{"headword": "Вымысел", "key": "vimisel", "entries": [{"dictionary": {"name": "Adabiyotshunoslik terminlarining izohli lugʻati", "title": "Адабиётшунослик терминларининг русча-ўзбекча изоҳли луғати", "kind": "Terminologik", "imprint": "Хотамов, Н.; Саримсоқов, Б. (1979). Адабиётшунослик терминларининг русча-ўзбекча изоҳли луғати. Tashkent: Ўқитувчи.", "url": "https://til.uz/lugatlar/adabiyotshunoslik-terminlarining-ruscha-ozbekcha-izohli-lugati/", "page": "64"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "toʻqima (ijodiy xayol). Badiiy ijodning eng muhim shartlaridan biri. Ijodkor biror badiiy asar yaratar ekan, avvalo hayotiy faktlarni oʻz maqsadiga muvofiq saralaydi. Saralangan faktlarni ijodiy xayol tufayli yaxlit holga keltiradi. Haqiqatda boʻlmagan, ammo boʻlishi mumkin boʻlgan hayotiy voqealar, obrazlarni oʻz asariga kiritadi. Bu voqea va obrazlar oʻzaro bogʻlangan, yaʼni toʻqilgan boʻladi. Hayotiy fakt va ijodiy xayol badiiy asar yaratishning asosiy shartlaridir. Ijodiy xayol tufayligina yozuvchi individuallik va umumiylikni birlashtira oladi. Oʻz hayotiy tajribasi, bilimi tufayli ijodkor shunday toʻqimalarni yaratadiki, oʻquvchi u aytgan voqealarning boʻlganiga, u yaratgan obrazlarning hayotda mavjudligiga, albatta, ishonadi. Ijodiy xayolning ahamiyati ana shundadir. Ijodkor talantining kuchi va yoʻnalishini uning badiiy toʻqimalari orqali aniqlash mumkin. Chinakam yozuvchilar xayolda oʻz qahramonlarini koʻradilar, ular bilan suhbatlashadilar. Ijodiy xayol, ijodiy fantaziya poetik talantning eng asosiy xususiyati ekanligini rus tanqidchisi N. G. Chernishevskiy alohida taʼkidlagan edi. Masalan, Oybek yaratgan Navoiy obrazini olaylik. Maʼlumki, yozuvchi bilan Navoiy davri orasida besh yuz yildan ortiq masofa mavjud. Ammo Oybek koʻplab tarixiy faktlar asosida Navoiy va u yashagan davr haqida ajoyib roman yarata olgani ijodiy xayolning namunasidir.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "Вымысел", "raw_meaning": "— тўқима (ижодий хаёл). Бадиий ижоднинг энг муҳим шартларидан бири. Ижодкор бирор бадиий асар яратар экан, аввало ҳаётий фактларни ўз мақсадига мувофиқ саралайди. Сараланган фактларни ижодий хаёл туфайли яхлит ҳолга келтиради. Ҳақиқатда бўлмаган, аммо бўлиши мумкин бўлган ҳаётий воқеалар, образларни ўз асарига киритади. Бу воқеа ва образлар ўзаро боғланган, яъни тўқилган бўлади. Ҳаётий факт ва ижодий хаёл бадиий асар яратишнинг асосий шартларидир. Ижодий хаёл туфайлигина ёзувчи индивидуаллик ва умумийликни бирлаштира олади. Ўз ҳаётий тажрибаси, билими туфайли ижодкор шундай тўқималарни яратадики, ўқувчи у айтган воқеаларнинг бўлганига, у яратган образларнинг ҳаётда мавжудлигига, албатта, ишонади. Ижодий хаёлнинг аҳамияти ана шундадир. Ижодкор талантининг кучи ва йўналишини унинг бадиий тўқималари орқали аниқлаш мумкин. Чинакам ёзувчилар хаёлда ўз қаҳрамонларини кўрадилар, улар билан суҳбатлашадилар. Ижодий хаёл, ижодий фантазия поэтик талантнинг энг асосий хусусияти эканлигини рус танқидчиси Н. Г. Чернишевский алоҳида таъкидлаган эди. Масалан, Ойбек яратган Навоий образини олайлик. Маълумки, ёзувчи билан Навоий даври орасида беш юз йилдан ортиқ масофа мавжуд. Аммо Ойбек кўплаб тарихий фактлар асосида Навоий ва у яшаган давр ҳақида ажойиб роман ярата олгани ижодий хаёлнинг намунасидир."}}]}