{"headword": "ХИМИЧЕСКИЙ СОСТАВ ГАЗОВ, РАСТВОРЁННЫХ В НЕФТЯХ (ПОПУТНЫЕ ГАЗЫ)", "key": "ximicheskiy sostav gazov rastvoryonnix v neftyax poputnie gazi", "entries": [{"dictionary": {"name": "Толковый словарь нефтегазовой промышленности", "title": "НЕФТЬ ВА ГАЗ САНОАТИ русча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Терминологический", "imprint": "Абидов, Асрор Аббосович; Эргашев, Йўлдошбой; Қодиров, Малик Хафизович (2004). НЕФТЬ ВА ГАЗ САНОАТИ русча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Шарқ» нашриёт-матбаа акциядорлик компанияси Бош таҳририяти.", "url": "https://til.uz/lugatlar/neft-va-gaz-sanoati-ruscha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "530"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "neftda erigan gazlarning asosiy kimyoviy xususiyatlari, ularning uglevodorod qismida metanning ogʻir gomologlarining koʻp miqdorda (goho 40%) boʻlishidir. Yoʻlakay gazlar kimyoviy tarkibini birinchi boʻlib V.A.Sokolov (1948) tahlil qilgan. Gazlarning uglevodorod qismi tarkibi neft tarkibiga yaqin. Yengil metanli neftda 20 dan 40% gacha metanning ogʻir gomologlari kuzatiladi. Bularning koʻpini etan (6—20%), kamrogʻini propan tashkil etadi. Metanning ogʻir gomologlari va ular izomerlarining miqdori turlicha. Ogʻir neftlar odatda deyarli toza metandan tarkib topgan. Togʻ jinsi yoshining oshishi bilan yoʻlakay gazlarda metan va uning gomologlari nisbati oʻzgaradi. Qadimgi yotqiziqlar yoshlariga nisbatan metanning ogʻir gomologlariga boyroq. Uglevodorod uchramaydigan yoʻlakay gazlarda azot, karbonat angidridi va kamroq vodorod sulfidi muhim rol oʻynaydi. Azotning miqdori — noldan 50% gacha, uglevodorod ikki oksidi 15% gacha, vodorod sulfidi — 6% gacha. Yoʻlakay gazlarda geliy 0,001—0,5% (fon miqdori 0,005—0,05%), argon 0,025—0,100%.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "ХИМИЧЕСКИЙ СОСТАВ ГАЗОВ, РАСТВОРЁННЫХ В НЕФТЯХ (ПОПУТНЫЕ ГАЗЫ)", "raw_meaning": "Нефтда эриган газлар (йўлакай газлар)нинг кимёвий таркиби — нефтда эриган газларнинг асосий кимёвий хусусиятлари, уларнинг углеводород қисмида метаннинг оғир гомологларининг кўп миқдорда (гоҳо 40%) бўлишидир. Йўлакай газлар кимёвий таркибини биринчи бўлиб В.А.Соколов (1948) таҳлил қилган. Газларнинг углеводород қисми таркиби нефть таркибига яқин. Енгил метанли нефтда 20 дан 40% гача метаннинг оғир гомологлари кузатилади. Буларнинг кўпини этан (6—20%), камроғини пропан ташкил этади. Метаннинг оғир гомологлари ва улар изомерларининг миқдори турлича. Оғир нефтлар одатда деярли тоза метандан таркиб топган. Тоғ жинси ёшининг ошиши билан йўлакай газларда метан ва унинг гомологлари нисбати ўзгаради. Қадимги ётқизиқлар ёшларига нисбатан метаннинг оғир гомологларига бойроқ. Углеводород учрамайдиган йўлакай газларда азот, карбонат ангидриди ва камроқ водород сульфиди муҳим роль ўйнайди. Азотнинг миқдори — нолдан 50% гача, углеводород икки оксиди 15% гача, водород сульфиди — 6% гача. Йўлакай газларда гелий 0,001—0,5% (фон миқдори 0,005—0,05%), аргон 0,025—0,100%."}}]}