{"headword": "vaziyat", "key": "vaziyat", "entries": [{"dictionary": {"name": "Толковый словарь узбекского языка", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Толковый", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Biror narsaning fazoda egallab turgan holati, oʻzini tutgan holati (boshqa narsalarga nisbatan).", "examples": [{"text": "Nuqtaning vaziyatini aniqlash.", "source": ""}, {"text": "Oy oʻzining Yer atrofidagi harakatida Quyoshga nisbatan turli vaziyatlarni olib turganligidan Oyning koʻrinishi oʻzgaradi.", "source": "Astronomiya"}]}, {"order": 2, "text": "Kishining tashqi koʻrinish, ruhiy va boshqalar jihatdagi holati; qiyofa, avzo.", "examples": [{"text": "Har xil vaziyat va turli kayfiyatda oʻtirgan kishilarning son-sanogʻi yoʻq.", "source": "A. Qahhor, Sarob"}, {"text": "Tantiboyvachcha magʻrur va mamnun bir vaziyat oldi.", "source": "Oybek, Tanlangan asarlar"}, {"text": "Oʻsha quvnoq vaziyatini oʻzgartirmay qoʻshib qoʻydi: Oyogʻingiz ogʻrimayaptimi?", "source": "S. Karomatov, Oltin qum"}, {"text": "Temur ham oʻychan vaziyatda, kulmay-netmay javob berdi.", "source": "S. Siyoyev, Yorugʻlik"}]}, {"order": 3, "text": "Tutgan oʻrin, mavqe, nufuz.", "examples": [{"text": "Odamlar ustidan xususiy mulk hukmron boʻlgan, kishining jamiyatdagi vaziyati, salmogʻi, huquqi, obroʻsi uning mulki bilan oʻlchanadigan bir zamonda inson bolasi ota-onasidan bemahal ajralar ekan, unga bundan ogʻir kulfat yoʻq.", "source": "P. Tursun, Oʻqituvchi"}]}, {"order": 4, "text": "Jamiyatdagi, hayotdagi sharoit, holat.", "examples": [{"text": "Ogʻir vaziyat. Jiddiy vaziyat. Siyosiy vaziyat. Xalqaro vaziyat. Vaziyatni tushuntirmoq.", "source": ""}, {"text": "Men uning har qanday vaziyatda ham oʻzini tuta bilishiga qoyil qolardim. Men hatto borib, vaziyatni bilib kelmoqchi ham boʻlgan edim.", "source": "S. Karomatov, Oltin qum"}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"izoh_pos": "ot", "source_url": "https://izoh.uz/word/vaziyat"}}, {"dictionary": {"name": "Узбекско-турецкий толковый словарь", "title": "Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Переводной", "imprint": "Рафиев, Абдурозиқ; Ўзтурк, Тунжай; Ўзтурк, Юксал; Худойбердиев, Жўра; Мирҳаким, Мирсанжар; Билен, Исмоил; Айдўған, Танер; Аннаев, Аброр (1997). Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Ўзбек-турк лицейлари нашри / Özbek-Türk Liseleri Yayınları.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbekcha-turkcha-va-turkcha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "46"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Narsaning fazoda boshqa narsalarga nisbatan olib turgan oʻrni, mavqei.", "examples": []}, {"order": 2, "text": "Gavda yoki biror aʼzoning holati, joylanishi, turishi.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "ВАЗИЯТ", "raw_meaning": "DURUM, VAZİYET 1.Нарсанинг фазода бошқа нарсаларга нисбатан олиб турган ўрни, мавқеи. 2.Гавда ёки бирор аъзонинг ҳолати, жойланиши, туриши."}}, {"dictionary": {"name": "Русско-узбекский и узбекско-русский словарь", "title": "РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT", "kind": "Переводной", "imprint": "Abdurahimov, Maqsud (2021). РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT. Tashkent: Akademnashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/russko-uzbekskiy-i-uzbeksko-russkiy-slovar-ruscha-ozbekcha-va-ozbekcha-ruscha-lugat/", "page": "636"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "положение", "examples": []}, {"order": 2, "text": "обстановка", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "vaziyat", "raw_meaning": "1. положение; позиция; 2. обстановка; обстоятельство."}}, {"dictionary": {"name": "Англо-узбекский, узбекско-английский словарь", "title": "ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT", "kind": "Переводной", "imprint": "Matisayev, G'anisher (2019). ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT. Tashkent: Book Media Nashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/english-uzbek-uzbek-english-dictionary-inglizcha-ozbekcha-ozbekcha-inglizcha-lugat/", "page": "659"}, "pos": "n", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "vaziyat", "raw_meaning": "n state, condition, situation, position, whereabouts"}}, {"dictionary": {"name": "Узбекско-каракалпакский словарь", "title": "ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK", "kind": "Переводной", "imprint": "Qarlıbaeva, G.; Babadjanov, F.; Nasirova, A. (2023). ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK. Tashkent: YoshlarMediaPrint.", "url": "https://til.uz/lugatlar/zbekshe-qaraqalpaqsha-s-zlik/", "page": "190"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}, {"order": 2, "text": "", "examples": []}, {"order": 3, "text": "", "examples": []}, {"order": 4, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "VAZIYAT", "raw_meaning": "1. jaģday, hal, awhal; 2. keyip, túr-tús, kórini- si; 3. tutqan orın, dáreje, abıroy, tásir; 4. sharayat."}}, {"dictionary": {"name": "Узбекско-немецкий словарь", "title": "USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT", "kind": "Переводной", "imprint": "Karimov, Shavkat; Ismoilov, Yusuf (2011). USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT. Tashkent: Nihol» nashriyoti.", "url": "https://til.uz/lugatlar/usbekisch-deutsches-worterbuch-ozbekcha-nemischa-lugat/", "page": "179"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "vaziyat", "raw_meaning": "Situation f, Lage f; siyosiy ~ politische Situation"}}, {"dictionary": {"name": "Узбекско-английский общественно-политический словарь", "title": "ЎЗБЕКЧА-ИНГЛИЗЧА ЛУҒАТ: ижтимоий-сиёсий сўзлар, бирикмалар ва атамалар", "kind": "Терминологический", "imprint": "Қамбаров, Носир (2015). ЎЗБЕКЧА-ИНГЛИЗЧА ЛУҒАТ: ижтимоий-сиёсий сўзлар, бирикмалар ва атамалар. Tashkent: Yangi nashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbekcha-inglizcha-lugat-ijtimoiy-siyosiy-sozlar-birikmalar-va-atamalar/", "page": "50"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [{"kind": "синоним", "target": "муҳит"}, {"kind": "синоним", "target": "шароит"}, {"kind": "синоним", "target": "аҳвол"}, {"kind": "синоним", "target": "руҳ"}], "extra": {"raw_word": "вазият", "raw_meaning": "(син. муҳит, шароит, аҳвол, руҳ) situation, standing, position, location, condition, state, status; atmosphere; аниқ вазият actual (current, specific) situation; ахлоқий-психологик вазият (муҳит) moral and psychological atmosphere; барқарор вазият stable situation; барқарор вазиятга путур етказмоқ destabilize the situation; беқарор (омонат) вазият unstable (precarious) situation; бирдамлик вазияти (муҳити) atmosphere of solidarity; бирданига кескинлашган вазият sharply exacerbated situation; бундай вазиятда (шароитда) under such conditions (under the circumstances); вазият (аҳвол) ўзгарди the circumstances have altered; вазиятга баҳо бермоқ (вазиятни баҳоламоқ) assess (evaluate) the situation; вазиятга (шароитга, муҳитга) мослашмоқ adapt oneself to the situation; вазиятни барқарорлаштирмоқ stabilize the situation; вазиятни баҳоламоқ estimate (assess) the situation; вазиятни бўрттириб кўрсатмоқ dramatize the situation; вазиятни ёмонлаштирмоқ deteriorate the situation (worsen (aggravated) the situation); вазиятни кескинлаштирмоқ heat up the situation; вазиятни кузатмоқ keep in touch with the situation (follow, rack the situation); вазиятни кучайтирмоқ (авжига чиқармоқ) aggravate the situation; вазиятни мураккаблаштирмоқ complicate the situation (make the situation more difficult); вазиятни муҳокама қилмоқ discuss the situation; вазиятни назорат қилмоқ (вазиятни назорат қилишни қўлга олмоқ) get the situation in hand (have a firm grip on the situation); вазиятни соғломлаштирмоқ improve situation; вазиятни таҳлил қилмоқ analyse the situation; вазиятни тикламоқ reestablish (restore) the situation; вазиятни яхшиламоқ improve the situation; вазиятни ўзгартирмоқ change (alter) the situation; вазиятни қутқармоқ save (redeem) the situation; вазиятни ҳисобга олмоқ take the situation into account; вужудга келган вазият situation at hand; геосиёсий вазият geopolitical situation; душманлик вазияти (руҳи) atmosphere of hostility; дўстона вазият atmosphere of friendship; дўстона вазиятда in a friendship atmosphere; жазаваси тутган вазият atmosphere of hysteria; жаҳондаги вазият situation in the world; жуда ҳам (ўта) беқарор вазият volatile situation; зўравонлик вазияти atmosphere of violence; ижтимоий вазият social situation; ижтимоий-сиёсий вазият social and economic situation; инқирозли вазият crisis situation; ички вазият internal situation; ички сиёсий вазият internal political situation; ишонч вазиятини мустаҳкамламоқ enhance an atmosphere of trust; иш-"}}]}