{"headword": "УДЕЛЬНАЯ ПОВЕРХНОСТЬ ПОРОГОВОГО ПРОСТРАНСТВА", "key": "udelnaya poverxnost porogovogo prostranstva", "entries": [{"dictionary": {"name": "Neft va gaz sanoati izohli lugʻati", "title": "НЕФТЬ ВА ГАЗ САНОАТИ русча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Terminologik", "imprint": "Абидов, Асрор Аббосович; Эргашев, Йўлдошбой; Қодиров, Малик Хафизович (2004). НЕФТЬ ВА ГАЗ САНОАТИ русча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Шарқ» нашриёт-матбаа акциядорлик компанияси Бош таҳририяти.", "url": "https://til.uz/lugatlar/neft-va-gaz-sanoati-ruscha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "505"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "kollektorning suyuqlik tutib qolish qobiliyati. Juda mayda zarrali jinslardan tuzilgan kollektorning faol yuzasi katta boʻlsa, uning flyuid berish qobiliyati (neft bera olish koeffitsiyenti) pasayadi. Agar yuza maydoni kichik boʻlsa (mas., konglomeratlarda) kollektorning toʻplangan neft (gaz)ni tutib qolish qobiliyati kamayadi, ayniqsa, qatlam suvining gidrodinamik taʼsiriga chidamligi pasayadi. Qumtoshli kollektorlarning solishtirma yuzasi (sm²/sm³ da) quyidagi formula orqali baholanadi: $S_y = \\frac{6\\gamma}{y\\Delta} \\cdot \\sum \\frac{m_i}{d}$, bunda: $\\gamma$ — jinsning hajm massasi, g/sm³; $\\Delta$ — jins zarralari zichligi, g/sm³; $m_i$ — jins fraksiyasining massasi, g; $d$ — zarrachalar diametri, sm da. Diametri 0,25 mm, bir xil zarrachalardan tarkib topgan, zich joylashgan (gʻovakliligi 25,9%) kollektorlarning solishtirma yuzasi 177,6 sm²/sm³ ga teng boʻladi. Solishtirma yuza quyidagi ikki — Kozeni va adsorbsiya usullari bilan aniqlanadi. 1. Kozeni usuli boʻyicha suyuqlikning oqish tezligini oʻrganish oʻtkazuvchanlikning solishtirma yuza bilan bogʻliqligiga asoslangan: $S_y = C\\sqrt{\\frac{m^3}{R}}$, bunda m — gʻovaklilik; R — oʻtkazuvchanlik; S — 4500 (alevrolitlar uchun) dan 7700 (oʻrta zarrali qumtoshlar uchun) gacha oʻzgaruvchan koeffitsiyent (A.A.Xanin, 1962). 2. Past temperaturali adsorbsiya usuli gazning suyulish temperaturasiga yaqin past bosim va temperaturada jinsning inert gazni (azot, argon) adsorbsiyasiga asoslangan. Bu usul boʻyicha aniqlangan qumtosh — alevrolitli jinslarning solishtirma yuzasi 0,04 dan 10 m²/g gacha oʻzgaradi.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "УДЕЛЬНАЯ ПОВЕРХНОСТЬ ПОРОГОВОГО ПРОСТРАНСТВА", "raw_meaning": "Ғовакли муҳитнинг солиштирма юзаси — коллекторнинг суюқлик тутиб қолиш қобилияти. Жуда майда заррали жинслардан тузилган коллекторнинг фаол юзаси катта бўлса, унинг флюид бериш қобилияти (нефть бера олиш коэффициенти) пасаяди. Агар юза майдони кичик бўлса (мас., конгломератларда) коллекторнинг тўпланган нефть (газ)ни тутиб қолиш қобилияти камаяди, айниқса, қатлам сувининг гидродинамик таъсирига чидамлиги пасаяди. Қумтошли коллекторларнинг солиштирма юзаси (см²/см³ да) қуйидаги формула орқали баҳоланади: $S_y = \\frac{6\\gamma}{y\\Delta} \\cdot \\sum \\frac{m_i}{d}$, бунда: $\\gamma$ — жинснинг ҳажм массаси, г/см³; $\\Delta$ — жинс зарралари зичлиги, г/см³; $m_i$ — жинс фракциясининг массаси, г; $d$ — заррачалар диаметри, см да. Диаметри 0,25 мм, бир хил заррачалардан таркиб топган, зич жойлашган (ғоваклилиги 25,9%) коллекторларнинг солиштирма юзаси 177,6 см²/см³ га тенг бўлади. Солиштирма юза қуйидаги икки — Козени ва адсорбция усуллари билан аниқланади. 1. Козени усули бўйича суюқликнинг оқиш тезлигини ўрганиш ўтказувчанликнинг солиштирма юза билан боғлиқлигига асосланган: $S_y = C\\sqrt{\\frac{m^3}{R}}$, бунда m — ғоваклилик; R — ўтказувчанлик; С — 4500 (алевролитлар учун) дан 7700 (ўрта заррали қумтошлар учун) гача ўзгарувчан коэффициент (А.А.Ханин, 1962). 2. Паст температурали адсорбция усули газнинг суюлиш температурасига яқин паст босим ва температурада жинснинг инерт газни (азот, аргон) адсорбциясига асосланган. Бу усул бўйича аниқланган қумтош — алевролитли жинсларнинг солиштирма юзаси 0,04 дан 10 м²/г гача ўзгаради."}}]}