{"headword": "VIBOR TIPA BUROVIX RASTVOROV — Burgʻilash eritmasi turini tanlash", "key": "vibor tipa burovix rastvorov burgilash eritmasi turini tanlash", "entries": [{"dictionary": {"name": "Neft va gaz sanoati izohli lugʻati", "title": "НЕФТЬ ВА ГАЗ САНОАТИ русча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Terminologik", "imprint": "Абидов, Асрор Аббосович; Эргашев, Йўлдошбой; Қодиров, Малик Хафизович (2004). НЕФТЬ ВА ГАЗ САНОАТИ русча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Шарқ» нашриёт-матбаа акциядорлик компанияси Бош таҳририяти.", "url": "https://til.uz/lugatlar/neft-va-gaz-sanoati-ruscha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "72"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "quduqning chuqurligi, geologik kesimi va sharoiti, tanlangan konstruksiyasiga koʻra eritma xilini tanlash. Quduq qazish maʼlum darajada burgʻilash eritmasiga, kimyoviy ishlov berish metodikasi va vositalariga bogʻliq. Shu sababli burgʻlashni boshlashdan avval eritma tarkibi va xususiyatlari aniqlanadi, har bir oraliqda quduq konstruksiyasiga mos keluvchi eritmalar tanlanadi. Ayrim maydon uchun yoki geologik-texnik sharoitlari oʻxshash maydonlar guruhi uchun burgʻilash eritmalarining texnologik reglamentlari ishlab chiqiladi, bunda: burgʻilanadigan oraliqdagi jinslarning litologik tarkibi, quduq konstruksiyasi, murakkablashishi mumkin boʻlgan oraliqlar, tavsiya qilinayotgan eritma turi, eritmani tayyorlashda va kimyoviy ishlov berishda qoʻllaniladigan materiallar va reagentlar, qaziladigan har bir metrga ketadigan eritma sarfi va b. koʻrsatiladi. B.e.t.t. asosan qatlam bosimidan kelib chiqadi. Agar qatlam bosimi normal gidrostatik bosimga teng yoki yaqin boʻlsa, unda normal zichlikka (1,15—1,30 g/sm³) eritma xili tanlab olinadi. Qatlam bosimi gidrostatik bosimdan bir necha barobar katta boʻlsa u holda eritmani ogʻir xili tanlanadi. Yengil va ogʻir eritmalarni tayyorlashda unga sarflanadigan kimyoviy reagentlar miqdori ham turlicha boʻladi. Shuningdek, burgʻilash eritmasi xilini tanlashda qatlamning harorati ham katta rol oʻynaydi. Burgʻilash chogʻida temperatura (200°S va undan yuqori), erigan tuzlar va maydalangan zarralar hisobiga eritmaning tarkibi va xususiyati doimo oʻzgarib boradi. Eritma tarkibi va xususiyatlari barqarorligini saqlash maqsadida ularga qayta ishlov beriladi. Buning uchun qoʻshiladigan reagentlar miqdori aniqlanadi va ishlov berish bir necha marotaba takrorlanadi.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "ВЫБОР ТИПА БУРОВЫХ РАСТВОРОВ — Бурғилаш эритмаси турини танлаш", "raw_meaning": "қудуқнинг чуқурлиги, геологик кесими ва шароити, танланган конструкциясига кўра эритма хилини танлаш. Қудуқ қазиш маълум даражада бурғилаш эритмасига, кимёвий ишлов бериш методикаси ва воситаларига боғлиқ. Шу сабабли бурғлашни бошлашдан аввал эритма таркиби ва хусусиятлари аниқланади, ҳар бир оралиқда қудуқ конструкциясига мос келувчи эритмалар танланади. Айрим майдон учун ёки геологик-техник шароитлари ўхшаш майдонлар гуруҳи учун бурғилаш эритмаларининг технологик регламентлари ишлаб чиқилади, бунда: бурғиланадиган оралиқдаги жинсларнинг литологик таркиби, қудуқ конструкцияси, мураккаблашиши мумкин бўлган оралиқлар, тавсия қилинаётган эритма тури, эритмани тайёрлашда ва кимёвий ишлов беришда қўлланиладиган материаллар ва реагентлар, қазиладиган ҳар бир метрга кетадиган эритма сарфи ва б. кўрсатилади. Б.э.т.т. асосан қатлам босимидан келиб чиқади. Агар қатлам босими нормал гидростатик босимга тенг ёки яқин бўлса, унда нормал зичликка (1,15—1,30 г/см³) эритма хили танлаб олинади. Қатлам босими гидростатик босимдан бир неча баробар катта бўлса у ҳолда эритмани оғир хили танланади. Енгил ва оғир эритмаларни тайёрлашда унга сарфланадиган кимёвий реагентлар миқдори ҳам турлича бўлади. Шунингдек, бурғилаш эритмаси хилини танлашда қатламнинг ҳарорати ҳам катта роль ўйнайди. Бурғилаш чоғида температура (200°С ва ундан юқори), эриган тузлар ва майдаланган зарралар ҳисобига эритманинг таркиби ва хусусияти доимо ўзгариб боради. Эритма таркиби ва хусусиятлари барқарорлигини сақлаш мақсадида уларга қайта ишлов берилади. Бунинг учун қўшиладиган реагентлар миқдори аниқланади ва ишлов бериш бир неча маротаба такрорланади."}}]}