{"headword": "xalq", "key": "xalq", "entries": [{"dictionary": {"name": "Izohli lugʻat", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Izohli", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Odamlar.", "examples": [{"text": "Xalqqa xizmat — oliy himmat.", "source": "Maqol"}, {"text": "Toʻyingizga yigʻilibdi butun el, Xalq kelmoqda toʻyga oqib goʻyo sel.", "source": "H. Olimjon"}, {"text": "Bu xushovoz xonanda, yigirma yildan oshdiki, xalqning nazaridan qolmay dillarimizni yayratib kelmoqda.", "source": "S. Ahmad, Yulduz"}]}, {"order": 2, "text": "Tarixiy birlikning turli shakllari; qabila, elat, millat.", "examples": [{"text": "Oʻzbek xalqi Navoiy, Bobur, Lutfiy kabi buyuk donishmand shoirlarning asarlarini oʻqigan.", "source": "Shukrullo, Saylanma"}, {"text": "Turkiy xalqlar yillarni 12 muchaldan tashqari, 60 yillik davrlar bilan ham hisoblashgan.", "source": "Fan va turmush"}]}, {"order": 3, "text": "Muayyan joy aholisi.", "examples": [{"text": "Oʻzbekiston xalqi. Qishloq xalqi. Shahar xalqi.", "source": ""}, {"text": "Filippin orollarida yashovchi xalqlarning eng sevimli noyob taomi mitti baliqlardir.", "source": "K. Mahmudov, Qiziqarli pazandalik"}]}, {"order": 4, "text": "Biror joyga toʻplangan odamlar; xaloyiq, olomon.", "examples": [{"text": "Tovushga qoʻyishda xalq bir ogʻizdan qoʻl koʻtaradi, orqasidan bir necha daqiqagacha olqish davom etadi.", "source": "A. Qodiriy, Kichik asarlar"}]}, {"order": 5, "text": "Kasb, mashgʻulot, toifa yoki jinsni bildiruvchi soʻzlar bilan kelib, oʻsha kasb, mashgʻulot, toifa yoki jinsga mansub kishilar guruhini bildiradi.", "examples": [{"text": "Shoir xalqi.", "source": ""}, {"text": "Polvon xalqi yengilgan raqibini belidan olib, koʻtarib qoʻyadi.", "source": "S. Ahmad, Ufq"}, {"text": "Ayol xalqi uydan quruq ketmaydi, Nima lozim mehmonlarga, taqsirjon.", "source": "Gulnorpari"}]}, {"order": 6, "text": "Umum (aholi, odamlar) ga aloqadorlikni, umum tomonidan eʼtirof etilganlikni ifodalovchi soʻz sifatida baʼzi muassasalar, lavozim va unvonlar nomlari tarkibida qoʻllanadi.", "examples": [{"text": "Xalq maorifi. Xalq taʼlimi. Xalq sudi. Xalq deputati. Oʻzbekiston xalq shoiri. Oʻzbekiston xalq artisti.", "source": ""}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"izoh_pos": "ot", "source_url": "https://izoh.uz/word/xalq"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-turkcha izohli lugʻat", "title": "Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Tarjima", "imprint": "Рафиев, Абдурозиқ; Ўзтурк, Тунжай; Ўзтурк, Юксал; Худойбердиев, Жўра; Мирҳаким, Мирсанжар; Билен, Исмоил; Айдўған, Танер; Аннаев, Аброр (1997). Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Ўзбек-турк лицейлари нашри / Özbek-Türk Liseleri Yayınları.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbekcha-turkcha-va-turkcha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "181"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Biror mamlakat yoki davlat aholisi.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "ХАЛҚ", "raw_meaning": "HALK Бирор мамлакат ёки давлат аҳолиси."}}, {"dictionary": {"name": "«Qutadgʻu bilig» izohli lugʻati", "title": "\"QUTADG'U BILIG\"DAGI SO'ZLARNING O'ZBEKCHA, RUSCHA VA INGLIZCHA IZOHLI LUG'ATI", "kind": "Terminologik", "imprint": "Dadaboyev, Hamidulla; Xolmuradova, Mushtariy (2018). \"QUTADG'U BILIG\"DAGI SO'ZLARNING O'ZBEKCHA, RUSCHA VA INGLIZCHA IZOHLI LUG'ATI. Tashkent: NAVRO'Z\" nashriyoti.", "url": "https://til.uz/lugatlar/qutadgu-bilig-dagi-sozlarning-ozbekcha-ruscha-va-inglizcha-izohli-lugati/", "page": "364"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "[a.]", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "xalq, aholi", "examples": [{"text": "Qilinč edgü bolsa qamuy xalq sewär", "source": ""}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "XALQ", "raw_meaning": "[a.] xalq, aholi – народ – people. Qilinč edgü bolsa qamuy xalq sewär – Qilig‘ing yaxshi bo‘lsa, seni butun xalq sevadi – Того, кто хорошо поступает, любит весь народ –The one who does well, loves all the people (QBN, 129₃)."}}, {"dictionary": {"name": "Ruscha-oʻzbekcha va oʻzbekcha-ruscha lugʻat", "title": "РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Abdurahimov, Maqsud (2021). РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT. Tashkent: Akademnashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/russko-uzbekskiy-i-uzbeksko-russkiy-slovar-ruscha-ozbekcha-va-ozbekcha-ruscha-lugat/", "page": "638"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": [{"text": "oʻzbek xalqi", "source": ""}, {"text": "xalq ishi – haq ishi", "source": ""}]}, {"order": 2, "text": "", "examples": []}, {"order": 3, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "xalq", "raw_meaning": "1. народ; o‘zbek ~i узбекский народ; ~ ishi – haq ishi посл. дело народа – дело правое; соотв. глас народа – глас божий; 2. население, жители; 3. публика, толпа, люди."}}, {"dictionary": {"name": "Inglizcha-oʻzbekcha, oʻzbekcha-inglizcha lugʻat", "title": "ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Matisayev, G'anisher (2019). ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT. Tashkent: Book Media Nashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/english-uzbek-uzbek-english-dictionary-inglizcha-ozbekcha-ozbekcha-inglizcha-lugat/", "page": "662"}, "pos": "n", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}, {"order": 2, "text": "", "examples": []}, {"order": 3, "text": "", "examples": []}, {"order": 4, "text": "", "examples": []}, {"order": 5, "text": "", "examples": []}, {"order": 6, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "xalq", "raw_meaning": "1. n 1) people 2) population; 2. a 1) national; ~ xo'jaligi national economy; ~ boyligi national property; 2) public; ~ ta'limi public education; 3) folk; popular; ~ qo'shig'i folk (popular) song; ~ tabobati folk medicine; 4) People's; ~ sudi People's Court"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-qoraqalpoqcha lugʻat", "title": "ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK", "kind": "Tarjima", "imprint": "Qarlıbaeva, G.; Babadjanov, F.; Nasirova, A. (2023). ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK. Tashkent: YoshlarMediaPrint.", "url": "https://til.uz/lugatlar/zbekshe-qaraqalpaqsha-s-zlik/", "page": "191"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "xalıq", "examples": []}, {"order": 2, "text": "qáwim", "examples": []}, {"order": 3, "text": "xalayıq", "examples": []}, {"order": 4, "text": "jergilikli xalıq", "examples": []}, {"order": 5, "text": "kásiplesler toparı (muǵallim xalqı, shayır xalqı)", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "XALQ", "raw_meaning": "1. xalıq, adamlar; 2. qáwim, elat, millet; 3. xalayıq, alaman, kópshilik, jıynalǵan adamlar; 4. jergilikli xalıq, turǵınlar; 5. kásiplesler toparı (muǵallim xalqı, shayır xalqı)."}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-nemischa lugʻat", "title": "USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Karimov, Shavkat; Ismoilov, Yusuf (2011). USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT. Tashkent: Nihol» nashriyoti.", "url": "https://til.uz/lugatlar/usbekisch-deutsches-worterbuch-ozbekcha-nemischa-lugat/", "page": "181"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "xalq", "raw_meaning": "Volk n; o‘zbek ~i das usbekische Volk"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-inglizcha ijtimoiy-siyosiy lugʻat", "title": "ЎЗБЕКЧА-ИНГЛИЗЧА ЛУҒАТ: ижтимоий-сиёсий сўзлар, бирикмалар ва атамалар", "kind": "Terminologik", "imprint": "Қамбаров, Носир (2015). ЎЗБЕКЧА-ИНГЛИЗЧА ЛУҒАТ: ижтимоий-сиёсий сўзлар, бирикмалар ва атамалар. Tashkent: Yangi nashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbekcha-inglizcha-lugat-ijtimoiy-siyosiy-sozlar-birikmalar-va-atamalar/", "page": "287"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": [{"text": "buyuk uzbek xalki", "source": ""}, {"text": "dust (dustona munosabatdagi) xalk", "source": ""}, {"text": "jafokash xalk", "source": ""}, {"text": "jaxon xalklari", "source": ""}, {"text": "tinchliksevar xalk", "source": ""}, {"text": "xalkaro nizolar mavzusiga aylanmok", "source": ""}, {"text": "xalk xujaligi", "source": ""}, {"text": "xalk xokimiyati", "source": ""}, {"text": "xalklarni birlashtirmok", "source": ""}]}], "translations": [], "cross_references": [{"kind": "sinonim", "target": "элат"}], "extra": {"raw_word": "халқ", "raw_meaning": "(син. элат) people, nation; national, people’s, folk; буюк узбек халки great Uzbek people; дуст (дустона муносабатдаги) халк friendly people; жафокаш халк long-suffering people; жахон халклари peoples of the world; тинчликсевар халк peace-loving people; халкаро низолар мавзусига айланмок become the object of international discord; халк хужалиги national economy; халк хокимияти democracy (sovereignty (rule) of the people); халкларни бирлаштирмок unite"}}, {"dictionary": {"name": "Maʼnaviyat lugʻati", "title": "МАЪНАВИЯТ ЛУҒАТИ", "kind": "Terminologik", "imprint": "Маҳмудов, Низомиддин; Саидқулов, Зокиржон; Сотимов, Ғофуржон; Нишонов, Манабжан; Абдуллаев, Абдулҳай; Байназарова, Аслия (2012). МАЪНАВИЯТ ЛУҒАТИ. Tashkent: Маънавият.", "url": "https://til.uz/lugatlar/manaviyat-lugati/", "page": "164"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "Халқ", "raw_meaning": "народ, народность // народный; население, жители; публика people; population; folk; inhabitants; public; nation peuple, nation, population, habitants, foule شَعْبٌ"}}]}