{"headword": "ust", "key": "ust", "entries": [{"dictionary": {"name": "Izohli lugʻat", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Izohli", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Narsalarning yuqori tomoni; tepa; zid. past.", "examples": [{"text": "Usti ochiq aravaga yuklar ortildi.", "source": "Oybek, Tanlangan asarlar"}, {"text": "Yassi qora stollarning yon-veri odamga, usti esa uyum-uyum kitobga toʻla.", "source": "P. Qodirov, Uch ildiz"}, {"text": "Erining yordamida xontaxta ustini shirinliklardan boʻshatdi.", "source": "S. Anorboyev, Oqsoy"}, {"text": "Doʻkonxona burchagida usti yeyilgan, tekis kosib toʻnkasi", "source": "Oybek, Tanlangan asarlar"}]}, {"order": 2, "text": "Ichga qarama-qarshi tomon; sirt.", "examples": [{"text": "Paltoning usti. Idishning usti.", "source": ""}, {"text": "[Gulsumbibi] Usti koʻk sirli katta chelakni olib, sigir soqqani ogʻilxona tomon ketdi.", "source": "Oybek, Tanlangan asarlar"}, {"text": "Sidiqjon etikni chiroqqa solib, ustini, ichini koʻrdi.", "source": "A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari"}, {"text": "Saodatxon ustiga hech narsa yozilmagan, yelimlangan konvertni portfeliga solib qoʻydi.", "source": "S. Zunnunova, Yangi direktor"}]}, {"order": 3, "text": "Koʻchma Kiyim, kiyimlar majmui; ust-bosh.", "examples": [{"text": "Usti yupun, qorni och, ozgʻin bola uning oʻzi emasdek tuyuldi.", "source": "P. Tursun, Oʻqituvchi"}, {"text": "Shu ham bahonami? Usting but, qorning toʻq. Qordan qoʻrqasanmi?!", "source": "E. Raimov, Ajab qishloq"}]}, {"order": 4, "text": "Zimma, masʼuliyat.", "examples": [{"text": "Hokim tekshirib, hech bir natija chiqara olmagandan keyin, aybni karvonsaroy qorovuli ustiga qoʻyadi.", "source": "Sh. Zunnun, Hiylakor oʻgʻri"}, {"text": "Bu yoʻlda qancha zarba boʻlsa, ustimga olishga hozirman.", "source": "Sh. Rashidov, Boʻrondan kuchli"}]}, {"order": 5, "text": "3-shaxs egalik va joʻnalish, oʻrin-payt va chiqish kelishiklari affikslari bilan (ustiga, ustida, ustidan) koʻmakchi vazifasida makon, payt, obyekt kabi munosabatlarni ifodalaydi.", "examples": [{"text": "Meʼmor aravadan tushib, bir muddat boʻlsa ham maysa ustiga yonboshladi.", "source": "Mirmuhsin, Meʼmor"}, {"text": "Qoʻrgʻonbegi ot ustida qoʻrgʻonning u boshidan bu boshiga chopardi.", "source": "A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar"}, {"text": "Choy ustida eri ruhiyasini kuzatadi, uning nechundir kayfi buzuq", "source": "Mirmuhsin, Topilgan husn"}, {"text": "Pastda qamishzor botqoqlik va uning ustidan oʻtgan uzun yogʻoch koʻprik bor edi.", "source": "P. Qodirov, Yulduzli tunlar"}, {"text": "Domla ikki shisha pivoning ustidan yuz gramm aroqni bitta otib, oʻrnidan turdi.", "source": "A. Qahhor, Toʻyda aza"}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"izoh_pos": "ot", "source_url": "https://izoh.uz/word/ust"}}, {"dictionary": {"name": "Ruscha-oʻzbekcha va oʻzbekcha-ruscha lugʻat", "title": "РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Abdurahimov, Maqsud (2021). РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT. Tashkent: Akademnashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/russko-uzbekskiy-i-uzbeksko-russkiy-slovar-ruscha-ozbekcha-va-ozbekcha-ruscha-lugat/", "page": "13"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "устаревшее слово, выражение", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "уст.", "raw_meaning": "– устаревшее слово, выражение – eskirgan soʻz, ibora"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-turkcha izohli lugʻat", "title": "Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Tarjima", "imprint": "Рафиев, Абдурозиқ; Ўзтурк, Тунжай; Ўзтурк, Юксал; Худойбердиев, Жўра; Мирҳаким, Мирсанжар; Билен, Исмоил; Айдўған, Танер; Аннаев, Аброр (1997). Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Ўзбек-турк лицейлари нашри / Özbek-Türk Liseleri Yayınları.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbekcha-turkcha-va-turkcha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "176"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Narsalarning tepa sirti, yuzasi.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "УСТ", "raw_meaning": "ÜST Нарсаларнинг тепа сирти, юзаси."}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-turkcha izohli lugʻat", "title": "Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Tarjima", "imprint": "Рафиев, Абдурозиқ; Ўзтурк, Тунжай; Ўзтурк, Юксал; Худойбердиев, Жўра; Мирҳаким, Мирсанжар; Билен, Исмоил; Айдўған, Танер; Аннаев, Аброр (1997). Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Ўзбек-турк лицейлари нашри / Özbek-Türk Liseleri Yayınları.", "url": "https://til.uz/lugatlar/ozbekcha-turkcha-va-turkcha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "625"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Bir şeyin yukarı, göğe doğru olan yanı, fevk.", "examples": []}, {"order": 2, "text": "Bir şeyin görülen yanı, yüzü.", "examples": []}, {"order": 3, "text": "Bir şeyin dış yüzü, yüzey.", "examples": []}, {"order": 4, "text": "Giyecek, giysi.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "ÜST", "raw_meaning": "1.ТЕПА, УСТ. 2.ТАШҚИ КЎРИНИШ. 3.УСТ КИЙИМ. 1.Bir şeyin yukarı, göğe doğru olan yanı, fevk. 2.Bir şeyin görülen yanı, yüzü. 3.Bir şeyin dış yüzü, yüzey. 4.Giyecek, giysi."}}, {"dictionary": {"name": "Ruscha-oʻzbekcha va oʻzbekcha-ruscha lugʻat", "title": "РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Abdurahimov, Maqsud (2021). РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT. Tashkent: Akademnashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/russko-uzbekskiy-i-uzbeksko-russkiy-slovar-ruscha-ozbekcha-va-ozbekcha-ruscha-lugat/", "page": "631"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": [{"text": "osti imorat, usti imorat, oʻrtasi otashxona", "source": ""}, {"text": "usti butun, ichi tutun", "source": ""}, {"text": "usti yaltiroq, ichi qaltiroq", "source": ""}, {"text": "ustida ikki darcha, oʻrtasida bir kunda", "source": ""}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "ust", "raw_meaning": "верх, верхняя часть, поверхность; osti imorat, ~i imorat, o‘rtasi otashxona загадка снизу — постройка, сверху — постройка, посередине — топка (Самовар); ~i butun, ichi tutun погов. внешне — всё ладно, а внутри чадно, т.е. внешний вид здоровый, счастливый, а сам (на самом деле) очень больной, несчастный; ~i yaltiroq, ichi qaltiroq погов. (букв. снаружи блестяще, а внутри дрожаще) соотв. на брюхе шёлк, а в брюхе-то щёлк; ~ida на, над, по; снаружи; ~ida ikki darcha, o‘rtasida bir kunda загадка сверху два окошка, посредине брёвнышко (Глаза, нос); ~idan сверх, сверху; над; ~iga на, поверх; ◊ ~dan kulmoq смеяться над кем-чем-либо; высмеивать; ~iga ustak... мало того, вдобавок к этому; в довершение всего; ~idan chiqmoq подоспеть, подойти во время; случайно застать (кого-что-л)."}}, {"dictionary": {"name": "Inglizcha-oʻzbekcha, oʻzbekcha-inglizcha lugʻat", "title": "ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Matisayev, G'anisher (2019). ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT. Tashkent: Book Media Nashr.", "url": "https://til.uz/lugatlar/english-uzbek-uzbek-english-dictionary-inglizcha-ozbekcha-ozbekcha-inglizcha-lugat/", "page": "656"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "ust", "raw_meaning": "top; surface; ~iga onto; ~boshida; ~ida a) above, on, over; b) about, concerning; stol ~ida above (on) the table"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-qoraqalpoqcha lugʻat", "title": "ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK", "kind": "Tarjima", "imprint": "Qarlıbaeva, G.; Babadjanov, F.; Nasirova, A. (2023). ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK. Tashkent: YoshlarMediaPrint.", "url": "https://til.uz/lugatlar/zbekshe-qaraqalpaqsha-s-zlik/", "page": "185"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}, {"order": 2, "text": "", "examples": []}, {"order": 3, "text": "", "examples": []}, {"order": 4, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [{"kind": "qarang", "target": "zimma"}], "extra": {"raw_word": "UST", "raw_meaning": "1. úst, ústi, tóbe; 2. sırt, sırtı; 3. awıs. kiyim-kenshekler toplamı, ústi bası; 4. awıs. q. zimma."}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-nemischa lugʻat", "title": "USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Karimov, Shavkat; Ismoilov, Yusuf (2011). USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT. Tashkent: Nihol» nashriyoti.", "url": "https://til.uz/lugatlar/usbekisch-deutsches-worterbuch-ozbekcha-nemischa-lugat/", "page": "176"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Oberteil m", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "ust", "raw_meaning": "Oberteil m, oberer Teil"}}]}