{"headword": "ВЕСЫ", "key": "vesi", "entries": [{"dictionary": {"name": "Metrologik izohli lugʻat", "title": "Русча-ўзбекча изоҳли МЕТРОЛОГИК ЛУҒАТ / Русско-узбекский толковый МЕТРОЛОГИЧЕСКИЙ СЛОВАРЬ", "kind": "Terminologik", "imprint": "Абдувалиев, Абдуқаҳҳор Абдулхаевич; Валиев, Умаржон Назирович; Жебровский, Станислав Константинович (2010). Русча-ўзбекча изоҳли МЕТРОЛОГИК ЛУҒАТ / Русско-узбекский толковый МЕТРОЛОГИЧЕСКИЙ СЛОВАРЬ. Tashkent: Tafakkur» нашриёти; «Ўзстандарт» агентлиги нашриёти.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ruscha-ozbekcha-izohli-metrologik-lugat-russko-uzbekskiy-tolkov-y-metrologicheskiy-slovar/", "page": "51"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Прибор для измерения массы тела, в котором используется эффект гравитационных или инерционных сил.", "examples": []}, {"order": 2, "text": "см. аэродинамические ВЕСЫ.", "examples": []}, {"order": 3, "text": "Прибор для измерения некоторых физических величин, преобразуемых в силу или в момент силы (например, магнитные весы, токовые весы).", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "ВЕСЫ мн.", "raw_meaning": "1. Прибор для измерения массы тела, в котором используется эффект гравитационных или инерционных сил. 2. см. аэродинамические ВЕСЫ. 3. Прибор для измерения некоторых физических величин, преобразуемых в силу или в момент силы (например, магнитные весы, токовые весы)."}}, {"dictionary": {"name": "Ruscha-oʻzbekcha va oʻzbekcha-ruscha lugʻat", "title": "РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Abdurahimov, Maqsud (2021). РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT. Tashkent: Akademnashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/russko-uzbekskiy-i-uzbeksko-russkiy-slovar-ruscha-ozbekcha-va-ozbekcha-ruscha-lugat/", "page": "39"}, "pos": "мн.", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "вес/ы", "raw_meaning": "мн. tarozi; взвешивать что на ~ах biror narsani tarozida tortmoq."}}, {"dictionary": {"name": "Ruscha-oʻzbekcha mavzuli lugʻat", "title": "РУССКО-УЗБЕКСКИЙ ТЕМАТИЧЕСКИЙ СЛОВАРЬ", "kind": "Tarjima", "imprint": "Тихонов, А. Н.; Хатамов, Н. Т.; Емельянова, С. А.; Тихонова, М. Ю. (1975). РУССКО-УЗБЕКСКИЙ ТЕМАТИЧЕСКИЙ СЛОВАРЬ. Tashkent: Ўқитувчи.", "url": "https://til.uz/lugatlar/russko-uzbekskiy-tematicheskiy-slovar/", "page": "361"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "4) весы́", "raw_meaning": "весы"}}, {"dictionary": {"name": "Ruscha-oʻzbekcha mavzuli lugʻat", "title": "РУССКО-УЗБЕКСКИЙ ТЕМАТИЧЕСКИЙ СЛОВАРЬ", "kind": "Tarjima", "imprint": "Тихонов, А. Н.; Хатамов, Н. Т.; Емельянова, С. А.; Тихонова, М. Ю. (1975). РУССКО-УЗБЕКСКИЙ ТЕМАТИЧЕСКИЙ СЛОВАРЬ. Tashkent: Ўқитувчи.", "url": "https://til.uz/lugatlar/russko-uzbekskiy-tematicheskiy-slovar/", "page": "365"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "весы, -ов, только мн.", "raw_meaning": "тарози"}}, {"dictionary": {"name": "Matematikadan ruscha-oʻzbekcha lugʻat", "title": "МАТЕМАТИКАДАН РУСЧА-ЎЗБЕКЧА ЛУҒАТ", "kind": "Terminologik", "imprint": "Сабиров, Мардан Аюбович (1973). МАТЕМАТИКАДАН РУСЧА-ЎЗБЕКЧА ЛУҒАТ. Tashkent: Ўқитувчи.", "url": "https://til.uz/lugatlar/matematikadan-ruscha-ozbekcha-lugat/", "page": "34"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}, {"order": 2, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "весы́", "raw_meaning": "1. тарози; 2. астр. мезон (ўн икки бурждан бири)"}}, {"dictionary": {"name": "Qurilish atamalari lugʻati", "title": "РУСЧА-ЎЗБЕКЧА-ҚОРАҚАЛПОҚЧА-ИНГЛИЗЧА ҚУРИЛИШ АТАМАЛАР ЛУҒАТИ", "kind": "Terminologik", "imprint": "Қосимов, Э. У.; Тўлаганов, А. А.; Асқаров, Б. А.; Ахмедов, С. И.; Ешниязов, Р. Н.; Жумамуратов, Д. Қ.; Хабилов, Б. А.; Ашрабов, А. А.; Қосимов, И. И.; Юсупов, Р. А.; Касимова, Г. А.; Пурханатдинов, А. П. (2017). РУСЧА-ЎЗБЕКЧА-ҚОРАҚАЛПОҚЧА-ИНГЛИЗЧА ҚУРИЛИШ АТАМАЛАР ЛУҒАТИ. Tashkent: Fan va texnologiya.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ruscha-ozbekcha-qoraqalpoqcha-inglizcha-qurilish-atamalar-lugati/", "page": "39"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Toroz (ogʻirlik oʻlchagich)", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "Весы", "raw_meaning": "Тороз (оғирлик ўлчагич) Тәрези Scales"}}, {"dictionary": {"name": "Neft va gaz sanoati izohli lugʻati", "title": "НЕФТЬ ВА ГАЗ САНОАТИ русча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Terminologik", "imprint": "Абидов, Асрор Аббосович; Эргашев, Йўлдошбой; Қодиров, Малик Хафизович (2004). НЕФТЬ ВА ГАЗ САНОАТИ русча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Шарқ» нашриёт-матбаа акциядорлик компанияси Бош таҳририяти.", "url": "https://til.uz/lugatlar/neft-va-gaz-sanoati-ruscha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "60"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "ogʻirlik kuchi taʼsirida moddaning massasini aniqlaydigan asbob. Fizik oʻlchamlarni oʻlchashda, kuchni yoki kuch momenti (lahzasi)ni almashtiradigan (oʻzgartirib beruvchi) asboblar ham T. deb ataladi (mas., tokli va kulon tarozilari). Ilmiy tadqiqotlar uchun T.larning analitik, mikroanalitik, probirkali va boshqa xillari mavjud. Qoʻllanilishiga qarab T.lar namunali (qadoq toshlarni tekshirish uchun), laboratoriya tarozi va umumiy foydalanish tarozilari boʻladi. Ishlashiga qarab T.larning richagli, prujinali, elektrotenzometrli, gidrostatik va gidravlik turlari maʼlum. Prujinali T.larda ogʻirlik oʻlchanadi. Laboratoriya tajribalarida qadoq toshlari ayrim qismlarga boʻlingan T.lar qoʻllaniladi. Zamonaviy laboratoriya T.lari tortish tezligi va aniqligini oshiradigan turli qurilmalar bilan taʼminlangan. Mas., pallalar tebranishini soʻndiruvchi, ochilganda havo oqimi taʼsir qilmaydigan eshikli, qadoq toshlarini qoʻyish va olish mexanizmi, T.ni muvozanatlashtirishda qadoq toshlarini, avtomatik yoʻl bilan tanlash mexanizmi va b.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "ВЕСЫ", "raw_meaning": "Тарозилар — оғирлик кучи таъсирида модданинг массасини аниқлайдиган асбоб. Физик ўлчамларни ўлчашда, кучни ёки куч моменти (лаҳзаси)ни алмаштирадиган (ўзгартириб берувчи) асбоблар ҳам Т. деб аталади (мас., токли ва кулон тарозилари). Илмий тадқиқотлар учун Т.ларнинг аналитик, микроаналитик, пробиркали ва бошқа хиллари мавжуд. Қўлланилишига қараб Т.лар намунали (қадоқ тошларни текшириш учун), лаборатория тарози ва умумий фойдаланиш тарозилари бўлади. Ишлашига қараб Т.ларнинг ричагли, пружинали, электротензометрли, гидростатик ва гидравлик турлари маълум. Пружинали Т.ларда оғирлик ўлчанади. Лаборатория тажрибаларида қадоқ тошлари айрим қисмларга бўлинган Т.лар қўлланилади. Замонавий лаборатория Т.лари тортиш тезлиги ва аниқлигини оширадиган турли қурилмалар билан таъминланган. Мас., паллалар тебранишини сўндирувчи, очилганда ҳаво оқими таъсир қилмайдиган эшикли, қадоқ тошларини қўйиш ва олиш механизми, Т.ни мувозанатлаштиришда қадоқ тошларини, автоматик йўл билан танлаш механизми ва б."}}]}