{"headword": "uy", "key": "uy", "entries": [{"dictionary": {"name": "Izohli lugʻat", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Izohli", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "UY ’yashashga, ishlashga xizmat qiladigan qurilma’, ’bino’, ’xona'. Bu voqea oʻrtogʻimning u y i d a sodir boʻlgan edi. Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu ot öy tarzida talaffuz qilingan (ЭСТЯ, I, 513), oʻsha davrlardayoq üy tarzida ham talaffuz qilingan (ДС, 513), oʻzbek tilida ü unlisining yumshoqlik belgisi yoʻqolgan: öy > üy >", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Yashash uchun yoki turli tashkilot, muassasa va shu kabilar joylashishi uchun moʻljallangan bino", "examples": [{"text": "Uch xonali", "source": ""}, {"text": "Besh qavatli", "source": ""}, {"text": "Baʼzan koʻrinar koʻzga Shohona uylar koʻrkam", "source": "Gʻayratiy"}, {"text": "Faqat kanal emas, balki toʻgʻonlar, shlyuzlar, temir-beton uylar ham bir yoʻla va birdaniga qurilayotganga oʻxshaydi", "source": "Ibrohim Rahim, Chin muhabbat"}]}, {"order": 2, "text": "Yashash uchun moʻljallangan bino ichidagi har bir xona", "examples": [{"text": "Bu bino uch uy va bir ayvondan iborat", "source": ""}, {"text": "Yorugʻ", "source": ""}, {"text": "Keng", "source": ""}, {"text": "Uylarda, ayvonlarda xotinlar koʻp edi", "source": "Oybek, Tanlangan asarlar"}, {"text": "Ochiq eshikdan esgan shamol uy ichida Sabogulning sochlarini toʻzgʻitdi", "source": "Sa’dulla Karomatov, Oltin qum"}]}, {"order": 3, "text": "Biror ijtimoiy talabni qondirishga qaratilgan muassasa", "examples": [{"text": "Mehribonlik uyi", "source": ""}, {"text": "Dam olish uyi", "source": ""}, {"text": "Madaniyat uyi", "source": ""}, {"text": "Quyoshning aksida koʻrinar yaqqol Maʼrifat uyiga tashlangan qadam", "source": "Gʻayratiy"}]}, {"order": 4, "text": "Biror oila yoki xonadon oʻrnashgan bino va shu binoga taalluqli yer; hovli", "examples": [{"text": "Qizlik uyga qirq ot boylanar", "source": "Maqol"}, {"text": "Uylar, koʻchalar qulf urib gullagan daraxtlar orasiga shoʻngʻigan", "source": "Guldasta"}, {"text": "Bogʻkoʻcha tamom boʻlganidan keyin brigadirning uyidan oʻtishga toʻgʻri keladi", "source": "Oʻ. Usmonov, Sirli sohil"}]}, {"order": 5, "text": "Oila; xonadon. Uy ichi - oila aʼzolari. Uyi buzilmoq - er-xotinning ajralganligi, oilasi barbod boʻlganligini bildiradi. Uyi kuymoq - xonavayron boʻlmoq", "examples": [{"text": "Qirquy quda boʻlsa, qirq yil qirgʻin boʻlmas", "source": "Maqol"}, {"text": "Yomon arava yoʻl buzar, Yomon kishi uy buzar", "source": "Maqol"}, {"text": "Farzand - uy obodligi, Kelajak niholidir!", "source": "Yo. Mirzo"}, {"text": "Uydagilar mening havoyiroq boʻlib qolganimni bilishadi", "source": "Sa’dulla Siyoyev, Yorugʻlik"}, {"text": "[Xolisxon:] Uy ichlarimiz qalay, barisi tirikmi?", "source": "Hamza, Paranji sirlari"}, {"text": "unda mening uyim kuyadi-ku, axir", "source": "Komil Yashin, Hamza"}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"source": "uz.wiktionary", "license": "CC BY-SA 4.0", "source_url": "https://uz.wiktionary.org/wiki/uy"}}, {"dictionary": {"name": "Izohli lugʻat", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Izohli", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "UY ’yashashga, ishlashga xizmat qiladigan qurilma’, ’bino’, ’xona'. Bu voqea oʻrtogʻimning u y i d a sodir boʻlgan edi. Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu ot öy tarzida talaffuz qilingan (ЭСТЯ, I, 513), oʻsha davrlardayoq üy tarzida ham talaffuz qilingan (ДС, 513), oʻzbek tilida ü unlisining yumshoqlik belgisi yoʻqolgan: öy > üy >", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Turar joy — yashash maskani, boshpana joy, uy-joy binolari. Oila istiqomat qiladigan uy, oilaning maishiy hayoti oʻtadigan muhit. T.j. ibtidoiy davrlardayoq taom tayyorlash, libos kiyish qatorida paydo boʻlgan. T.j.lar meʼmorliqsa eng koʻp tarqalgan inshoot turi boʻlib, boshqa turdagi inshootlarning shakllanishi va rivojlanishini koʻp jihatdan belgilab bergan", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"source": "uz.wiktionary", "license": "CC BY-SA 4.0", "source_url": "https://uz.wiktionary.org/wiki/uy"}}, {"dictionary": {"name": "Inglizcha-oʻzbekcha, oʻzbekcha-inglizcha lugʻat", "title": "ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Matisayev, G'anisher (2019). ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT. Tashkent: Book Media Nashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/english-uzbek-uzbek-english-dictionary-inglizcha-ozbekcha-ozbekcha-inglizcha-lugat/", "page": "656"}, "pos": "n", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}, {"order": 2, "text": "", "examples": [{"text": "u uyda yoʻq", "source": ""}, {"text": "u uydami?", "source": ""}]}, {"order": 3, "text": "", "examples": []}, {"order": 4, "text": "(madaniy-maishiy idoralar)", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "uy", "raw_meaning": "n 1) house; 2) home; u ~da yo‘q he is out; u ~dami? is he in?; 3) room, flat; 4) (madaniy-maishiy idoralar) madaniyat ~i Palace of Culture"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-turkcha izohli lugʻat", "title": "Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Tarjima", "imprint": "Рафиев, Абдурозиқ; Ўзтурк, Тунжай; Ўзтурк, Юксал; Худойбердиев, Жўра; Мирҳаким, Мирсанжар; Билен, Исмоил; Айдўған, Танер; Аннаев, Аброр (1997). Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Ўзбек-турк лицейлари нашри / Özbek-Türk Liseleri Yayınları.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbekcha-turkcha-va-turkcha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "174"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Yashash uchun yoki turli tashkilot, muassasa va sh.k. joylashishi uchun moʻljallangan bino.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "УЙ", "raw_meaning": "EV Яшаш учун ёки турли ташкилот, муассаса ва ш.к. жойлашиши учун мўлжалланган бино."}}, {"dictionary": {"name": "Ruscha-oʻzbekcha va oʻzbekcha-ruscha lugʻat", "title": "РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Abdurahimov, Maqsud (2021). РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT. Tashkent: Akademnashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/russko-uzbekskiy-i-uzbeksko-russkiy-slovar-ruscha-ozbekcha-va-ozbekcha-ruscha-lugat/", "page": "534"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "низкий дом", "examples": []}, {"order": 2, "text": "тихий", "examples": []}, {"order": 3, "text": "низкий", "examples": [{"text": "uy koʻchadan topilgan doʻstdan rost koʻchadan topilgan dushman yaxshi", "source": ""}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "uy", "raw_meaning": "низкий дом; ~ sifatli mol товар низкого качества; ~ga вниз; ~ki нижний; ~dagi находящийся внизу; нижеследующий; 2. тихий; тихо; ~ ovoz тихий голос; 3. презр. низкий, подлый; неблагородный; ~ odam низкий, подлый человек; ~ koʻchadan topilgan doʻstdan rost koʻchadan topilgan dushman yaxshi посл. лучше враг на твоём истинном пути, чем друг на твоём порочном пути; ◊ ~-balandini bilmoq знать ходы и выходы; oʻzini ~ tutmoq держаться скромно; esi ~ полоумный, сумасбродный; esi ~ uyatni bilmas посл. глупец не знает стыда; ~ kelmoq уступать, сдаваться, сдаться; идти на уступки; ~ tushmoq понизить тон; растерять спесь; ~ga urmoq принижать, хаять, хулить."}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-qoraqalpoqcha lugʻat", "title": "ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK", "kind": "Tarjima", "imprint": "Qarlıbaeva, G.; Babadjanov, F.; Nasirova, A. (2023). ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK. Tashkent: YoshlarMediaPrint.", "url": "https://til.uz/lugatlar/zbekshe-qaraqalpaqsha-s-zlik/", "page": "185"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}, {"order": 2, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "UY", "raw_meaning": "1. úy, irge, jay; 2. shańaraq."}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-nemischa lugʻat", "title": "USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Karimov, Shavkat; Ismoilov, Yusuf (2011). USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT. Tashkent: Nihol» nashriyoti.", "url": "https://til.uz/lugatlar/usbekisch-deutsches-worterbuch-ozbekcha-nemischa-lugat/", "page": "176"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "uy", "raw_meaning": "Haus n; ko‘p qavatli ~ vielstöckiges Haus, Hochhaus n; o‘z ~im – o‘lan to‘shagim Ost und West, daheim ist best"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-inglizcha ijtimoiy-siyosiy lugʻat", "title": "ЎЗБЕКЧА-ИНГЛИЗЧА ЛУҒАТ: ижтимоий-сиёсий сўзлар, бирикмалар ва атамалар", "kind": "Terminologik", "imprint": "Қамбаров, Носир (2015). ЎЗБЕКЧА-ИНГЛИЗЧА ЛУҒАТ: ижтимоий-сиёсий сўзлар, бирикмалар ва атамалар. Tashkent: Yangi nashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbekcha-inglizcha-lugat-ijtimoiy-siyosiy-sozlar-birikmalar-va-atamalar/", "page": "273"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": [{"text": "dam olish uyi", "source": ""}, {"text": "modellar uyi", "source": ""}, {"text": "Oq uy", "source": ""}, {"text": "savdo uyi", "source": ""}, {"text": "uy(lar) boshqarmasi", "source": ""}, {"text": "uy daftari", "source": ""}, {"text": "uy egasi", "source": ""}, {"text": "uqituvchilar uyi", "source": ""}, {"text": "qariyalar uyi", "source": ""}, {"text": "qurilayotgan uylar", "source": ""}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "уй", "raw_meaning": "house, home; дам олиш уйи rest home; моделлар уйи fashion home; Оқ уй White House; савдо уйи trade house; уй(лар) бошқармаси house management; уй дафтари house-register; уй эгаси landlord; уқитувчилар уйи teacher's club; қариялар уйи old people's home; қурилаётган уйлар dwellings under construction."}}, {"dictionary": {"name": "Axborot-kommunikatsiya texnologiyalari izohli lugʻati", "title": "Ахборот-Коммуникация Технологиялари Изоҳли Луғати", "kind": "Terminologik", "imprint": "Амиров, Д.М.; Атаджанов, А.Ю.; Атаджанов, Д.Ю.; Ибрагимов, Д.А.; Раҳимжонов, З.Ё.; Саидхўжаев, С.С. (2010). Ахборот-Коммуникация Технологиялари Изоҳли Луғати. Tashkent: БМТТДнинг Ўзбекистондаги ваколатхонаси.", "url": "https://til.uz/lugatlar/axborot-kommunikatsiya-texnologiyalari-izohli-lugati/", "page": "463"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Urugvay", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": ".UY", "raw_meaning": "Уругвай"}}, {"dictionary": {"name": "Maʼnaviyat lugʻati", "title": "МАЪНАВИЯТ ЛУҒАТИ", "kind": "Terminologik", "imprint": "Маҳмудов, Низомиддин; Саидқулов, Зокиржон; Сотимов, Ғофуржон; Нишонов, Манабжан; Абдуллаев, Абдулҳай; Байназарова, Аслия (2012). МАЪНАВИЯТ ЛУҒАТИ. Tashkent: Маънавият.", "url": "https://til.uz/lugatlar/manaviyat-lugati/", "page": "153"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "Уй", "raw_meaning": "дом, жилище; комната // домашний, комнатный house; home; flat; room maison, habitation; pièce, demeure, logis // de famille, de chambre بَيْتٌ (بُيُوتٌ)، دَارٌ (دُورٌ)"}}]}