "text": "q. surbet", "examples": []}, {"order": 8, "text": "shiyelenisken", "examples": []}, {"order": 9, "text": "kemshiligi bar", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "XIRA", "raw_meaning": "1. gúńgirt, qarańǵı, nursız; 2. tınıq emes, anıq emes, buldıraǵan; 3. kózge taslanbaytuǵın, elespesiz; 4. kóriw ótkirligi tómen; 5. awıs. qırıldaǵan, qarlıqqan (dawıs haqqında); 6. awıs. q. surbet, 7. shiyelenisken, shatasqan, bilǵasqan; 8. kemshiligi bar, kewil tolmaytuǵın."}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-nemischa lugʻat", "title": "USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Karimov, Shavkat; Ismoilov, Yusuf (2011). USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT. Tashkent: Nihol» nashriyoti.", "url": "https://til.uz/lugatlar/usbekisch-deutsches-worterbuch-ozbekcha-nemischa-lugat/", "page": "183"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "xira", "raw_meaning": "trübe, trübe Augen, farblos; ~ oyna Mattglas n"}}, {"dictionary": {"name": "Maʼnaviyat lugʻati", "title": "МАЪНАВИЯТ ЛУҒАТИ", "kind": "Terminologik", "imprint": "Маҳмудов, Низомиддин; Саидқулов, Зокиржон; Сотимов, Ғофуржон; Нишонов, Манабжан; Абдуллаев, Абдулҳай; Байназарова, Аслия (2012). МАЪНАВИЯТ ЛУҒАТИ. Tashkent: Маънавият.", "url": "https://til.uz/lugatlar/manaviyat-lugati/", "page": "166"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "Хира", "raw_meaning": "тусклый // тускло; смутный, мрачный, слабый // смутно, мрачно, слабо; назойливый vague; dim; gloomy; dark; dismal // vaguely; dimly; importunate; troublesome sombre, obscure, terne; faible, basse (vue); importun غَبِشٌ، مُعْتِمٌ، ضَئِيلٌ"}}]}