{"headword": "Вертеп", "key": "vertep", "entries": [{"dictionary": {"name": "Adabiyotshunoslik terminlarining izohli lugʻati", "title": "Адабиётшунослик терминларининг русча-ўзбекча изоҳли луғати", "kind": "Terminologik", "imprint": "Хотамов, Н.; Саримсоқов, Б. (1979). Адабиётшунослик терминларининг русча-ўзбекча изоҳли луғати. Tashkent: Ўқитувчи.", "url": "https://til.uz/lugatlar/adabiyotshunoslik-terminlarining-ruscha-ozbekcha-izohli-lugati/", "page": "48"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "XIV asrning oxirlarida Ukraina, Belorussiya va Rossiyaning ayrim oblastlarida mavjud boʻlgan qoʻgʻirchoq teatrlarining nomi. Bunday qoʻgʻirchoq teatrlari bir tomoni ochiq, ikki qavatli quti shaklida boʻlib, yuqori sahnada diniy, bibliya (q.) mazmunidagi dramalar, quyi sahnada intermediyalar oʻynalgan. XIX asrga kelib verteplarda asosiy sahna ishtirokchilari — qoʻgʻirchoqlar oʻrnini haqiqiy aktyorlar egallagan. Verteplar xalq ogʻzaki dramalarining shakllanishiga juda kuchli taʼsir koʻrsatgan. Xalq teatrlari verteplar repertuaridagi deyarli barcha intermediyalarni oʻzlashtirib olgan. Verteplarda ijro etilgan sahna asarlari ham shu nom bilan yuritilgan. Masalan, «Don kazagi va savdogar» vertepi, «Napoleon va mujik» vertepi kabi.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "Вертеп", "raw_meaning": "— вертеп. XIV асрнинг охирларида Украина, Белоруссия ва Россиянинг айрим областларида мавжуд бўлган қўғирчоқ театрларининг номи. Бундай қўғирчоқ театрлари бир томони очиқ, икки қаватли қути шаклида бўлиб, юқори саҳнада диний, библия (қ.) мазмунидаги драмалар, қуйи саҳнада интермедиялар ўйналган. XIX асрга келиб вертепларда асосий саҳна иштирокчилари — қўғирчоқлар ўрнини ҳақиқий актёрлар эгаллаган. Вертеплар халқ оғзаки драмаларининг шаклланишига жуда кучли таъсир кўрсатган. Халқ театрлари вертеплар репертуаридаги деярли барча интермедияларни ўзлаштириб олган. Вертепларда ижро этилган саҳна асарлари ҳам шу ном билан юритилган. Масалан, «Дон казаги ва савдогар» вертепи, «Наполеон ва мужик» вертепи каби."}}]}