ваҳима
vahimaваҳима
от 1. Ҳис-туйғу ва кайфиятнинг бузилиши; қўрқув босиш, хавфсираш, юракни ғулғула босиши натижасида юзага келадиган руҳий ҳолат, қўрқув ҳолати, руҳий безовталик.
кичкина дарчадан ваҳима билан мўралаб турган Бекажон-у Тўлғонойнинг мунгли кўзлари кўринади. — С. Сиёев, Аваз
Онабиби бундан ҳеч хавотир оладиган нарса топмайди-ю, лекин яна қўли ишга бормайди, кўнглидан ваҳима аримайди. — А. Мухтор, Чинор
Осмондаги жимир-жимир этиб турган сон-саноқсиз юлдузларга тикилгандагина киши ваҳимани унутарди. — Э. Усмонов, Ёлқин
Серка/юр бутун сурувни ўз орқаларидан эргаштириб, худди бўри қувгандай, ваҳима ичида тўппа-тўғри жарликка қараб чопмоқда эди. — С. Анорбоев, Оқсой
2. Ваҳимани қайд этувчи, ваҳима билдирувчи гап-сўз, хатти-ҳаракат ва шу кабилар
— Яна нима ваҳима?— деди. — Менга ишонмасангиз, мана, Муҳаммад Султон жанобларидан сўранг фитначилар бугун кечаси Сўзангарон дарвозасини Бобурга очиб бермоқчи эмишлар. — П. Қодиров, Юлдузли тунлар
Ҳаҳ, ҳали гап шуми? Ваҳимангиз бор бўлсин, одамни қўрқитиб юбордингиз-а. — К. Яшин, Ҳамза
Ҳали шунга шунча ваҳимами? — Муштум
3. Шундай руҳий ҳолатга соладиган нарса, гап, манзара ва шу кабилар
Ўрмон қоронғилигининг ваҳимаси.
Кечаги ваҳималарни ўз кўзлари билан кўрган шоҳаншоҳлар бир-бирларига сездирмай, кечасининг ўзидаёқ қуён бўлиб қочиб қолган эканлар. — Эртаклар
Кўчаларда аскарлар, ҳар ёқдан ғизиллаган ҳарбий машиналар кўп бўлишига қарамай, бу ердан урушнинг қора ваҳимаси оз сезиларди. — Ойбек, Қуёш қораймас
4. Кўриниш, тузилиш ҳолати ваҳимали туюлувчи; баҳайбат, салобатли.
Ваҳимаси зўр.
Қоронғида ваҳима бўлиб кўринган тоғ унча баланд эмас экан. — С. Кароматов, Олтин қум
Самолётга етдик. Эҳе, унинг ваҳимасини кўринг. — Ҳ. Назир, Ёнар дарё
5. Ваҳимали гапларни кўп гапирадиган, бўлар-бўлмасга ваҳима қиладиган шахсга нисбатан қўлланади.
Ҳе, ваҳима бўпсан, укам. — С. Анорбоев, Оқсой
6. айн Ваҳимали.
Бу ваҳима гапларни қаёқдан топасиз-а, бекам. — Мирмуҳсин, Меъмор
- Ваҳима босмоқ Ваҳима ҳис-туйғуси эгалламоқ. Ваҳима босди, юрагини қўрқув тешиб, оёғидан мадор кетди. Ёшлик Уни ваҳима босди, кўз олдидан аллақандай пажмурда гавдалар ўта бошлади. К. Яшин, Ҳамза
- Ваҳима касали Пировардида йигитлар похолларга ўт қўйиб, душман тўдаси ичида ваҳима кўтардилар. Назармат, Жўрлар баланд сайрайди
- Ваҳима солмоқ Безовта қилувчи, ваҳимали руҳий ҳолат қўзғамоқ. Аллақаердан тун қушининг юракка ваҳима солувчи ҳорғин ноласи эшитиларди. Ў. Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол
- Ваҳима тушмоқ Руҳиятида ваҳима, қўрқув ҳисси қўзғалмоқ. Душман сарбозлари рўпараларида қандайдир бир телба кимсага кўз ташлашиб, юракларига ваҳима тушди. Мирмуҳсин, Меъмор
- Ваҳима қилмоқ 1. Ваҳима, ҳайрат ҳолатида бўлмоқ; қўрқмоқ. қозон тўла этга қараб, шунча гўштни ким ейди, дегандек ваҳима қилиб ўтиришар эди. К. Яшин, Ҳамза Ваҳима қиладиган жойи ёʻқ. Арзимаган гап [деди Ҳожимат]. С. Аҳмад, Қадрдон далалар [Марасул:] Аҳаджон ака, жуда қалтис иш-да бир чувингиз чиқса борми, бу ёғингиз — райком, у ёғингиз — прокурор-а! [Заргаров:] Э, ваҳима қилаверма! А. Қаҳҳор, Оғриқ тишлар Ваҳима қилган Ҳожиматга бир ўқрайди-ю, яна чўкка тушди. А. Мухтор, Бўронларда бордек ҳаловат
- Ваҳимага тушмоқ Ваҳима, қўрқув ҳиссига берилмоқ. Очил аканинг гапларидан Шермат ака нақ ваҳимага туша бошлади. А. Ҳайитметов, Шонли авлод Ваҳимага тушган қўшин бирдан ўзини орқага ташлади П. Қодиров, Юлдузли тунлар
- Ваҳимаси учмоқ Ўта даражада ваҳимага тушмоқ, қўрқув, ҳаяжон ва шу кабилардан ҳанг-у манг бўлмоқ. Чирманда бўғиқ гумбурлайди. Қўнғироқларнинг жарангидан ваҳиманг учади, гўё чирмандани одам чалмайди, қоронғи кечада мудҳиш жар ёқасида дев чалади. Ойбек, Танланган асарлар