{"headword": "хабар хеш-функцияси", "key": "xabar xesh funktsiyasi", "entries": [{"dictionary": {"name": "Axborot-kommunikatsiya texnologiyalari izohli lugʻati", "title": "Ахборот-Коммуникация Технологиялари Изоҳли Луғати", "kind": "Terminologik", "imprint": "Амиров, Д.М.; Атаджанов, А.Ю.; Атаджанов, Д.Ю.; Ибрагимов, Д.А.; Раҳимжонов, З.Ё.; Саидхўжаев, С.С. (2010). Ахборот-Коммуникация Технологиялари Изоҳли Луғати. Tashkent: БМТТДнинг Ўзбекистондаги ваколатхонаси.", "url": "https://til.uz/lugatlar/axborot-kommunikatsiya-texnologiyalari-izohli-lugati/", "page": "263"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Qiymati kirish ketma-ketligining, yaʼni, ikkilik sanoq tizimida berilgan xeshlovchi sonning har bir bitiga yoki xeshlovchi dastlabki matnning har bir ramziga bogʻliq boʻlgan funksiya. Xeshlar algoritmi kirish matnidan bir xil uzunlikda natija chiqaradi. Bunda uzunlik deganda, ikkilik sanoq tizimida berilgan ifodadagi bitlar soni nazarda tutiladi. Masalan, kirish matni “AKT lugʻati” boʻlsa va xesh-funksiya qiymati “10110111010100101”ga teng chiqsa, xesh-funksiya qiymati uzunligi 17 bitga teng boʻladi. Chiqish uzunligi 128, 192, 256 bit boʻlgan xesh-funksiyalar ham mavjud. Xesh-funksiya samarali boʻlishi uchun kirish xabari uchun natija noyob boʻlishi lozim. Odatda, xesh-funksiyalar bir tomonli funksiyalardir. Chunki, chiqish qiymati asosida dastlabki matnni hisoblab topish juda qiyin. Xesh-funksiyalar axborot uzatish va saqlashda uning xavfsizligini muhofaza qilish uchun qoʻllaniladi.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "хабар хеш-функцияси", "raw_meaning": "ингл: message hashing function рус: хеш-функция сообщения Қиймати кириш кетма-кетлигининг, яъни, иккилик саноқ тизимида берилган хешловчи соннинг ҳар бир битига ёки хешловчи дастлабки матннинг ҳар бир рамзига боғлиқ бўлган функция. Хешлар алгоритми кириш матнидан бир хил узунликда натижа чиқаради. Бунда узунлик деганда, иккилик саноқ тизимида берилган ифодадаги битлар сони назарда тутилади. Масалан, кириш матни “АКТ луғати” бўлса ва хеш-функция қиймати “10110111010100101”га тенг чиқса, хеш-функция қиймати узунлиги 17 битга тенг бўлади. Чиқиш узунлиги 128, 192, 256 бит бўлган хеш-функциялар ҳам мавжуд. Хеш-функция самарали бўлиши учун кириш хабари учун натижа ноёб бўлиши лозим. Одатда, хеш-функциялар бир томонли функциялардир. Чунки, чиқиш қиймати асосида дастлабки матнни ҳисоблаб топиш жуда қийин. Хеш-функциялар ахборот узатиш ва сақлашда унинг хавфсизлигини муҳофаза қилиш учун қўлланилади."}}]}